آموزش در لتونی

نظام آموزشی در لتونی

آموزش در لتونی رایگان و اجباری است. تحصیلات اجباری در این کشور دو سال پیش‌دبستانی (معمولاً از پنج‌سالگی) و نه سال آموزش ابتدایی (معمولاً تا پانزده یا شانزده‌سالگی) را دربرمی‌گیرد. دولت لتونی آموزش متوسطه و دانشگاهی را نیز در چارچوب ظرفیت مدارس و دانشگاه‌های دولتی تأمین می‌کند.

نظام آموزشی لتونی پس از استقلال این کشور از شوروی، به‌ویژه پس از پیوستن به اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۴، دگرگونی‌های چشمگیری یافته‌است. دانشگاه‌های این کشور، که بیشترشان در ریگا جای دارند، بخشی از فرایند بولونا به‌شمار می‌روند. یکی از چالش‌های اصلی نظام آموزشی لتونی، جایگاه زبان‌های اقلیت‌های قومی، به‌ویژه زبان روسی، در مدارس بوده‌است.

زبان آموزش در مدارس دولتی و خصوصی این کشور زبان لتونیایی است. قوانین مصوب ۲۰۱۸ گذار کامل به زبان لتونیایی را در تمام مراحل آموزشی، از جمله آموزش عالی، پیش‌بینی کرده‌است. در سال ۲۰۲۴، درس دفاع ملی به عنوان درس اجباری در دبیرستان‌های لتونی گنجانده شد.

ساختار نظام آموزشی

آموزش پیش‌دبستانی و ابتدایی

آموزش در لتونی با دوره پیش‌دبستانی (به لتونی: Pirmskolas izglītība) در سنین پنج یا شش‌سالگی آغاز می‌شود. از هفت‌سالگی، تحصیل اجباری است و تا شانزده‌سالگی ادامه می‌یابد.[۱] دوره اجباری به دو بخش تقسیم می‌شود: آموزش ابتدایی (به لتونی: Sākumskola و به لتونی: Pamatskola، پایه‌های اول تا چهارم) و آموزش متوسطه پایین (به لتونی: Vidusskola، پایه‌های پنجم تا نهم)، که با گواهینامه‌ای (به لتونی: Apliecība par pamatizglītību) پایان می‌پذیرد.[۲]

در سال ۱۹۹۶، نرخ ناخالص ثبت‌نام در آموزش ابتدایی ۹۵٫۸ درصد و نرخ خالص آن ۸۹٫۵ درصد بود.[۳] از سال ۲۰۰۱، شمار کودکانی که دبستان را ترک می‌کردند رو به افزایش بود و در مناطق روستایی، شماری از مدارس تعطیل شدند.[۳]

آموزش متوسطه

پس از پایان دوره اجباری و دریافت گواهینامه پایه، دانش‌آموزان می‌توانند به مدارس متوسطه عمومی (به لتونی: Vispārējā vidējā izglītība، پایه‌های دهم تا دوازدهم) یا مدارس متوسطه حرفه‌ای (به لتونی: Profesionālā vidējā izglītība) بروند.[۲] گواهینامه پایان این مرحله (دیپلم دبیرستان یا vidusskola diploma) دسترسی به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی را فراهم می‌کند.

در آموزش متوسطه، دو گونه برنامه درسی وجود دارد: برنامه عمومی که دانش‌آموز را برای ادامه تحصیل آماده می‌کند و یک دوره سه‌ساله است، و برنامه حرفه‌ای که هدف آن کسب مهارت شغلی است.[۴] در نظام آموزشی لتونی، آزمون‌های متمرکز (سراسری) برگزار می‌شود.

در نتایج پژوهش پیزا (PISA) ۲۰۱۸ که حدود ۶۰۰ هزار دانش‌آموز پانزده‌ساله از ۷۹ کشور در آن شرکت کردند، لتونی در جایگاه بیست‌وچهارم قرار گرفت — در حالی که استونی در جایگاه نخست ایستاد؛ با این که هر دو کشور سرمایه‌گذاری یکسانی در آموزش ابتدایی و متوسطه داشتند.[۵]

از جمله ویژگی‌های نظام آموزشی لتونی آن است که دانش‌آموزان این کشور طولانی‌ترین تعطیلات تابستانی اروپا را دارند (اول ژوئن تا اول سپتامبر). نمرات از پایه چهارم آغاز می‌شوند و بهترین نمره ۱۰ (به لتونی: iszili به معنای «عالی») و نمره ۱ نمره مردودی است. ساعت درسی ۴۰ دقیقه است و کلاس‌ها معمولاً از دوشنبه تا جمعه، بین ۸:۳۰ تا ۱۵:۰۰ برگزار می‌شوند. به‌طور سنتی، در اول سپتامبر (روز آغاز سال تحصیلی) دانش‌آموزان به معلمان گل و هدیه می‌دهند.[۶]

آموزش دینی

آموزش دینی تنها بنا به درخواست والدین در برنامه درسی مدارس گنجانده می‌شود.[۷] بزرگ‌ترین فرقه دینی کشور لوتری‌ها (۳۳ درصد) هستند؛ در منطقه لاتگاله کاتولیک‌ها (۲۲ درصد) غالب‌اند و ساکنان روس‌تبار بیشتر به کلیسای ارتدکس (۲۰ درصد) تعلق دارند.[۸]

دفاع ملی به عنوان درس اجباری

در سال ۲۰۲۴، درس دفاع ملی در دبیرستان‌های لتونی به درس اجباری تبدیل شد.[۹]

زبان آموزش

در لتونی، تنها اندکی بیش از نیمی از ساکنان به لتونیایی به عنوان زبان مادری سخن می‌گویند. آموزش در مدارس دولتی در دوره تحصیل اجباری رایگان است و عمدتاً به زبان لتونیایی انجام می‌شود. مدارس خصوصی می‌توانند به زبان‌های دیگر نیز تدریس کنند، از جمله انگلیسی؛ همچنین مدارس لهستانی، استونیایی، لیتوانیایی، یهودی و یک مدرسه آلمانی ریگا نیز وجود دارند.[۶]

جایگاه زبان‌های اقلیت در آموزش متوسطه، پس از اصلاحات آموزشی ۲۰۰۴ که آموزش دوزبانه (۶۰ درصد لتونیایی و ۴۰ درصد زبان اقلیت) را اجباری کرد، موضوع اعتراض‌های گسترده‌ای در سال‌های ۲۰۰۳–۲۰۰۴ بود.[۱۰] این اعتراض‌ها با مخالفت ستاد حفاظت از مدارس روسی و انجمن حمایت از مدارس زبان روسی همراه بود.[۱۱]

با اصلاحات قانونی ۲۰۱۸ در قوانین «آموزش»، «آموزش عمومی» و «دانشگاه‌ها»، آموزش در تمام مراحل — از جمله در مؤسسات خصوصی و دانشگاه‌ها — به زبان لتونیایی منتقل شد. برای زبان‌های اقلیت‌های قومی، چارچوبی تعریف شد که حداقل ۵۰ درصد آموزش در پایه‌های اول تا ششم، ۸۰ درصد در پایه‌های هفتم تا نهم و ۱۰۰ درصد در دوره متوسطه باید به زبان لتونیایی انجام شود.[۱۲] بر اساس آمار وزارت خارجه لتونی در سال ۲۰۱۸، آموزش در این کشور به هفت زبان اقلیت‌های قومی در دسترس بود: روسی، بلاروسی، لهستانی، اوکراینی، لیتوانیایی، استونیایی و عبری.[۱۲]

در سال تحصیلی ۲۰۱۷–۲۰۱۸، در مدارس پایه دارای برنامه اقلیت‌های قومی ۴۹٬۳۸۰ دانش‌آموز (۲۷٫۹ درصد از مجموع ۱۷۶٬۶۷۵ نفر) و در مدارس متوسطه دارای این برنامه ۹٬۲۷۱ دانش‌آموز (۲۵٫۳ درصد از مجموع ۳۶٬۶۹۳ نفر) تحصیل می‌کردند.[۱۲]

از آوریل ۲۰۲۰، مدارس تماماً روسی‌زبان در لتونی ممنوع شدند.[۶]

در ۲۳ آوریل ۲۰۲۴، دولت لتونی تغییراتی در آیین‌نامه استاندارد آموزش پایه تصویب کرد که بر اساس آن، از سال تحصیلی ۲۰۲۶–۲۰۲۷، حذف تدریج زبان روسی به عنوان زبان خارجی دوم آغاز خواهد شد. در آغاز سال ۲۰۲۴، زبان روسی به عنوان زبان خارجی دوم در نزدیک به نیمی از مدارس لتونی تدریس می‌شد.[۱۳]

آموزش عالی

ساختمان تاریخی آکادمیک ژیمناز میتاو (جلگاوا)

لتونی میراث نظام آموزشی شوروی را به ارث برده، اما از زمان پیوستن به اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۴ این نظام نوسازی شده‌است. دانشگاه‌های لتونی، که تقریباً همه در ریگا واقع‌اند، بخشی از فرایند بولونا هستند.[۲]

بر اساس داده‌های یونسکو در سال ۲۰۱۰، ۴٬۷۲۰ دانش‌آموز لتونیایی در آموزش دانشگاهی خارج از کشور (عمدتاً در بریتانیا، روسیه و آلمان) ثبت‌نام کرده بودند؛ در همان سال، ۱٬۷۶۰ دانشجوی خارجی (عمدتاً از روسیه، اوکراین و لیتوانی) در مؤسسات آموزش عالی لتونی تحصیل می‌کردند.[۱۴]

بر اساس داده‌های یونسکو برای سال ۲۰۱۴، ۶٬۲۸۴ دانشجوی لتونیایی در خارج از کشور تحصیل می‌کردند (عمدتاً در بریتانیا، دانمارک و آلمان) و ۴٬۴۷۷ دانشجوی خارجی (عمدتاً از آلمان، روسیه و ازبکستان) در لتونی در حال تحصیل بودند.[۱۵]

در سال ۲۰۱۱، ۲۳ درصد از جمعیت پانزده‌سال‌به‌بالا در لتونی دارای تحصیلات دانشگاهی بودند.[۱۶]

پیشینه

اول ژیمناز دولتی ریگا، کهن‌ترین مدرسه لتونی

کهن‌ترین مدرسه لتونی و منطقه بالتیک، اول ژیمناز دولتی ریگا، است. اسقف آلبرت فون بوکستهوون در سال ۱۲۱۲ یک مدرسه کلیسایی در کنار کلیسای جامع ریگا تأسیس کرد. در پی اصلاحات دینی در سال‌های ۱۵۲۷–۱۵۲۸، این مدرسه به یک مدرسه لوتری شهری تبدیل شد. در سال ۱۶۳۱، یک ژیمناز آکادمیک در آنجا تأسیس شد که در سطح آموزش عالی بود. از سال ۱۷۶۴ تا ۱۷۶۹، یوهان گوتفرید هردر در این مدرسه فعالیت داشت.[۱۷]

در سال ۱۶۷۵، کارل یازدهم سوئد یک لیسه در کنار کلیسای یاکوبی در ریگا بنیان نهاد. این مؤسسه در جنگ بزرگ شمال (۱۷۱۰–۱۷۱۱) تعطیل شد اما در سال ۱۷۳۳ توسط امپراتریس آنا بازگشایی شد. در دوران کشیش یوهان کریستف بروتسه، این لیسه در سال ۱۸۰۴ به ژیمناز فرمانداری امپراتوری برای کل لیوونیا ارتقا یافت و در جریان روسی‌سازی در سال ۱۸۹۰ به نام «ژیمناز نیکولایی» تغییر نام داد.[۱۸]

در سال ۱۷۷۴، پیتر فون بیرون زیر نظارت لهستان، آکادمیا پترینا را در میتاو (جلگاوای کنونی) تأسیس کرد. دولت روسیه این مؤسسه را در سال ۱۷۹۵ تصاحب کرد و در سال ۱۸۰۴ آن را به ژیمناز فرمانداری برای کل کورلند تبدیل کرد.[۱۷]

در سال ۱۸۶۲، پولیتکنیک ریگا با رویکرد فنی — در کنار دانشگاه امپراتوری دورپات که در استونی بود — تأسیس شد. از این مؤسسه، دانشگاه لتونی (از ۱۹۱۹) و دانشگاه فنی ریگا (از ۱۹۵۸) پدید آمدند. همزمان با تأسیس جمهوری لتونی در سال ۱۹۱۹، آکادمی هنر لتونی و آکادمی موسیقی لتونی یازپس ویتولس نیز پایه‌گذاری شدند؛ در این آکادمی اخیر، نوازنده ویولن گیدون کرمر تحصیل کرد.[۱۹]

جستارهای وابسته

  • حقوق بشر در لتونی
  • فهرست مدارس لتونی
  • فهرست دانشگاه‌های لتونی
  • نظام‌های نمره‌دهی بر اساس کشور

منابع

  1. ↑ «Compulsory Education in Europe» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۹ اکتبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۷ اکتبر ۲۰۱۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. 1 2 3 «Education system – Study in Latvia – studyinlatvia.eu». www.studyinlatvia.eu. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۷ اکتبر ۲۰۱۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. 1 2 "Latvia" بایگانی‌شده در ۲۰۰۸-۰۴-۲۱ توسط Wayback Machine. Findings on the Worst Forms of Child Labor (2001). دفتر بین‌المللی امور کار، وزارت کار ایالات متحده آمریکا (2002).
  4. ↑ Rudīte Andersone (2023. gada 16. janvārī). "enciklopedija.lv/skirklis/9879". Nacionālā enciklopēdija (in Latvian). Archived from the original on 25 سپتامبر 2023. Retrieved 26 آوریل 2024. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  5. ↑ «Образовательное чудо»: в ОЭСР эстонские школьники первые, латвийские — 24-е بایگانی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۵ توسط Wayback Machine // LSM.lv, 3 دسامبر ۲۰۱۹
  6. 1 2 3 Gesine Dornblüth (۲۰۲۰). «Schule in Lettland - Sprachwechsel ohne Probleme». Deutschlandfunk. دریافت‌شده در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. ↑ Ulrich Hemer (۲۰۱۰). «Religionsunterricht baut Europarealität und Zukunftschancen des Religionsunterrichts in Europa» (PDF). دریافت‌شده در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. ↑ Markus Nowak (2018). "Zwischen Volksfrömmigkeit und Säkularisierung - Franziskus im Baltikum" (in German). Deutschlandfunk. Retrieved 18 نوامبر 2023.
  9. ↑ THE SANKEI SHIMBUN, 2025/5/7
  10. ↑ Eglitis، Aaron (۱۱ سپتامبر ۲۰۰۳). «Protesters rally against education reform». The Baltic Times. دریافت‌شده در ۲۴ ژوئن ۲۰۰۸.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. ↑ Eglitis، Aaron (۲۹ ژانویه ۲۰۰۴). «School reform amendment sparks outrage». The Baltic Times. دریافت‌شده در ۲۴ ژوئن ۲۰۰۸.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. 1 2 3 «Образование для национальных меньшинств: статистика и тенденции». Официальный сайт МИД Латвии. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۴ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ "Школы с 2026/27 уч. года должны начать отказываться от русского как второго иностранного — Кабмин". rus.lsm.lv (in Russian). Archived from the original on 23 آوریل 2024. Retrieved 23 آوریل 2024.
  14. ↑ «UNESCO UIS». www.uis.unesco.org. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ مه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۵ مه ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. ↑ Global flow of tertiary-leval students بایگانی‌شده در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine UNESCO Institute for Statistics
  16. ↑ «2011.gada tautas skaitīšana — Galvenie rādītāji». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ ژوئیه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۵ مه ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. 1 2 "Die alte Domschule und das daraus hervorgegangene Stadt-Gymnasium zu Riga" (in German). 1910. Archived from the original on 18 نوامبر 2023. Retrieved 18 نوامبر 2023.
  18. ↑ Antje Coburger (۲۲ نوامبر ۲۰۰۸). «Das kaiserliche Lyzeum Riga und die Familie Poelchau» (به آلمانی). بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ «LVsysEN.htm - Akadēmiskās informācijas centrs». دریافت‌شده در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.