آموزش در بلغارستان
آموزش در بلغارستان زیر نظر و هدایت وزارت آموزش و علوم بلغارستان قرار دارد. آموزش اجباری شامل سه سال آموزش پیش‌دبستانی، آموزش ابتدایی و آموزش متوسطه می‌شود. مدارس از سن هفت‌سالگی آغاز و تا سن هجده‌سالگی ادامه می‌یابند. آموزش اجباری در مدارس دولتی رایگان است. مدارس و دانشگاه‌های عالی دولتی و خصوصی شهریه دریافت می‌کنند، اگرچه برای دانشجویان بورسیه نیز در نظر می‌گیرند.
نظام آموزشی بلغارستان پیشینه‌ای کهن دارد. نخستین مدارس در این کشور در سده نهم میلادی در دوران تزار سیمئون بزرگ گشایش یافتند. در دوران مدرن، مدارس نوین در اوایل سده نوزدهم میلادی در دوران نهضت ملی بلغارستان پدید آمدند و پس از آزادی از سلطه عثمانی در ۱۸۷۸ میلادی، پایه‌های نظام آموزشی نوین بنیاد گذاشته شد. در دوران کمونیستی، اتحاد جماهیر شوروی تأثیر گسترده‌ای بر نظام آموزشی بلغارستان گذاشت و پس از پایان این دوران، نظام آموزشی به‌کلی بازسازی شد.
نرخ سواد در بلغارستان در سال ۲۰۰۳ میلادی حدود ۹۸٫۶ درصد برآورد شده‌است. میان سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۲ میلادی، شمار فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از ۳۳٬۰۰۰ به ۵۰٬۰۰۰ نفر افزایش یافت. در سال ۲۰۱۷ میلادی، حدود ۵۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی (۳۷ دولتی و ۱۳ خصوصی) در بلغارستان فعال بودند که ۲۳۰٬۰۰۰ دانشجو در آن‌ها ثبت‌نام داشتند.
پیشینه آموزش در بلغارستان
آموزش در امپراتوری نخست بلغارستان
نخستین مدارس در بلغارستان در سده نهم میلادی به دست تزار سیمئون بزرگ گشایش یافتند.[۱] در همان دوران دو مدرسه ادبی-کلیسایی مهم در اوهرید و پرسلاو پایه‌گذاری شدند که الفبای گلاگولیتی و خط سیریلیک را به بلغاریان اسلاو تازه‌مسیحی‌شده می‌آموختند. مدرسه اوهرید در اوج خود بیش از ۳۰۰۰ دانش‌آموز داشت.[۱]
پیوند آموزش در بلغارستان با آفرینش دولت اسلاوی-بلغاری (۶۸۱ میلادی) بسیار تنگاتنگ است. کار کیریل و متودیوس راه را بر تلاش‌های کشیشان یونانی و تبلیغات کاتولیک برای نفوذ در دولت از راه آموزش نسل جوان بست. با پدید آمدن خط اسلاوی، زمینه برای رشد سیاسی و فرهنگی مردم بلغار فراهم شد. در دوران شکوفایی ادبیات در دوره سیمئون یکم (۸۹۳–۹۲۷ میلادی)، مدرسه ادبی پرسلاو به پیشرفت ادبیات کهن بلغاری یاری رساند.
آموزش در دوران امپراتوری دوم بلغارستان
در دوران دومین امپراتوری بلغارستان (۱۱۸۶–۱۳۹۶ میلادی)، کانون‌های آموزشی بزرگی چون مدرسه‌های ادبی کیلیفارِوو و ترنوو به‌عنوان مؤسسات آموزش عالی در الهیات و فلسفه شناخته می‌شدند. نقش بزرگ کلیسا و چیرگی جهان‌بینی مسیحی، خصلت دینی آموزش در بلغارستان قرون میانه را رقم زد.
آموزش در دوران سلطه عثمانی
سلطه عثمانی بر بلغارستان (۱۳۹۶–۱۸۷۸ میلادی) برای مدتی طولانی رشد اقتصادی، فرهنگی و سیاسی مردم بلغار را متوقف کرد. تنها کانون‌های آموزشی، مدارس صومعه‌ای و کلیسایی بودند که در آن‌ها میراث مکتوب بلغاری نگهداری می‌شد. در سده شانزدهم و هفدهم، مدرسه‌های ادبی صوفیه و اِترپوله نقش مهمی در غنی‌سازی ادبیات بلغاری داشتند.
مدارس نوین در اوایل سده نوزدهم میلادی، در دوران نهضت ملی، نخست برای پسران و سپس برای دختران گشوده شدند.[۱] این مدارس تنها آموزش پایه‌ای مانند خواندن، نوشتن و حساب ابتدایی می‌دادند. دانش‌آموزانی که می‌خواستند تحصیلات خود را ادامه دهند، ناگزیر بودند به خارج از کشور بروند. نخستین مدرسه نوین بلغاری در گابرووو (مدرسه متقابل، ۱۸۳۵ میلادی) گشوده شد.
آموزش در دوران مدرن (۱۸۷۸ تاکنون)
پس از آنکه بلغارستان در ۱۸۷۸ میلادی (۱۲۵۷ شمسی) از سلطه عثمانی رهایی یافت، پایه‌های نظام آموزشی خود را بنا نهاد.[۱] در همان سال دولت قانون موقت مدارس ملی را تصویب کرد که به گسترش مدارس در روستاها انگیزه می‌داد. در ماده ۷۸ قانون اساسی ترنوو نیز آموزش ابتدایی برای همه اتباع رایگان و اجباری اعلام شد. در فاصله ۱۸۷۸ تا ۱۹۱۸ میلادی چندین دانشگاه تأسیس شد. فرایند آموزشی در بلغارستان در دوران جنگ‌های بالکان (۱۹۱۲–۱۹۱۳) و جنگ جهانی اول دچار اختلال شد و تا اواسط دهه ۱۹۲۰ کارکرد عادی مدارس بازگردانده شد.[۱]
در دوران کمونیستی، اتحاد جماهیر شوروی تأثیر بسیار زیادی بر نظام آموزشی بلغارستان گذاشت. تأکید بر علوم انسانی جای خود را به آموزش فنی داد. تودور ژیوکوف در ۱۹۷۹ میلادی «مدرسه یکپارچه پلی‌تکنیک متوسطه» را بنیاد نهاد که برنامه دوازده‌پایه‌ای بود و عمدتاً بر درس‌های فنی تمرکز داشت. پس از پایان دوران ژیوکوف، نظام آموزشی بلغارستان به‌کلی بازسازی شد و دولت کوشید نظام را از سیاست‌زدگی پاک کند.[۱]
ساختار نظام آموزشی
نظام آموزشی بلغارستان از چهار سطح تشکیل می‌شود:
آموزش پیش‌دبستانی
آموزش پیش‌دبستانی (پیش‌دبستانی) کودکان ۳ تا ۶ یا ۷ ساله را می‌پذیرد که به‌صورت اختیاری در کودکستان شرکت می‌کنند؛ اما شرط ورود به مدرسه این است که کودکان باید سه سال آموزش پیش‌دبستانی را گذرانده باشند.[۲]
در سال تحصیلی ۲۰۰۷/۲۰۰۸، ۷۴٫۸ درصد از کودکان ۳ تا ۶ ساله در کودکستان‌ها ثبت‌نام داشتند.[۳] در سال ۲۰۰۳ میلادی یک سال آموزش پیش‌دبستانی اجباری شد[۳] و در ۲۰۱۲ میلادی این مدت به دو سال افزایش یافت.[۴][۵]
آموزش ابتدایی
آموزش ابتدایی (پایه‌های ۱ تا ۷) دربرگیرنده دبستان (پایه‌های ۱ تا ۴) و دوره متوسطه اول (پایه‌های ۵ تا ۷) است. کودکان معمولاً در سن ۷ سالگی وارد مدرسه می‌شوند، اما بنا به درخواست والدین می‌توانند از ۶ سالگی آموزش را آغاز کنند.[۲] گواهینامه آموزش ابتدایی و گواهینامه آموزش متوسطه اول پس از موفقیت در پایه چهارم و هفتم به ترتیب اعطا می‌شوند. دبیرستان‌ها نمرات گواهینامه آموزش متوسطه اول را به‌عنوان معیار اصلی پذیرش به کار می‌برند.
آموزش متوسطه
آموزش متوسطه شامل دبیرستان‌های انتخابی/عمومی و هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای است. پذیرش در مدارس جامع بر پایه نمرات آزمون‌های ورودی، معمولاً در ادبیات و/یا ریاضیات و نیز نمرات دوره متوسطه اول انجام می‌شود. دانش‌آموزان می‌توانند پس از موفقیت در پایه هفتم یا هشتم (برای دانش‌آموزانی که پیش از ۲۰۱۷ میلادی مدرسه را به پایان رسانده‌اند) وارد دبیرستان شوند.[۲]
معمولاً کسانی که می‌خواهند زبان‌ها، ریاضیات یا انفورماتیک را به‌صورت ژرف بیاموزند، پس از پایه هفتم درخواست ورود به دبیرستان می‌دهند. دانش‌آموزان فارغ‌التحصیل دبیرستان باید پایه دوازدهم را با موفقیت بگذرانند و در آزمون‌های نهایی (ماتوریته) در زبان بلغاری و ادبیات و یک (یا دو) درس به انتخاب خود شرکت کنند. آن‌ها «دیپلوم برای تحصیلات متوسطه» (Diploma za sredno obrazovanie) دریافت می‌کنند که میانگین نمرات آن از درس‌های اجباری و تخصصی پایه‌های یازدهم و دوازدهم و نمرات آزمون‌های نهایی تشکیل می‌شود.[۲]
آموزش دوگانه فنی و حرفه‌ای در سال ۲۰۱۶ میلادی در بلغارستان معرفی شد که آموزش نظری در هنرستان را با کارآموزی عملی در یک بنگاه آموزش‌دهنده درهم می‌آمیزد.
آموزش عالی
انواع مؤسسات آموزش عالی عبارتند از دانشگاه‌ها، کالج‌ها و مدارس عالی تخصصی. دانشگاه‌ها، مانند اکثر کشورهای جهان، دارای سه مرحله هستند: کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری. مرحله کارشناسی حداقل چهار سال و مرحله کارشناسی ارشد پنج سال پس از اتمام آموزش متوسطه یا یک سال پس از اخذ مدرک کارشناسی به طول می‌انجامد. سومین مرحله آموزش عالی به اخذ مدرک پی‌اچ‌دی می‌انجامد.[۲] مدارس عالی تخصصی در یک یا چند زمینه از علوم، هنر، ورزش و دفاع مدرک ارائه می‌دهند. کالج‌ها مؤسسات نیمه‌عالی سابق هستند که برخی از آن‌ها بخشی از دانشگاه‌ها هستند و از تجهیزات آن‌ها بهره می‌برند.
نظام آموزش عالی بلغارستان در اواسط دهه ۱۹۹۰ بازسازی شد. میان سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۲ میلادی شمار فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از ۳۳٬۰۰۰ به ۵۰٬۰۰۰ نفر افزایش یافت.[۱] در سال ۲۰۱۷ میلادی، ۵۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی (۳۷ دولتی و ۱۳ خصوصی) با ۲۳۰٬۰۰۰ دانشجو فعال بودند.[۶]
ساختار و برنامه درسی سال تحصیلی
برنامه درسی نظام آموزشی بلغارستان بر هشت درس اصلی تمرکز دارد: زبان بلغاری و ادبیات بلغاری، زبان‌های خارجی، ریاضیات، فناوری اطلاعات، علوم اجتماعی و مدنی، علوم طبیعی و بوم‌شناسی، موسیقی و هنر، تربیت بدنی و ورزش. سال تحصیلی از پانزدهم سپتامبر آغاز می‌شود و بسته به پایه تحصیلی دانش‌آموزان در ماه مه یا ژوئن پایان می‌یابد. سال تحصیلی به دو نیمسال با تعطیلات کریسمس، عید پاک و تابستان تقسیم می‌شود. دانش‌آموزان معمولاً نیمی از روز را در مدرسه می‌گذرانند و بسیاری از مدارس به صورت «شیفتی» کار می‌کنند: یا صبح یا بعدازظهر، هرچند دانش‌آموزان کوچک‌تر معمولاً صبح‌ها درس می‌خوانند. در برخی از دبستان‌ها گزینه مراقبت تکمیلی وجود دارد که در آن دانش‌آموزان نیم دیگر روز را در مدرسه زیر نظر معلم تکالیف خود را انجام می‌دهند و این بنا به درخواست والدین صورت می‌گیرد.
مهم‌ترین زبان‌های خارجی در مدارس بلغارستان انگلیسی و روسی هستند و آلمانی در مرتبه سوم قرار دارد.[۷] آموزش دینی در بلغارستان درسی اختیاری است و اجباری نیست.[۸]
نظام نمره‌دهی
نظام نمره‌دهی بر پایه اعداد است که در آن ۶ بالاترین و ۲ پایین‌ترین نمره‌ای است که دانش‌آموز می‌تواند به دست آورد؛ ۶ به معنای «عالی»، ۵ «بسیار خوب»، ۴ «خوب»، ۳ «قابل قبول» و ۲ «ضعیف» است.[۹] نمره‌ها به ۱۰۰ امتیاز تقسیم می‌شوند و هر نمره‌ای بالاتر از ۰٫۵۰ در دسته بالاتر قرار می‌گیرد. به عنوان مثال، ۵٫۵۰ عالی و ۵٫۷۵ نیز عالی است اما ۵٫۲۵ بسیار خوب به‌شمار می‌آید. ۶٫۰۰ بالاترین نمره ممکن است. به‌طور کلی، هر نمره‌ای زیر ۳٫۰۰ مردود تلقی می‌شود.[۹]
رفتار آموزشی
پس از «گزارش‌های متعدد در طول دهه گذشته دربارهٔ خشونت در محیط مدرسه»، وزیر آموزش در ۲۰۰۹ میلادی مقررات سخت‌تری دربارهٔ رفتار دانش‌آموزان از جمله پوشش نامناسب، مستی و همراه داشتن تلفن همراه وضع کرد. قرار بود به معلمان اختیارات جدیدی برای تنبیه دانش‌آموزان مخل داده شود.[۱۰]
سواد
بلغارستان به‌طور سنتی نرخ سواد بسیار بالایی داشته‌است. در سال ۲۰۰۳ میلادی نرخ سواد بلغارستان حدود ۹۸٫۶ درصد برآورد شده بود و این نرخ برای هر دو جنس تقریباً یکسان بود.[۱۱] در دوران پس از کمونیسم، بودجه کم و روحیه پایین معلمان تا اندازه‌ای به نظام آسیب رساند، به‌ویژه در آموزش فنی و حرفه‌ای.[۱۱] نظام کنونی آموزشی که در ۱۹۹۸ میلادی معرفی شد، دارای ۱۲ پایه مدرسه‌ای است. در ۲۰۰۳ میلادی یک سال آموزش پیش‌دبستانی اجباری شد[۳] و در ۲۰۱۲ این مدت به دو سال تمدید یافت.[۴][۵]
ابتکار اندازه‌گیری حقوق بشر (HRMI)[۱۲] دریافته است که بلغارستان تنها ۷۵٫۷ درصد از آنچه بر اساس سطح درآمد کشور باید برای حق آموزش انجام دهد را محقق می‌کند.[۱۳] HRMI حق آموزش را با نگاه به حق آموزش ابتدایی و متوسطه بررسی می‌کند. با در نظر گرفتن سطح درآمد بلغارستان، این کشور ۶۲٫۱ درصد از آنچه بر اساس منابع (درآمد) خود برای آموزش ابتدایی امکان‌پذیر است و ۸۹٫۳ درصد برای آموزش متوسطه را محقق می‌کند.[۱۳]
جستارهای وابسته
- فهرست مدارس بلغارستان
- فهرست دانشگاه‌ها و کالج‌های بلغارستان
- آموزش در اروپا
منابع
- 1 2 3 4 5 6 7 Nikolay Popov. «History of Bulgarian Comparative Education». Bces.home.tripod.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 «Home». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژانویه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «EARLY CHILDHOOD EDUCATION AND CARE» (PDF). Erisee.org. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۵ اکتبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «Literacy in Bulgaria: country report, short version» (PDF). Eli-net.eu. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۶ مارس ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «Compulsory Education in Europe: 2016/17» (PDF). Webgate.ec.europa.eu. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۹ اکتبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Überblick: Bildung und Wissenschaft" (in German). DAAD. Retrieved 21 اکتبر 2023.
- ↑ «Bildung in Bulgarien». دریافت‌شده در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Team G۲W. «Bulgarien: Demonstration für obligatorischen Religionsunterricht» (به آلمانی). دریافت‌شده در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های عددی:فهرست نویسندگان (رده) - 1 2 «Bulgaria Grading System». Classbase.com. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Kostadinov, P. (2009, June 19). Little or nothing. Sofia Echo.
- 1 2 «"Country Profile: Bulgaria." Library of Congress Country Studies Program» (PDF). Lcweb۲.loc.gov. اکتبر ۲۰۰۶. ص. ۶. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Human Rights Measurement Initiative – The first global initiative to track the human rights performance of countries». humanrightsmeasurement.org. دریافت‌شده در ۱۳ مارس ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Bulgaria - HRMI Rights Tracker". rightstracker.org (in English). Archived from the original on 24 مارس 2022. Retrieved 13 مارس 2022.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Bulgaria». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Образование в България». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای بلغاری ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Bildungssystem in Bulgarien». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- خلاصه یوریدیس درباره نظام‌های آموزشی اروپا — بلغارستان
- آموزش در بلغارستان، یوریبیس
- مرور کلی یوریدیس — بلغارستان
| تاریخ |
| .svg.png) | |||
|---|---|---|---|---|---|
| جغرافیا |
| ||||
| سیاست |
| ||||
| اقتصاد |
| ||||
| جامعه |
| ||||
| |||||
آموزش در اروپا | ||
|---|---|---|
| کشورهای مستقل |
| .svg.png) |
| واحدهای سیاسی کم‌رسمیت |
| |
| متعلقات و دیگر قلمروها |
| |
- آموزش در بلغارستان