ادیسه (فیلم ۲۰۲۶)

ادیسه
پوستر نمایش سینمایی
کارگردان	کریستوفر نولان
تهیه‌کننده	اما توماس کریستوفر نولان
فیلمنامه‌نویس	کریستوفر نولان
بر پایه	ادیسه اثر هومر
بازیگران	مت دیمون تام هالند ان هتوی رابرت پتینسون لوپیتا نیونگو سامانتا مورتون زندایا شارلیز ترون
موسیقی	لودویگ گورانسون
فیلم‌بردار	هویته ون هویتما
تدوینگر	جنیفر لیم
شرکت تولید	سینکاپی فیلمز
توزیع‌کننده	یونیورسال پیکچرز
تاریخ‌های انتشار	۶ ژوئیه ۲۰۲۶ (2026-07-06) (اودئون لوکس لستر اسکوئر) ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ (2026-07-17) (ایالات متحده و بریتانیا)
مدت زمان	۱۷۳ دقیقه
کشور	بریتانیا ایالات متحده
زبان	انگلیسی
هزینهٔ فیلم	۲۵۰ میلیون دلار
فروش گیشه	۱٫۷۳۴ میلیارد دلار

ادیسه (انگلیسی: The Odyssey) فیلمی در ژانر حماسی اکشن فانتزی به نویسندگی، تهیه‌کنندگی و کارگردانی کریستوفر نولان است که در سال ۲۰۲۶ منتشر شد. این فیلم اقتباسی از اشعار حماسی یونان باستان، یعنی ادیسه اثر هومر است و ماجراهای اودیسئوس (مت دیمون)، پادشاه یونانی ایتاکا، در سفر طولانی و پرمخاطرهٔ او به خانه پس از جنگ تروآ برای پیوستن به همسرش پنلوپه (ان هتوی) را روایت می‌کند. دیگر گروه بازیگران شامل تام هالند، رابرت پتینسون، لوپیتا نیونگو، سامانتا مورتون، زندایا و شارلیز ترون می‌شوند. نولان و همسرش، اما توماس، این فیلم را از طریق شرکت تولید خود، سینکاپی، تهیه کردند.

نولان نگارش فیلم‌نامه را در مارس ۲۰۲۴ آغاز و تا اکتبر همان سال ساخت فیلم را با یونیورسال پیکچرز نهایی کرد. این فیلم در دسامبر همان سال رسماً معرفی شد. انتخاب بازیگران از اواخر ۲۰۲۴ تا اوایل ۲۰۲۵ انجام گرفت و در فوریهٔ ۲۰۲۵ حضور دیمون در نقش اصلی تأیید شد. نولان برای نگارش فیلم چندین ترجمه از ادیسه را مطالعه کرد. او با الهام از فیلم‌های حماسی-تاریخی آندری روبلف (۱۹۶۶) و آشوب (۱۹۸۵)، و همچنین آثار هنرمند جلوه‌های ویژه ری هری‌هاوزن، برداشتی واقع‌گرایانه از اسطوره‌شناسی یونانی ارائه داد. فیلم‌برداری از فوریه تا اوت ۲۰۲۵ در مراکش، یونان، ایتالیا، اسکاتلند، ایسلند، صحرای غربی و مالت، و نیز در مجموعهٔ استودیوهای یونیورسال در لس آنجلس انجام شد. این فیلم با بودجهٔ برآوردی ۲۵۰ میلیون دلار، از پرهزینه‌ترین آثار کارنامهٔ نولان به‌شمار می‌رود و نخستین فیلم بلند سینمایی است که به‌طور کامل با دوربین‌های فیلم ۷۰ میلی‌متری آی‌مکس فیلم‌برداری شده است. در آستانهٔ اکران، طراحی لباس و صحنه، لهجه‌ها، دیالوگ‌ها و انتخاب بازیگران فیلم، از نظر میزان پایبندی تاریخی به متن اصلی و دورهٔ به‌تصویرکشیده‌شده، موضوع بحث و بررسی منتقدان قرار گرفت.

ادیسه در ۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ برای نخستین بار در سینمای اودئون لوکس لستر اسکوئر لندن به نمایش درآمد و سپس در ۱۷ ژوئیه توسط یونیورسال پیکچرز در ایالات متحده و بریتانیا اکران شد. این فیلم در قالب آی‌مکس و چندین فرمت پیشرفتهٔ پردهٔ بزرگ نیز به نمایش درآمد. ادیسه واکنش مثبت گستردهٔ منتقدان را در پی داشت و به خصوص از نظر کارگردانی نولان تحسین شد. این فیلم در سراسر جهان بیش از ۱٫۷۳۴ میلیارد دلار فروش داشت که آن را به دومین فیلم پرفروش سال ۲۰۲۶، یازدهمین فیلم پرفروش تمام دوران‌ها و پرفروش‌ترین فیلم کارنامه نولان تبدیل می‌کند.

زمینهٔ داستانی

فیلم با بهره‌گیری از روایت غیرخطی، داستان اودیسئوس، پادشاه افسانه‌ای ایتاکا را روایت می‌کند که پس از جنگ تروآ، سفری پرخطر و دشوار را برای بازگشت به خانه آغاز می‌کند. در این مسیر، او با موجودات اسطوره‌ای مانند پولیفموس، سیرن‌ها و ساحره-الهه‌ای به نام کیرکه روبه‌رو می‌شود. این سفر در نهایت به دیدار دوباره و مورد انتظار او با همسرش، پنلوپه، ختم می‌شود.

داستان

در قصر ایتاکا، در غیاب پادشاه اودیسئوس، خنیاگری مشغول خواندن داستان‌هاست. چندین خواستگار، از جمله نجیب‌زاده‌ای به نام آنتینوئوس، برای تصاحب تخت پادشاهی و محروم کردن تلماخوس (پسر اودیسه و پنلوپه)، از ملکه پنلوپه خواستگاری می‌کنند. پس از سال‌ها غیبت اودیسه از زمان آغاز و پایان جنگ تروآ، تنها پنلوپه، تلماخوس و ائومایوس نیمه‌بینا هنوز باور دارند که او روزی بازخواهد گشت. خواستگاران، خانواده اودیسه را به خاطر پایبندی به قانون زئوس در احترام به مهمانان (برای خشنودی خدایان) مسخره می‌کنند. در همین حال، شایعاتی در سراسر یونان دربارهٔ «مردمان دریا» پخش شده؛ مهاجمان هراس‌انگیزی که قانون زئوس را زیر پا می‌گذارند. تلماخوس تصمیم می‌گیرد به همراه راهنمای خود، منتور که از دوستان اودیسه است، نزد منلائوس، پادشاه اسپارت برود تا خبری از پدرش بیابد. آنتینوئوس این موضوع را از زبان معشوقه‌اش، ملانتو (ندیمه پنلوپه)، می‌شنود و با خواستگار دیگری به نام پولوبوس توطئه می‌کند تا تلماخوس را هنگام بازگشت به قتل برسانند و ایتاکا را غارت کنند. در اسپارت، منلائوس و هلن داستان‌هایی از ادیسه روایت می‌کنند، اما همچنان از سرنوشت او بی‌خبرند. تلماخوس با این وجود امیدوار می‌ماند و آنجا را ترک می‌کند.

در این میان، نقشه ادیسه برای پنهان شدن در یک اسب چوبی بزرگ جهت نفوذ به شهر تروآ یادآوری می‌شود؛ جایی که سربازی به نام سینون تظاهر به فرار از ارتش یونان کرد تا اهالی تروآ را فریب دهد. سینون کشته می‌شود، اما فریب کارگر می‌افتد و یونانی‌ها موفق می‌شوند دروازه‌ها را برای آگاممنون باز کنند تا تروآ را غارت کرده و هلن، همسر منلائوس را پس بگیرد. آگاممنون و منلائوس زودتر به خانه بازمی‌گردند، اما ارتش ادیسه مسیر کندتری را با هدایت الهه آتنا در پیش می‌گیرد. آن‌ها برای تهیه آذوقه در جزیره‌ای توقف می‌کنند، اما پولیفموس، که از نژاد سیکلوپ‌ها است، آن‌ها را اسیر می‌کند. آن‌ها پولیفموس را کور کرده و فرار می‌کنند، اما بعداً می‌فهمند که او پسر پوزئیدون (خدای دریاها) است و همین موضوع باعث گم شدن آن‌ها در دریا می‌شود. سپس در جزیره آیایا لنگر می‌اندازند؛ جایی که غول‌های لایسترگون‌ها دو کشتی آن‌ها را نابود کرده و بیش‌تر خدمه ادیسه را می‌کشند. بازماندگان به کیرکه جادوگر پناه می‌برند و او مردان را به خوک تبدیل می‌کند. ادیسه پس از کشتن گوزنی که در واقع انسانی مسخ‌شده بود، با کیرکه روبرو می‌شود و او را متقاعد می‌کند که مردانش را به شکل اول برگرداند. کیرکه به ادیسه هشدار می‌دهد که برای رسیدن به ایتاکا، باید از رودخانه اوکئانوس گذشته و وارد هادس یا همان جهان زیرین (دنیای مردگان) شود.

ادیسه با شبح تیرسیاس (پیشگو) ملاقات کرده و او پیش‌بینی می‌کند که به خواست خدایان، تنها ادیسه به خانه بازخواهد گشت. ادیسه که مصمم است از مردانش محافظت کند و در برابر اراده خدایان بایستد، با شبح سینون نیز روبرو می‌شود. سینون از دروغ ادیسه که منجر به مرگش شده، خشمگین است و خیانت آنتینوس را بر ملا می‌کند؛ او فاش می‌سازد که فریب خورده تا در ارتش یونان جایگزین آنتینوس شود. از سوی دیگر، شبح آگاممنون به ادیسه می‌گوید که همسرش، کلوتایمنسترا، پس از بازگشت او را به قتل رسانده تا انتقام قربانی شدن دخترشان، ایفیگنیا را بگیرد که سال‌ها پیش برای جلب رضایت الهه آرتمیس قربانی شده بود. سپس ارواح ارتش، گروه ادیسه را از هادس بیرون می‌رانند. خدمه ادیسه با پیروی از راهنمایی‌های تیرسیاس، از خطرات خاروبدیس، اسکیلا و سیرن جان سالم به در می‌برند، هرچند که از تعدادشان کاسته می‌شود. در جزیره «تریناکیا»، اودیسه به مردانش هشدار می‌دهد که گاوهای مقدس «هلیوس» (خدای خورشید) را نکشند، چرا که تیرسیاس پیشگویی کرده بود دست زدن به این گاوها مرگ قطعی مردان را به همراه خواهد داشت. با وجود این هشدارها، «اوریلوخوس» و دیگر مردان پس از تحمل گرسنگی شدید در جزیره، گاوها را ذبح می‌کنند. آن‌ها تلاش می‌کنند در یک آرامش موقتی باد از جزیره فرار کنند، اما طوفان‌های پوزئیدون کشتی را غرق کرده و همان‌طور که پیش‌بینی شده بود، تمام خدمه ادیسه جان خود را از دست می‌دهند.

ادیسه که اکنون تنها شده، امواج او را به ساحل جزیره «اوگیجیا» می‌رسانند؛ جایی که کالوپسو به او گل‌های لوتوس می‌دهد که باعث فراموشی می‌شوند. ادیسه تلاش می‌کند به یاد آورد که پس از سقوط تروآ چه اتفاقی افتاده و چرا نمی‌تواند به خانه بازگردد. کالیپسو اعتراف می‌کند که هفت سال او را برخلاف میلش به عنوان معشوقه نگه داشته، اما دلش برای دلتنگی‌های ادیسه برای خانواده‌اش می‌سوزد. او به ادیسه اجازه می‌دهد تا یک قایق چوبی دست‌ساز بسازد. ادیسه با کمک خدایان، به شکلی معجزه‌آسا به ایتاکا می‌رسد و از زبان ائومایوس از سرنوشت پسرش باخبر می‌شود. خواستگاران ملکه، منتور را در حالی که با تلماخوس در معبد بود می‌کشند، اما ادیسه با معرفی خود به نام «سینون»، تلماخوس را نجات می‌دهد. تلماخوس؛ اودیسه را به سمت قصر هدایت می‌کند؛ پس از اینکه «آرگوس»، سگ پیر ادیسه، او را شناسایی می‌کند و در آرامش می‌میرد، تلماخوس نیز ادیسه را به عنوان پدرش می‌شناسد. بعداً در طول یک ضیافت پرتنش با خواستگاران، ادیسه با هویتی پنهان به پنلوپه نزدیک می‌شود. او در این لباس مبدل، به گناه خود در زیر پا گذاشتن قانون زئوس با ساختن اسب تروآ، کشتن مردم بی‌گناه تروآ و هتک حرمت به مجسمه آتنا پس از کشتن کاهنه معبد اعتراف می‌کند: او می‌گوید آتنا در رؤیاها خود را به شکل آن کاهنه درآورده تا او را مجازات کند. ادیسه اقرار می‌کند که خودش به یکی از همان مردمان دریای هراس‌انگیز تبدیل شده است و از پنلوپه طلب بخشش می‌کند. پنلوپه اعلام می‌کند که آماده ازدواج مجدد است و به خواستگاران دستور می‌دهد شب بعد گردهم آیند. در این میان، ادیسه، تلماخوس و خدمتکاران وفادار مخفیانه سلاح‌ها را پنهان می‌کنند.

پنلوپه اعلام می‌کند با کسی ازدواج خواهد کرد که بتواند کمان اودیسه را زه کند و تیری را از میان حفره تبرهای چیده شده در یک ردیف عبور دهد. در حالی که خواستگاران همگی ناکام می‌مانند، ادیسه با موفقیت کمان را زه کرده و تیر را از میان تبرها عبور می‌دهد و هویت واقعی خود را فاش می‌کند. نبردی سنگین درمی‌گیرد و اودیسه پولیبوس را می‌کشد. «ملانتیوس» (برادر ملانتو که با خواستگاران متحد شده بود) تلاش می‌کند به آنتینوس کمک کند، اما تلماخوس او را از پا درمی‌آورد و سپس ادیسه آنتینوس را می‌کشد. باقی‌مانده خواستگاران تسلیم می‌شوند. اودیسه تخت پادشاهی را به تلماخوس واگذار می‌کند و به همراه پنلوپه ایتاکا را ترک می‌کند تا در تبعیدی خودخواسته به سمت غرب برود و برای ادای احترام به مردگان، به آرامش برسد.

بازیگران

گروه بازیگران ادیسه در افتتاحیهٔ نیویورک سیتی: مت دیمون، تام هالند، ان هتوی، لوپیتا نیونگو، زندایا، شارلیز ترون، سامانتا مورتون، جان لگویزمائو، هیمش پاتل، جان برنثال، بیل اروین و بنی سفدی.

• مت دیمون در نقش اودیسئوس، پادشاه افسانه‌ای یونانی ایتاکا. کریستوفر نولان، کارگردان، اودیسئوس را شخصیتی پیچیده، «یک استراتژیست شگفت‌انگیز [و] شخص بسیار حیله‌گر» توصیف کرد.
• تام هالند در نقش تلماخوس، پسر اودیسئوس و پنه‌لوپه و شاهزادهٔ ایتاکا که مصمم است پدرش را پیدا کند.
• ان هتوی در نقش پنه‌لوپه، همسر اودیسئوس، مادر تلماخوس و ملکهٔ ایتاکا که در غیاب همسرش با خواستگاران متعدد مقابله می‌کند.
• رابرت پتینسون در نقش آنتینوئوس، یکی از خواستگاران پنه‌لوپه، که پتینسون او را شخصیتی فاسد توصیف کرد و به شخصیت لستر دایموند با بازی جیمز وودز در فیلم کازینو (۱۹۹۵) تشبیهش نمود.
• لوپیتا نیونگو در نقشی دوگانه:
  • هلن تروآ، همسر منلائوس که زیباترین زن جهان توصیف شده و ربوده شدنش باعث آغاز جنگ تروآ می‌شود.
  • کلوتایمنسترا، خواهر دوقلوی هلن، همسر آگاممنون که پس از بازگشتش از تروآ، او را به قتل می‌رساند.
• سامانتا مورتون در نقش کیرکه، جادوگر و الههٔ جزیرهٔ آیایا
• جان لگویزمائو در نقش ائومایوس، یک خوک‌چران نابینا و غلام وفادار به اودیسئوس.
• زندایا در نقش آتنا، الههٔ خرد، جنگ و صنایع‌دستی که از اودیسئوس در سفرش محافظت می‌کند. او همچنین نقش کاهنهٔ جوان تروآیی آتنا را بازی می‌کند که در جریان غارت تروآ کشته می‌شود و بعداً آتنا شکل او را به خود می‌گیرد.
• شارلیز ترون در نقش کالوپسو، یک نیمف در جزیرهٔ اوگوگیا که سعی می‌کند با وعدهٔ جاودانگی اودیسئوس را همسر خود کند.
• جان برنثال در نقش منلائوس، پادشاه اسپارت و همسر هلن.
• هیمش پاتل در نقش اوریلوخوس، دست راست اودیسئوس که افکار و برنامه‌های او را به چالش می‌کشد.
• بیل اروین در نقش اجراکنندهٔ صحنه‌ای پولیفموس، یک سیکلوپ و پسر پوزئیدون.
• الیوت پیج در نقش سینون، یک سرباز یونانی و پسر برده‌ای از آنتینوئوس که از کودکی برای سرباز شدن تربیت شد تا در زمان ورود یونانیان به تروآ به سن بلوغ برسد. سینون در شعر اصلی هومر وجود ندارد و داستان او از انئیدِ ویرژیل و اسطوره‌های دیگر اقتباس شده است.
• بنی سفدی در نقش آگاممنون، پادشاه یونانی موکنای، همسر کلوتایمنسترا، برادر بزرگتر منلائوس و فرماندهٔ یونانیان در طول جنگ تروآ.

سایر خواستگاران پنه‌لوپه عبارتند از: کوری هاکینز در نقش پولوبوس، نیکو نیکوترا در نقش پیساندر، الیس گابل در نقش الاتوس، ایو گلدبرگ در نقش آمفیمدون، و جیمی هریس در نقش آگلائوس. میا گاث و لوگان مارشال-گرین در نقش خواهر و برادر دوقلو، ملانتو و ملانتیوس، بازی می‌کنند که به‌ترتیب، کنیز خیانت‌پیشهٔ اودیسئوس و پنه‌لوپه و گاوچران بی‌صداقت اودیسئوس هستند. رایان هرست در نقش منتور، راهنما و معلم تلماخوس، و جیمز رمار در نقش تیرسیاس، یک پیامبر نابینای دنیای مردگان یونان، ایفای نقش می‌کنند.

سایر اعضای خدمهٔ اودیسئوس عبارتند از: ویل یان لی در نقش آنخیالوس، جیمی گونزالس در نقش سفئوس، اندرو هاوارد در نقش پولیتس، جوان آدپو در نقش الپنور، جسی گارسیا در نقش منهتوس، جاش استوارت در نقش آنتیفاتس، شان ایوری در نقش لائوداماس، آنتونی مولیناری در نقش پریمدس، استیون مورفی در نقش فمیوس، و ایان کاسلبری در نقش دولیوس.

ترویس اسکات در نقش سخن‌سرا به صورت افتخاری حضور دارد؛ نولان او را به این دلیل انتخاب کرد که می‌خواست به نحوهٔ بازگویی ادیسه از طریق شعر شفاهی اشاره کند که آن را به رپ‌خوانی، حرفهٔ اسکات، تشبیه کرد. رافی گراورن و شایلو فرناندز به‌طور مختصر در نقش تروآیی‌هایی ظاهر می‌شوند که سینون را می‌کشند و با اسب تروآ روبرو می‌شوند. دیگر بازیگران در نقش‌های کوچک عبارتند از: کیت فوگلی در نقش اوریکلیا، یک غلام وفادار و دایهٔ اودیسئوس و پنلوپه؛ موریس کامپته در نقش مباشر منلائوس؛ نیک ای. تارابی در نقش سکاندار بی‌نام کشتی تلماخوس؛ مایکل ولامیس در نقش راهزنی که خود را به عنوان یک کشیش در پیلوس نشان می‌دهد و به تلماخوس حمله می‌کند؛ و برایان ورنل در نقش آرنایوس، یک گدا در ایتاکا.

تولید

ساخت و انتخاب بازیگر

کریستوفر نولان، نویسنده و کارگردان، برای ساخت ادیسه به‌عنوان پروژهٔ بعدی خود پس از اوپنهایمر، بار دیگر با یونیورسال پیکچرز همکاری کرد.

تا نوامبر ۲۰۲۳، کریستوفر نولان هنوز تصمیم نگرفته بود پس از اوپنهایمر (۲۰۲۳) روی چه فیلمی کار کند. او با اینکه نسبت به ایده‌های مختلف برای پروژهٔ بعدی‌اش پذیرش داشت، احساس می‌کرد باید «کاملاً بر آن مسلط باشد». پس از آنکه در مارس ۲۰۲۴ برای اوپنهایمر برندهٔ اسکار بهترین فیلم و بهترین کارگردانی شد، نولان نوشتن فیلمنامهٔ فیلم بعدی‌اش را آغاز کرد. در مه ۲۰۲۴، اما توماس—همسر و شریک تهیه‌کنندگی نولان—گفت که موفقیت اوپنهایمر این فرصت را برای آن دو فراهم کرده تا دربارهٔ پروژهٔ بعدی نولان تصمیم بگیرند. نولان اندکی بعد نگارش فیلم‌نامه را آغاز کرد، اما توماس در ماه مه گفت که آن‌ها هنوز دربارهٔ جنبه‌های اجرایی تولید تصمیم‌گیری نکرده‌اند. در اکتبر همان سال مشخص شد که نولان در حال توسعهٔ فیلم جدیدش برای یونیورسال پیکچرز است؛ همان استودیویی که اوپنهایمر را نیز با آن ساخته بود. تأیید شد که نولان بار دیگر فیلمنامه را می‌نویسد و همراه با توماس از طریق شرکت تولیدی‌شان، سینکاپی فیلمز، فیلم را تهیه خواهد کرد. مت دیمون نیز در حال مذاکره برای بازی در این فیلم بود؛ او پیش از این در فیلم‌های اوپنهایمر و میان‌ستاره‌ای (۲۰۱۴) با نولان همکاری کرده بود. آغاز فیلم‌برداری برای اوایل سال ۲۰۲۵ برنامه‌ریزی شد. برخلاف اوپنهایمر که یونیورسال آن را در یک مزایده به دست آورد، این فیلم مستقیماً در استودیو شکل گرفت و تاریخ اکران آن ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ تعیین شد.

فیلم‌نامهٔ لاگ‌لاین و جزئیات بیشتر دربارهٔ داستان فیلم، در مقایسه با آثار پیشین نولان، تا حد زیادی محرمانه نگه داشته شد که این موضوع گمانه‌زنی‌های فراوانی را دربارهٔ موضوع آن برانگیخت. از جمله شایعات مطرح‌شده این بود که فیلم یا یک اثر تاریخی دربارهٔ خون‌آشام‌ها خواهد بود، یا ریبوت فیلم اکشن-دلهره‌آور بالگردی تندر آبی (۱۹۸۳)، یا اقتباسی از مجموعهٔ تلویزیونی جاسوسی بریتانیایی The Prisoner (۱۹۶۷–۱۹۶۸) که نولان پیش‌تر در سال ۲۰۰۹ برای کارگردانی آن در نظر گرفته شده بود؛ اما همهٔ این گمانه‌زنی‌ها بعداً تکذیب شدند. نولان بعدها گفت که «عیب این‌که هیچ‌وقت به مردم نمی‌گوییم روی چه چیزی کار می‌کنیم»، شکل‌گیری و انتشار شایعات است، هرچند خودش از این شایعات لذت می‌برد. حضور دیمون در فیلم اواخر اکتبر، هم‌زمان با پیوستن تام هالند به گروه بازیگران، تأیید شد. در نوامبر، دو تن از همکاران پیشین نولان، ان هتوی — که پیش‌تر در شوالیه تاریکی برمی‌خیزد (۲۰۱۲) و میان‌ستاره‌ای ایفای نقش کرده بود — و رابرت پتینسون، بازیگر تنت (۲۰۲۰)، به همراه زندایا، لوپیتا نیونگو و شارلیز ترون به گروه بازیگران پیوستند. دیمون، هالند، هتوی و پتینسون برای نقش‌های اصلی انتخاب شدند، در حالی که نیونگو و زندایا نقش‌های مکمل را بر عهده گرفتند. پتینسون تنها بازیگری بود که پیش از امضای قرارداد، درخواست کرد فیلم‌نامه را مطالعه کند. در دسامبر ۲۰۲۴، یونیورسال فیلم جدید نولان را با عنوان ادیسه معرفی کرد؛ اقتباسی از منظومهٔ حماسی یونان باستان، ادیسه اثر هومر. این استودیو فیلم را یک «حماسهٔ اکشن اسطوره‌ای» توصیف کرد که در نقاط مختلف جهان فیلم‌برداری خواهد شد. نولان پیش‌تر برای کارگردانی فیلم تروآ (۲۰۰۴) — که بر اساس ایلیاد، منظومهٔ حماسی پیش از ادیسه اثر هومر ساخته شد — در نظر گرفته شده بود؛ پروژه‌ای که ولفگانگ پترسن آن را برای وارنر برادرز پیکچرز توسعه داده بود، اما پترسن در نهایت کارگردانی ایلیاد را به جای فیلم برنامه‌ریزی‌شدهٔ بتمن علیه سوپرمن برگزید و نولان نیز متعاقباً بتمن آغاز می‌کند (۲۰۰۵) را ساخت. نولان معتقد بود که برای ساخت تروآ «کمی بیش از حد از عهدهٔ کار خارج» بوده است، اما احساس می‌کرد پس از ساخت چندین فیلم پرمقیاس در طول ۲۰ سال بعد، اکنون صلاحیت بیشتری برای اقتباس از داستان گسترده و حماسی ادیسه پیدا کرده است. انتظار می‌رفت ادیسه با بودجهٔ خالص ۲۵۰ میلیون دلار، پرهزینه‌ترین فیلم کارنامهٔ نولان باشد.

انتخاب بازیگران در طول ماه‌های نخست سال ۲۰۲۵ ادامه یافت و چند تن از همکاران پیشین نولان، از جمله بنی سفدی، الیوت پیج، هیمش پاتل، بیل اروین، جاش استوارت، آنتونی مولیناری، و جیمز رمار به گروه بازیگران پیوستند. پاتل در دسامبر ۲۰۲۴، بی‌سر و صدا برای ایفای نقش خود دعوت شده بود. دیگر بازیگرانی که در کنار آنان به فیلم پیوستند عبارت بودند از جان برنثال، جان لگویزمائو، سامانتا مورتون، جسی گارسیا، ویل یان لی، رافی گاورون، شایلو فرناندز، میا گاث، کوری هاوکینز، نیک ای. طرابی، جیمی گونزالس، موریس کومپته، مایکل ولمیس، ایو گلدبرگ، رایان هرست، جووان آدپو و شان ایوری. کوسمو جارویس نیز برای بازی در فیلم انتخاب شده بود، اما اندکی پیش از آغاز فیلم‌برداری، به دلیل تداخل برنامه‌های کاری از پروژه کناره‌گیری کرد و لوگان مارشال-گرین جایگزین او شد. اسکیت اولریش نیز گفت که اوایل فوریه، همراه با دو بازیگر دیگر، برای یکی از نقش‌های فیلم تست بازیگری داده بود، اما در نهایت انتخاب نشد. یونیورسال در اواسط فوریه، پیش از آغاز فیلم‌برداری در اواخر همان ماه، تأیید کرد که دیمون نقش اودیسئوس را ایفا خواهد کرد. این تأییدیه پس از آن منتشر شد که شایعاتی مبنی بر ایفای این نقش توسط هالند مطرح شده بود. بعدها تأیید شد که هالند نقش تلماخوس، پسر اودیسئوس، را بازی می‌کند.

به یاد دارم وقتی پنج یا شش ساله بودم، اجرای [ادیسه] را در مدرسه دیدم. دانش‌آموزان بزرگ‌تر آن را اجرا می‌کردند. سیرن‌ها، اودیسئوس که به دکل کشتی بسته شده بود و صحنه‌هایی از این دست هنوز در خاطرم مانده‌اند. فکر می‌کنم این داستان به نوعی در وجود همه ما ریشه دارد. وقتی متن را جزءبه‌جزء بررسی می‌کنید و آن را برای اقتباس آماده می‌کنید، متوجه می‌شوید که همه این فیلم‌های دیگر — و حتی همه فیلم‌هایی که خودم ساخته‌ام — به نوعی از ادیسه سرچشمه گرفته‌اند. اما [توماس] وقتی برای نخستین بار این پروژه را معرفی کردیم، بهترین توصیف را ارائه داد: این بنیادین است.

— کریستوفر نولان، دربارهٔ اینکه چگونه علاقهٔ او به ادیسه از کودکی بر فیلم‌های بعدی‌اش تأثیر گذاشت.

نولان، ادیسه را به‌دلیل مقیاس عظیم آن، بزرگ‌ترین و چالش‌برانگیزترین پروژهٔ دوران حرفه‌ای خود توصیف کرد. او توضیح داد که اقتباس از ادیسه را از این جهت برگزیده است که تاکنون هیچ اقتباس عظیم و پرهزینه‌ای از سوی یک استودیوی بزرگ هالیوودی از آن ساخته نشده بود و این موضوع را «خلأیی عجیب در تاریخ سینما» خواند. نولان و اما توماس، ادیسه را اثری «بنیادین» توصیف کردند، زیرا عناصری از ژانرهای وحشت، معمایی، عاشقانه و دلهره‌آور را در خود جای داده است. نولان ادیسه و چندین ترجمهٔ آن، از جمله ترجمه‌های امیلی ویلسون، ئی.وی. ریو و رابرت فیگلز را مطالعه کرد. او همچنین از فیلم‌های الهام‌گرفته از اسطوره‌شناسی یونانی که در دوران کودکی تماشا کرده بود، به‌ویژه آثار پویانما و هنرمند جلوه‌های ویژه ری هری‌هاوزن، الهام گرفت. نولان فیلم‌نامه را به‌صورت روایت غیرخطی نوشت. هرچند گفته شده است که فیلم‌نامه «وفاداری بسیار زیادی» به متن هومر دارد، نولان تغییراتی نیز در آن ایجاد کرد؛ از جمله پررنگ‌تر کردن نقش سگ وفادار اودیسئوس، آرگوس، افزایش تعاملات میان اودیسئوس و تلماخوس، انسانی‌تر کردن الهه و جادوگر کیرکه به‌گونه‌ای که هم نگران‌کننده و هم همدلانه به نظر برسد، و پیچیده‌تر کردن دیدار دوبارهٔ هلنِ تروا با پادشاه اسپارت، منلائوس.

برای تلفیق عناصر خیال‌انگیز ادیسه با رویکرد «واقع‌گرایی ملموس» نولان، او تصمیم گرفت شواهد و کنش‌های خدایان را از طریق پدیده‌های طبیعی به تصویر بکشد؛ پدیده‌هایی که در زمان وقوع داستان، «فراطبیعی» تلقی می‌شدند. نولان این رویکرد را «یک جهش بزرگ از نظر خلاقانه» توصیف کرد. او از فیلم‌های آندری روبلف (۱۹۶۶) ساختهٔ آندری تارکوفسکی و آشوب (۱۹۸۵) ساختهٔ آکیرا کوروساوا به‌عنوان مهم‌ترین منابع الهام فیلم، به‌ویژه از نظر سبک بصری و فضای حاکم بر آن، یاد کرد. نولان در مقطعی به استفاده از بازیگرانی برای ایفای نقش خدایان یونانی که از کوه المپ صاعقه پرتاب می‌کنند، فکر کرده بود، اما در نهایت به این نتیجه رسید که نمایش ترس شخصیت‌ها از اعمال خدایان، تجربه‌ای فراگیرتر از نمایش مستقیم خود خدایان ایجاد می‌کند. روث دی‌یانگ، طراح صحنه، و الن میروینیک، طراح لباس، پس از اوپنهایمر بار دیگر با نولان همکاری کردند. نولان دربارهٔ طراحی زره‌ها، سلاح‌ها و کشتی‌های به‌کاررفته در فیلم گفت که گروه تولید، «شواهد باستان‌شناختی بسیار پراکنده» مربوط به عصر برنز و یونان باستان در دوران زندگی هومر را به‌طور گسترده بررسی کرده است. او دربارهٔ این انتخاب‌های تولید توضیح داد: «قدیمی‌ترین تصویرسازی‌های شخصیت‌های هومری معمولاً آن‌ها را به شیوهٔ مردمانی نشان می‌دهند که در زمان خود هومر زندگی می‌کردند؛ بنابراین، استدلال محکمی برای نمایش آن‌ها به همان شکل وجود دارد، زیرا نخستین مخاطبان داستان نیز آن را به همین صورت دریافت کرده بودند.» نولان همچنین افزود که میروینیک در طراحی زره آگاممنون کوشید با استفاده از موادی گران‌قیمت‌تر و کمیاب‌تر، مانند برنز سیاه‌کاری‌شده، نقره و گوگرد، جایگاه برتر او را به تصویر بکشد.

فیلم‌برداری

ادیسه نخستین فیلم بلند سینمایی بود که به‌طور کامل با دوربین‌های فیلم ۷۰ میلی‌متری آی‌مکس فیلم‌برداری شد؛ برای کاهش صدای دوربین هنگام ضبط صحنه‌های دارای دیالوگ، یک محفظهٔ عایق صدای ویژه (در تصویر) به‌طور اختصاصی ساخته شد.

فیلم‌برداری اصلی از ۲۵ فوریه تا ۵ اوت ۲۰۲۵، در مجموع ۹۱ روز به طول انجامید و ۹ روز زودتر از برنامه‌ریزی به پایان رسید. فیلم‌برداری در لوکیشن عمدتاً در شش کشور، شامل مراکش، یونان، ایتالیا، ایسلند، اسکاتلند و ایالات متحده انجام شد. هویته ون هویتما بار دیگر به‌عنوان فیلم‌بردار با نولان همکاری کرد. پس از استفاده گسترده از فیلم ۷۰ میلی‌متری آی‌مکس از زمان شوالیه تاریکی (۲۰۰۸)، ادیسه به نخستین فیلم بلند سینمایی تبدیل شد که به‌طور کامل با دوربین‌های آی‌مکس فیلم‌برداری شده است. در این پروژه، عمدتاً از نسخه‌ای جدید، سبک‌تر و کم‌صداتر از این دوربین‌ها که نولان به‌طور ویژه برای این تولید توسعه داده بود، در کنار مدل‌های قدیمی‌تر استفاده شد. برای نماهای نزدیک که نیازمند ضبط دیالوگ با کیفیت بودند، دوربین‌های آی‌مکس اغلب درون محفظه‌های عایق صدای بزرگی روی صحنه قرار داده می‌شدند و هم‌زمان، سامانه‌ای از آینه‌ها نصب می‌شد تا هنگامی که دوربین‌ها دید بازیگران را مسدود می‌کردند، آن‌ها بتوانند تماس چشمی خود را با یکدیگر حفظ کنند. برای فیلم‌برداری ادیسه بیش از ۲ میلیون فوت (۶۱۰ کیلومتر) فیلم ۷۰ میلی‌متری آی‌مکس مصرف شد. از آنجا که هر دوربین آی‌مکس تنها گنجایش حدود سه دقیقه فیلم را دارد، بازیگران در صحنه‌های طولانی ناچار بودند هنگام تعویض حلقهٔ فیلم، اجرای خود را متوقف کرده و پس از بارگذاری مجدد دوربین، ادامه دهند. Wētā Workshop مسئولیت جلوه‌های ویژهٔ تولید را بر عهده داشت و این پروژه با عنوان موقت Charlie's Tale شناخته می‌شد. نولان با فیلم‌برداری در لوکیشن‌های واقعی تلاش کرد «ویژگی ملموس دنیای واقعی» را حفظ کند تا هم به روایت داستان کمک کند و هم نشان دهد «آن سفرها برای مردم آن دوران تا چه اندازه دشوار بوده‌اند؛ و اینکه آن‌ها برای قدم گذاشتن در جهانی ناشناخته و نقشه‌برداری‌نشده، چه جهش بزرگی از سر ایمان انجام می‌دادند.» او همچنین معتقد بود تغییرات شرایط آب‌وهوایی، به‌دلیل چالش‌هایی که ایجاد می‌کرد، این رویکرد واقع‌گرایانه را بیش از پیش تقویت می‌کرد.

نخستین صحنه‌ها در اواخر فوریه در روستای آیت بن حدو در نزدیکی ورززات مراکش فیلم‌برداری شد تا شهر تروآ را در پایان جنگ تروآ در سکانس آغازینی که پیش از بخش اصلی ادیسه قرار دارد، به تصویر بکشد، همچنین بخش‌هایی از فیلم در شهرهای صویره و مراکش نیز فیلم‌برداری شد. ون هویتما برای بازآفرینی دمای رنگ ویژهٔ نور آتش در صحنهٔ یورش شبانه به تروآ، تعداد زیادی چراغ LED قابل‌حمل را به کار گرفت؛ اقدامی که به نولان امکان می‌داد بدون محدودیت در هر جهتی فیلم‌برداری کند. فیلم‌برداری در یونان، از ۱۰ تا ۲۱ مارس، در واحد Messenia از منطقهٔ پلوپونز انجام شد و لوکیشن‌های آن شامل پیلوس، Methoni Castle، ساحل آلمیرولاکوس در یالووا، و غار نستور در ساحل وویدوکیلیا برای صحنه‌های مربوط به پولیفموسِ سیکلوپ، و نیز محوطهٔ باستان‌شناسی کاخ در Acrocorinth، کورینس بود. این پروژه برای فیلم‌برداری در یونان با شرکت تابعهٔ NAF متعلق به Faliro House Productions همکاری کرد. فیلم‌برداری در این کشور سه هفته به طول انجامید. این پروژه بیش از ۶٫۵ میلیون یورو (۷٫۵ میلیون دلار) کمک مالی از مرکز فیلم و رسانه‌های دیداری‌شنیداری یونان (Creative Greece) دریافت کرد. این کمک بخشی از سرمایه‌گذاری تقریبی ۱۴۰ میلیون یورویی (۱۵۸٫۰۱ میلیون دلاری) این مرکز در بیش از ۲۰۰ پروژهٔ داخلی و بین‌المللی بود. همچنین، این تولید از ریبیت ۴۰ درصدی نیز بهره‌مند شد.

ادیسه در شش کشور مختلف فیلم‌برداری شد که از مهم‌ترین لوکیشن‌های آن می‌توان به روستای آیت بن حدو در مراکش، ساحل وویدوکیلیا در یونان، جزیرهٔ فاوینیانا در ایتالیا، کوه هیورلیفشوفدی در ایسلند، قلعهٔ فایندلیتر در اسکاتلند و تپهٔ شنی سفید در نزدیکی داخله در صحرای غربی اشاره کرد.

تا ۲۷ مارس، گروه تولید به جزایر اگادی در سیسیل ایتالیا منتقل شد تا در جزیرهٔ فاوینیانا فیلم‌برداری کند؛ جزیره‌ای که گمان می‌رود همان مکانی باشد که در منظومه با عنوان «جزیرهٔ بزها» شناخته می‌شود. سپس از ۱۵ آوریل تا ۱۵ مه، فیلم‌برداری دریایی در سراسر جزایر آیولین، شامل لیپاری، Basiluzzo و وولکانو، برای صحنه‌های مربوط به جزیرهٔ اسطوره‌ای آئولیا انجام شد. فیلم‌برداری در این مناطق مشمول برخی محدودیت‌های حفاظتی ناشی از مقررات محلی بود و شرکت ایتالیایی Wildside، وابسته به فریمنتل، خدمات تولید این بخش را بر عهده داشت. برای صحنه‌های دریایی، گروه تولید از بزرگ‌ترین کشتی بلند وایکینگی مدرن، Draken Harald Hårfagre، استفاده کرد که نقش یک کشتی جنگی یونان باستان را ایفا می‌کرد و بازیگرانِ نقش خدمهٔ اودیسئوس آن را هدایت می‌کردند. این کشتی به تمامی محل‌های فیلم‌برداری دریایی منتقل شد. نولان فیلم‌برداری در دریا را تجربه‌ای «بسیار بدوی و بنیادین» توصیف کرد. در اوایل ماه مه و در میانهٔ روند فیلم‌برداری، بخشی از صحنه‌ها در تانکر آب Falls Lake در Universal Studios Lot لس‌آنجلس ضبط شد؛ تنها دکور این پروژه که در یک استودیوی سرپوشیده ساخته شده بود. پس از آن، در اوایل ژوئن، فیلم‌برداری در Findlater Castle در Moray، اسکاتلند ادامه یافت. در اواخر ژوئن، گروه تولید به مدت ۱۰ روز با شرکت Truenorth در مناطق دورافتادهٔ ایسلند، از جمله بندر Landeyjahöfn، کوه Hjörleifshöfði، رودخانهٔ Markarfljót و شبه‌جزیرهٔ Snæfellsnes، همکاری کرد. هدف اصلی از این مرحله، فیلم‌برداری صحنه‌های مربوط به دنیای مردگان هادس، در سواحل شن سیاه این مناطق بود. پس از آن، گروه برای فیلم‌برداری صحنه‌هایی در بندر بوکی در امتداد ساحل Moray Firth و همچنین ساحل دورافتادهٔ Sunnyside در نزدیکی کالن، موری به اسکاتلند بازگشت. فیلم‌برداری از ۳ تا ۱۶ ژوئیه در Culbin Forest انجام شد و سپس تا ۲۵ ژوئیه بار دیگر در قلعهٔ فایندلیتر ادامه یافت. شارلیز ترون نیز صحنه‌های خود را طی دو هفتهٔ پایانی ژوئیه فیلم‌برداری کرد.

فیلم‌برداری از ۱۷ تا ۲۲ ژوئیه، با حضور دیمون و زندایا، در تپهٔ شنی سفید (White Dune) در نزدیکی داخله در صحرای غربی انجام شد؛ شهری که از سال ۱۹۷۵ تحت اشغال مراکش قرار دارد. جبهه پولیساریو که از سوی سازمان ملل به رسمیت شناخته شده است و برگزارکنندگان جشنواره بین‌المللی فیلم صحرا، تصمیم به فیلم‌برداری در صحرای غربی را تلاشی برای تطهیر استعمار مراکش توصیف و محکوم کردند. برگزارکنندگان جشنواره خواستار توقف تولید فیلم شدند، اما تا آن زمان فیلم‌برداری در این منطقه به پایان رسیده بود. آنان سپس بیانیه‌ای منتشر کردند و از نولان خواستند یا رضایت «نمایندگان قانونی مردم صحراوی» را جلب کند، یا صحنه‌های فیلم‌برداری‌شده در داخله را از فیلم حذف کند. این بیانیه توسط شماری از چهره‌ها، از جمله بازیگران اسپانیایی کارلوس و خاویر باردم، لوئیس تسار، کارولینا یوسته و خوان دیه‌گو بوتو، فیلم‌سازان اسپانیایی رودریگو سوروگوین و ایسیار بولائین و همچنین مدافع حقوق بشر صحراوی الغالیة ادجیمی به امضا رسید. در مقابل، مرکز سینمایی مراکش ادیسه را اثری مهم برای ترویج صنعت سینمای مراکش دانست و اعلام کرد که این نخستین فیلم بزرگ آمریکایی است که در آن منطقه فیلم‌برداری شده است.

فیلم‌برداری همچنین در مالت برای صحنه‌های مربوط به غار کالیپسو انجام شد و سپس بخش عمدهٔ آخرین هفتهٔ فیلم‌برداری در مجموعهٔ استودیوهای یونیورسال به پایان رسید. همچنین انتظار می‌رفت بخشی از فیلم‌برداری در ایرلند و نیز در بریتانیا انجام شود.

جلوه‌های بصری

شرکت دی‌ان‌ئی‌جی وظیفهٔ جلوه‌های بصری ادیسه را بر عهده داشت. اندرو جکسون به‌عنوان سرپرست جلوه‌های ویژهٔ بصری و جنیفر لیم به‌عنوان تدوین‌گر، پس از همکاری‌های پیشین خود با نولان، بار دیگر در این فیلم با او همکاری کردند. برخلاف سیکلوپ‌ها و لایسترگون‌ها، اسکیلای شش‌سر عمدتاً با جلوه‌های دیجیتال خلق شد. نولان گفته است که طراحی این موجود از آثار گیرمو دل تورو الهام گرفته شده و در این‌باره توضیح داد: «چیزی که از او یادگرفتم این بود که یک هیولا صرفاً یک هیولا نیست. باید همان‌طور که به هر شخصیت دیگری نزدیک می‌شوی، به هیولا هم نزدیک شوی.» برای صحنهٔ حملهٔ اسکیلا، سامانه‌ای مبتنی بر قرقره و ضامن (ratchet system) طراحی شد تا بدلکاران را به هوا بلند کند. همچنین گردابِ نزدیک اسکیلا با استفاده از جت‌اسکی‌هایی که به‌صورت دایره‌ای حرکت می‌کردند به‌عنوان مرجع تصویربرداری ایجاد شد و سپس در مرحلهٔ پس‌تولید با جلوه‌های دیجیتال جایگزین و تکمیل گردید.

موسیقی

تا آوریل ۲۰۲۵، لودویگ گورانسون، که پیش‌تر نیز در ساخت موسیقی فیلم‌های تنت و اوپنهایمر با نولان همکاری کرده بود، مشغول ساخت موسیقی متن ادیسه بود. نولان برای موسیقی این فیلم نمی‌خواست از ارکستر — که معمولاً با فیلم‌های شمشیر و صندل پیوند خورده است — استفاده کند. ازاین‌رو، گورانسون با گونگ‌های برنزی گوناگون آزمایش کرد و صدای آن‌ها را با استفاده از سینث‌سایزر‌ها ضبط و پردازش کرد. نولان همچنین پیشنهاد داد هنگام صحنه‌ای که اودیسئوس زهِ کمان خود را می‌کشد، از صدای چنگ رومی (لیر) استفاده شود و علاقهٔ ویژه‌ای نیز به ساز بادی باستانی آئولوس (Aulos) داشت. گورانسون با توجه به اینکه داستان فیلم در عصر برنز جریان دارد، از هر دو ساز، در کنار سازهای برنزی، در موسیقی متن بهره برد. کالوم آرمسترانگ و روزا فراگوراپتی، دو موسیقی‌دان، برای ساخت نمونه‌های کاربردی و قابل‌نواختن از سازهای آئولوس و لیر همکاری کردند. آن‌ها برای این منظور، به‌ترتیب منابع باستانی و نقش‌های روی کوزه‌های کهن را بررسی کردند؛ زیرا قمیش‌های اصلی ساز آئولوس دیگر وجود نداشت و امکان بازسازی مستقیم آن‌ها فراهم نبود. همچنین جیمز بلیک، موسیقی‌دان الکترونیک اهل انگلستان، در اجرای بخش‌های آوازی موسیقی متن مشارکت داشت. آلبوم موسیقی متن فیلم به‌صورت دیجیتال در ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، هم‌زمان با اکران فیلم، توسط شرکت Back Lot Music، وابسته به یونیورسال، منتشر شد. شرکت Mutant نیز نسخه آلبوم دوگانه در قالب لوح فشرده و مجموعهٔ سه‌صفحه‌ای گرامافون از این آلبوم را منتشر کرد.

بازاریابی

تصویری تبلیغاتی از بازیگر اصلی فیلم، مت دیمون، در لباس اودیسئوس، به دلیل اشتباهات تاریخی در طراحی‌اش مورد توجه قرار گرفت.

یونیورسال پیکچرز در اواسط فوریهٔ ۲۰۲۵ یک تصویر «غافلگیرکننده» از نخستین نگاه به مت دیمون در نقش اودیسئوس و با لباس این شخصیت منتشر کرد. جن جونیو، نویسندهٔ مجلهٔ پیپل، حالت نیم‌رخ دیمون را «گرفته» و «دلهره‌آور» توصیف کرد، در حالی که کریستوفر مارک از The Playlist این تصویر را «وسوسه‌برانگیز» دانست. او انتظار داشت که نولان به‌دلیل جنبه‌های خیال‌انگیز ادیسه، نسبت به فیلم‌های پیشین خود از جلوه‌های دیجیتال بیشتری استفاده کند. شماری از مفسران و تاریخ‌نگاران، لباسی را که دیمون به تن داشت—به‌ویژه کلاه‌خود کورینتیان با پرنشان قرمز—از نظر تاریخی نادقیق توصیف کردند؛ چه از منظر زرهی که اودیسئوس در زمان رخدادهای ادیسه احتمالاً می‌پوشیده و چه بر پایهٔ آنچه در ایلیاد توصیف شده است. جرمی متای از اسلش‌فیلم به «نسخه‌ای از پوشاک یونان باستان که طی دهه‌ها توسط فیلم‌های بی‌شمار رواج یافته» اشاره کرد و گفت با آنکه این تصویر اطلاعات زیادی دربارهٔ لحن فیلم یا رویکرد نولان به داستان و منبع اقتباس ارائه نمی‌دهد، او برای دیدن فیلم هیجان‌زده است. جو جورج، نویسندهٔ دن آف گیک، نیز به نادقیق‌بودن تاریخی لباس اشاره کرد، اما معتقد بود نولان در حال ادای دین به فیلم‌های «هالیوود کلاسیک» دوران کودکی‌اش، مانند ۳۰۰ اسپارتان (۱۹۶۲) و جیسن و آرگونات‌ها (۱۹۶۳)، و همچنین جلوه‌های بصری استاپ‌موشن فیلم دوم ساختهٔ انیماتور ری هری‌هاوزن است. او اظهار داشت که هرچند «تصمیم نولان برای گرایش به هالیوود قدیم به‌جای دقت تاریخی ممکن است برخی را شگفت‌زده کند»، اما این کارگردان در آثار پیشین خود نیز به‌طور مشابه از عناصری که بر او تأثیر گذاشته‌اند استفاده کرده و در عین حال آن‌ها را «اصیل و هم‌زمان با زمانه» ساخته است.

یک تیزر تریلر ۷۰ ثانیه‌ای از ادیسه که در آن تام هالند در نقش تلمخوس و جان برنتال در نقش منلائوس حضور داشتند، در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ و یک سال پیش از اکران ادیسه، به‌صورت انحصاری در سالن‌های سینما و پیش از نمایش‌های فیلم تولد دوباره دنیای ژوراسیک از یونیورسال به نمایش درآمد؛ این تیزر اندکی بعد به‌طور غیررسمی در اینترنت منتشر شد. الئا گیمنو-باوئر از ونتی فر این تیزر کوتاه را اثری دانست که ادیسه را «از طریق القا و تدوینی به‌طور هوشمندانه تلویحی» معرفی می‌کند، در حالی که هانا هانت از کالیدر بر صحنهٔ پایانی تیزر—که اودیسئوسِ دیمون را بی‌هوش و سرگردان در اقیانوس نشان می‌دهد—و دلالت‌های مضمونی آن تأکید کرد. گرگ ایوانز از ایندیپندنت نوشت که انتشار نسخهٔ لو رفتهٔ تریلر، به‌سبب انتظار بالای مخاطبان، برخی از هواداران را «به هیجان شدیدی انداخت»، موضوعی که رایان بریت از منز ژورنال آن را شایسته دانست و «ماهیت وهم‌آلود» تیزر را نویدبخش «جان‌گرفتن واقعی یک اسطوره» توصیف کرد. او روایت «تهدیدآمیز» برنتال را با «چاشنی‌ای از طبیعت‌گرایی و واقع‌گرایی» برجسته دانست و اشاره کرد که در تیزر، بیش از آنکه اودیسئوس دیده شود، دربارهٔ او صحبت می‌شود. ریک استیونسون از اسلش فیلم نوشت که این تیزر ادامه‌دهندهٔ سنت نولان در استفاده از «تریلرهایی غالباً رازآلود و مبتنی بر فضا» است که بیشتر برای القای حال‌وهوا ساخته می‌شوند تا افشای جزئیات داستان، اما در عین حال آن را در مقایسه با تیزرهای مشابه برخی آثار پیشین نولان «نسبتاً پرمحتوا» دانست. واکنش‌های کم‌اشتیاق‌تری از سوی اریک کین از فوربز و استر زاکرمن از نیویورک تایمز مطرح شد؛ هر دو از استفادهٔ بازیگران بریتانیایی از لهجهٔ آمریکایی برای شخصیت‌های یونانی انتقاد کردند. کین نگران زیبایی‌شناسی «خنثی» و رنگ‌بندی «کم‌جان» بود، اما آن را در مقایسه با فیلم گلادیاتور ۲ (۲۰۲۴) ساختهٔ ریدلی اسکات مطلوب‌تر ارزیابی کرد، در حالی که زاکرمن معتقد بود تیزر در افشای نگاه نولان به حماسهٔ هومر «بیش از حد محافظه‌کار» است.

پیش‌درآمدی شش‌دقیقه‌ای و توسعه‌یافته در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، پیش از نمایش‌های آی‌مکس ۷۰ میلی‌متری بازاکران فیلم‌های ۲۰۲۵ وارنر برادرز پیکچرز یعنی نبرد پشت نبرد و گناهکاران، و سپس هم‌زمان با اکران آواتار: آتش و خاکستر در ۱۹ دسامبر، به نمایش درآمد. دنیل دآداریو از ورایتی این پیش‌درآمد—که استفادهٔ اودیسئوس و یارانش از اسب تروآ را در پایان جنگ تروآ به تصویر می‌کشد— «داستانی دقیقاً پرداخت‌شده» توصیف کرد که در دل فیلمی گسترده‌تر، «چون یک حماسهٔ عظیم‌المقیاس» عمل می‌کند و آن را به خود اسب تروا تشبیه کرد. او معتقد بود نولان «مهارتش را در برش‌های ظریف میان تحولات گوناگون—آشوب نبرد در برابر دقت چرخ‌دنده‌هایی که به‌تدریج درِ دیوار تروا را می‌گشایند—یا در پرداخت جزئیات دقیق شخصیت‌ها در میانهٔ شکوه بصری» از دست نداده است. تیم روبی از دیلی تلگراف نوشت «فوریت این سکانس به‌عنوان رقابتی با زمان، بسیار نولانی است» و «خفگی و تنگنای آزاردهنده» حضور درون اسب تروا را با صحنه‌های واژگونی کشتی‌ها در فیلم |دانکرک (۲۰۱۷) مقایسه کرد. او این پیش‌درآمد را تجربه‌ای «غافلگیرکننده برای بسیاری» دانست که «نویدبخش برداشتی بسیار امیدوارکننده از حماسهٔ هومری—خشن، طاقت‌فرسا و به‌درستی شکوهمند» است و در عین حال از اوج‌گیری «اضطراب‌آور» موسیقی گورانسون در طول صحنه تمجید کرد. با این حال، روبی معتقد بود این تصاویر در برابر پیش‌درآمد آی‌مکس سرقت بانک در شوالیه تاریکی به‌عنوان «ضربه‌ای تمام‌عیار» قد علم نمی‌کنند. تام بیکن از ComicBook.com توانایی «خیره‌کننده» نولان در القای حس مقیاس و فیلم‌برداری صحنه‌ها را ستود و آن‌ها را «نفس‌گیر» خواند و اظهار داشت این سکانس‌های «خیره‌کننده» می‌توانند ادیسه را به «یکی از زیباترین فیلم‌های ۲۰۲۶» بدل کنند. روزنامه‌نگار جف اسنایدر نیز این تصاویر را «فوق‌العاده» توصیف کرد و بر موسیقی پرتنش گورانسون که «به‌تدریج اوج می‌گیرد» و بهره‌گیری هویته ون هویتما از «سایه‌های خیره‌کننده» تأکید داشت.

یک تیزر تریلر کوتاه‌تر اما کامل نیز پیش از نمایش‌های معمول آواتار: آتش و خاکستر به نمایش درآمد و در ۲۲ دسامبر ۲۰۲۵ به‌صورت آنلاین منتشر شد. کیت اربلند از ایندی‌وایر بر پایهٔ این تریلر دو دقیقه‌ای، اشتیاق خود را نسبت به ادیسه ابراز کرد و معتقد بود گسترهٔ «حماسهٔ بنیادین» هومر به‌خوبی به نمایش گذاشته شده است. او تأکید کرد که تریلر «بر درام و رنج ذاتی ادیسهٔ هم‌نام تکیه دارد، از جمله چند مرگ دلهره‌آور و نگاهی نزدیک‌تر به رهبری قهرمان اصلی ما». میریا مولور و نیک استنیفورث از توتال فیلم نیز از تریلر به‌شدت استقبال کردند و یادآور شدند که ضمن استفاده از بخشی از تصاویر پیش‌درآمد، نمایی گسترده‌تر از فیلم نسبت به مواد تبلیغاتی پیشین ارائه می‌دهد. بن تراویس از امپایر تریلر را «بسیار چشمگیر» و «نگاهی وسوسه‌انگیز» به فیلم توصیف کرد و اشاره داشت که تمرکز آن بر «تصویربرداری خیس و پرهیجان، مقیاس عظیم و اسب تروا» است، نه بر اعضای نقش مکمل—پتینسون، زندایا، نیونگو و ترون—که در تصاویر پیشین حضور نداشتند. سومیا سریواستاوا از هندوستان تایمز تریلر را ارائه‌دهندهٔ «نگاه‌های کوتاه، عمدتاً فضاسازانه» به داستان دانست. ادوارد سگارا از یواس‌ای تودی مونتاژ تریلر را «تعلیق‌آمیز» خواند و اودیسئوس و پنه‌لوپهٔ با بازی هتوی را به‌سان «عاشقان نگون‌بخت» چون رومئو و ژولیت توصیف کرد، در حالی که فرن هوپنر از Vulture با برجسته‌کردن تلاش‌های اودیسئوس برای بازگشت به خانه و خانواده‌اش، رابطهٔ آن‌ها را «یکی از جذاب‌ترین زوج‌های طعمه‌پسندِ نولان» نامید. ایمی هارت از پولیگان از فشرده‌سازی پایین نسخهٔ آنلاین تریلر ابراز نارضایتی کرد و آن را نشانه‌ای دانست از اینکه چرا نولان ابتدا آن را در سینماها به نمایش گذاشت. ژرمن لوسیه از گیزمودو گفت پوستر تیزری که در همان زمان منتشر شد—و ستون فقراتی طلایی بر کلاه‌خود اودیسئوس را نشان می‌داد—در «تضادی چشمگیر» با تصویر نخستین نگاه قرار دارد. او به تفسیرهای ممکن از این ستون فقرات در ارتباط با قدرت و شخصیت اودیسئوس پرداخت و آن را پاسخ نولان به انتقادها دربارهٔ نادقیق‌بودن‌های تاریخی دانست. شرکت تحلیل داده‌های سرگرمی WaveMetrix گزارش داد که این تریلر طی ۲۴ ساعت، در مجموع ۱۲۱٫۴ میلیون بازدید جهانی در تیک‌تاک (۲۷٪)، یوتیوب (۲۶٪)، فیس‌بوک (۲۱٪)، اینستاگرام (۱۸٪) و ایکس (توییتر سابق) (۱۰٪) ثبت کرده و به هشتمین تریلر پربازدید سال ۲۰۲۵ تبدیل شده است. این آمار از تعداد بازدیدهای تریلر شرور: برای همیشه (۱۱۳ میلیون) محصول یونیورسال فراتر رفت و بیش از دو برابر بازدیدهای نخستین تریلر اوپنهایمر در بازهٔ زمانی مشابه بود.

انتشار

کریستوفر نولان و همسرش اما توماس به همراه مت دیمون و ان هتوی در مراسم فرش قرمز فیلم در نیویورک

مراسم افتتاحیه جهانی ادیسه نخستین بار در ۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ در سینمای اودئون لوکس لستر اسکوئر لندن برگزار شد. به عنوان بخشی از تور تبلیغاتی جهانی، یک رویداد دو روزهٔ نمایش و معرفی و مراسم افتتاحیهٔ رسمی از ۱۰ تا ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۶ در بمبئی برگزار شد که برای اولین بار یک فیلم به کارگردانی نولان، مراسم افتتاحیهٔ رسمی خود را در هند برگزار کرد. مراسم افتتاحیهٔ دیگری نیز در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶ در سینماهای ای‌ام‌سی در میدان لینکلن در نیویورک سیتی برگزار شد.

این فیلم در ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ توسط یونیورسال پیکچرز در سینماهای ایالات متحده و بریتانیا منتشر شد. این اکران در قالب آی‌مکس، فرمت آی‌مکس ۷۰ میلی‌متری، و همچنین فرمت‌های بزرگ ممتاز (PLF) انجام شد. بلیت‌های برخی نمایش‌های منتخب آی‌مکس ۷۰ میلی‌متری در ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، یعنی یک سال پیش از اکران فیلم، به فروش گذاشته شد؛ اقدامی که از سوی یک توزیع‌کنندهٔ بزرگ فیلم بی‌سابقه تلقی شد. چندین مورد از این نمایش‌ها، از جمله نیمی از ۲۲ سالن موجود در ایالات متحده، ظرف ۱۲ ساعت نخست پس از آغاز فروش بلیت‌ها کاملاً به فروش رفتند.

بازخورد

گیشه

ادیسه ۶۱۳ میلیون دلار در ایالات متحده و ۱٫۱۲۱ میلیارد دلار در سایر مناطق فروش داشته است که مجموع فروش جهانی آن به ۱٫۷۳۴ میلیارد دلار می‌رسد. ادیسه با بودجهٔ ۲۵۰ میلیون دلاری، یکی از پرهزینه‌ترین فیلم‌های کارنامهٔ نولان و همچنین یکی از پرهزینه‌ترین فیلم‌های ساخته‌شده در تاریخ سینما به‌شمار می‌رود. این فیلم نخستین اثر نولان پس از شوالیهٔ تاریکی برمی‌خیزد است که از مرز یک میلیارد دلار عبور کرده است.

رکوردهای پیش‌فروش بلیت

بلیت‌های برخی اکران‌های افتتاحیهٔ آخر هفته در قالب آی‌مکس ۷۰ میلی‌متری در ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، یک سال پیش از انتشار فیلم، در دسترس قرار گرفت؛ اقدامی که از سوی یک توزیع‌کنندهٔ بزرگ فیلم بی‌سابقه تلقی شد. برخی از این نمایش‌ها از جمله نیمی از ۲۲ سینمای موجود در ایالات متحده در نخستین ۱۲ ساعت در دسترس بودنشان فروخته شدند، و حدود ۱٫۵ میلیون دلار به دست آوردند.

بلیت‌های باقی‌ماندهٔ اکران‌های آی‌مکس، آی‌مکس ۷۰ میلی‌متری و قالب‌های پرمیوم در ۴ ژوئن ۲۰۲۶، پیش از در دسترس قرار گرفتن بلیت‌های ورود عمومی در اواخر همان ماه، به فروش رفتند. وب‌سایت‌های فروش بلیت فاندانگو مدیا و سینماهای ای‌ام‌سی صف‌های تأخیری را تجربه کردند، به‌طوری‌که زمان انتظار اولیه به‌دلیل هجوم بالای کاربران برای خرید بلیت تا یک ساعت طول کشید؛ مشابه آنچه در فیلم کنسرت ۲۰۲۳ تیلور سوئیفت: تور دوره‌ها رخ داده بود. امیلی سنت مارتین در لس آنجلس تایمز تلاش‌ها برای خرید بلیت را «سفری حماسی به‌خودی‌خود» توصیف کرد. در نخستین ۲۴ ساعت، ۳٫۴ میلیون دلار از حدود ۱۵۰٬۰۰۰ بلیت پیش‌فروش به دست آمد که در آن زمان بالاترین درآمد پیش‌فروش در چهار سال گذشته بود. پیش‌فروش‌های قالب‌های پرمیوم روز نخست همچنین بالاترین پیش‌فروش برای یک اثر بزرگ استودیویی برای ای‌ام‌سی از ۲۰۲۲ بود و از پیش‌فروش‌های روز نخست هر فیلمی در ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ پیشی گرفت. ادیسه در ۲۴ ساعت ۲۸٬۰۰۰ بلیت پیش‌فروش در بی‌اف‌آی آی‌مکس فروخت و ۷۵۰٬۰۰۰ پوند (۱ میلیون دلار) به دست آورد. این دو برابر بیش از درآمد ۳۶۶٬۰۰۰ پوندی (۴۹۰٬۰۰۰ دلار) رکورددار پیشین این مکان، تلماسه: بخش دو (۲۰۲۴)، بود و از درآمد ۲۵۴٬۰۰۰ پوندی (۳۴۰٬۰۰۰ دلار) اوپنهایمر در همان بازهٔ زمانی پیشی گرفت. ریچارد گلفوند تأیید کرد که تا ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، بسیاری از مکان‌های آی‌مکس تا آخر هفتهٔ پنجم فیلم نیز فروخته شده بودند.

عملکرد

در فرانسه، ادیسه در ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ در ۷۳۰ سینما اکران شد و در روز افتتاحیه ۲۳۰٬۰۰۰ تماشاگر جذب کرد و از افتتاحیهٔ اوپنهایمر (۱۶۰٬۰۰۰ تماشاگر) پیشی گرفت. در ایالات متحده و کانادا، این فیلم در روز افتتاحیه ۵۱٫۲ میلیون دلار فروخت، از جمله ۱۷٫۶ میلیون دلار از پیش‌نمایش‌های شب پنجشنبه، که در آن بازهٔ زمانی در آن سال بالاترین رقم برای هر فیلمی بود و از داستان اسباب‌بازی ۵ (۱۷٫۵ میلیون دلار) پیشی گرفت. سپس در آخر هفتهٔ افتتاحیه ۴۱٫۶۶ میلیون دلار و ۳۱٫۷ میلیون دلار فروخت، و مجموعاً ۱۲۳٫۵ میلیون دلار از ۳٬۹۱۹ سینما کسب کرد، و در جایگاه نخست و بالاتر از موانا قرار گرفت. این بهترین افتتاحیه برای کانادا و ایالات متحده در طول یک سال بود؛ همچنین سومین عملکرد برتر نولان، پس از شوالیهٔ تاریکی برمی‌خیزد (۱۹۰٫۹ میلیون دلار در ۲۰۱۲) و شوالیهٔ تاریکی (۱۵۸٫۴ میلیون دلار در ۲۰۰۸)؛ و همچنین بالاترین عملکرد افتتاحیه برای دیمون، با پیشی گرفتن از اولتیماتوم بورن (۶۹٫۲ میلیون دلار در ۲۰۰۷)؛ همچنین با پیشی گرفتن از پنجاه طیف خاکستری (۸۵٫۱ میلیون دلار در ۲۰۱۵) و اوپنهایمر (۱۸۰ میلیون دلار) برترین فیلم یونیورسال با درجهٔ آر بود؛ و به‌طور کلی چهارمین افتتاحیهٔ برتر برای یک فیلم درجهٔ آر پس از ددپول و ولورین (۲۱۱٫۴ میلیون دلار در ۲۰۲۴)، ددپول (۱۳۲٫۴ میلیون دلار در ۲۰۱۶) و ددپول ۲ (۱۲۵٫۵ میلیون دلار در ۲۰۱۸) بود. این فیلم بهترین علمکرد آخر هفتهٔ افتتاحیهٔ لایو-اکشن در ۲۰۲۶ را به دست آورد و از مایکل (۹۷٫۲ میلیون دلار) پیشی گرفت، و پس از داستان اسباب‌بازی ۵ (۱۵۹٫۶ میلیون دلار) و فیلم سوپر ماریو گلکسی (۱۳۱٫۲ میلیون دلار) سومین آخر هفتهٔ افتتاحیهٔ برتر آن سال را کسب کرد. این فیلم پس از جنگ ستارگان: نیرو برمی‌خیزد (۳۰٫۱ میلیون دلار در ۲۰۱۵) دومین آخر هفتهٔ افتتاحیهٔ برتر آی‌مکس برای ایالات متحده و کانادا را با ۲۹٫۶ میلیون دلار ثبت کرد. در دیگر کشورها، این فیلم با ۱۳۰٫۶ میلیون دلار از ۱۲٬۷۰۰ سینما در ۷۳ بازار آغاز به کار کرد که بزرگ‌ترین آغاز خارجی برای نولان بود. برترین بازارها شامل فرانسه، ایتالیا، هند، اسپانیا، برزیل، هلند و لهستان بودند، و همچنین بزرگ‌ترین افتتاحیهٔ یونیورسال در ۱۱ بازار را ثبت کرد. این فیلم بزرگ‌ترین آخر هفتهٔ افتتاحیه را در بی‌اف‌آی آی‌مکس با ۲۱۹٬۸۶۷ پوند (۲۹۶٬۱۴۷ دلار) ثبت کرد و از رکورد پیشین ۲۱۶٬۴۵۴ پوند (۲۹۰٬۹۷۹ دلار) که در اختیار جنگ ستارگان: آخرین جدای (۲۰۱۷) بود، پیشی گرفت. مجموع فروش فیلم در روزهای آغازین اکران در سراسر جهان به ۲۶۴٫۱ میلیون دلار رسید که بالاترین فروش افتتاحیه در میان آثار نولان تا آن زمان بود و از شوالیه تاریکی برمی‌خیزد با ۲۴۹ میلیون دلار پیشی گرفت.

در ایالات متحده و کانادا، ادیسه در آخر هفتهٔ دوم ۹۰ میلیون دلار فروخت و چهاردهمین فروش بالای آخر هفتهٔ دوم در تمام دوران برای فیلمی در این منطقه و دومین فروش بالای آخر هفتهٔ دوم برای یک فیلم با درجهٔ آر، پس از دِدپول و ولورین، را ثبت کرد. پس از آخر هفتهٔ دوم، ادیسه در سراسر جهان ۶۳۹٫۹ میلیون دلار فروخته بود، از جمله ۲۸۶٫۳ میلیون دلار در ایالات متحده و کانادا. در کانادا به پرفروش‌ترین فیلم با درجهٔ آر در سال و دومین فیلم پرفروش با درجهٔ آر یونیورسال، پس از اوپنهایمر، تبدیل شد. این فیلم با وجود آنکه جایگاهش را به مرد عنکبوتی: روز کاملاً جدید واگذار کرد، توانست در آخر هفتهٔ سوم خود را با ۵۱ میلیون دلار به‌خوبی حفظ کند. اکران‌های آی‌مکس ۷۰ میلی‌متری که در ابتدا قرار بود ۱۷ اوت به پایان برسند، به‌دلیل تقاضای بالا که هفت هفته پیاپی بلیت سالن‌ها را فروخت، تا ۱۶ سپتامبر تمدید شدند، و قیمت سهام آی‌مکس را به بالاترین حد تاریخی رساندند. تا ۱۰ اوت، ادیسه از آواتار (۲۰۰۹) پیشی گرفته بود و به پرفروش‌ترین فیلم آی‌مکس تبدیل شده بود؛ ۲۸۹ میلیون دلار درآمد جهانی کسب کرد که ۳۷٫۵ میلیون دلار آن از ۴۱ صفحهٔ آی‌مکس ۷۰ میلی‌متری به دست آمده بود.

پس از این موفقیت تجاری، نخست‌وزیر یونان، کیریاکوس میتسوتاکیس، در یک تماس ویدیویی به نولان تبریک گفت و از او برای ترویج فرهنگ یونان باستان در سطح بین‌المللی و برای انتخاب یونان به‌عنوان مکان اصلی فیلم‌برداری تشکر کرد. او گفت تولیداتی در این مقیاس به‌عنوان پلی میان میراث فرهنگی یونان و فیلم‌سازی دههٔ ۲۰۲۰ عمل می‌کنند.

واکنش منتقدان

این فیلم مورد تحسین گستردهٔ منتقدان قرار گرفت و در زمینهٔ اجراها، صحنه‌پردازی‌ها، وسعت و ابعاد تولید و کارگردانی نولان ستایش شد. در وبگاه جمع‌آوری نقد راتن تومیتوز، ٪۹۴ از ۴۹۵ بررسی منتقدان مثبت است، و میانگینِ امتیاز آن ۸٫۷/۱۰ است. اجماع این وبگاه چنین می‌نویسد: «ادیسه کریستوفر نولان با جان تازه دادن به ماجرای باستانی از طریق شکوهی با عظمت و کار کم‌نقص گروه عظیم بازیگرانش، به این اسطوره حس انسانی بنیادین می‌بخشد.» این فیلم بالاترین امتیاز را در میان آثار نولان در این وب‌سایت دارد. متاکریتیک که امتیازها را بر پایهٔ میانگین وزنی محاسبه می‌کند، بر اساس نظر ۶۳ منتقد، امتیاز ۸۸ از ۱۰۰ را به این اثر داده که نشان‌گر «تحسین همگانی» است. مخاطبانی که در نظرسنجی سینماسکور شرکت کردند، به فیلم نمرهٔ میانگین «A» در مقیاس A+ تا F دادند، در حالی که ۸۱ درصد از افرادی که در نظرسنجی پست‌ترک شرکت داشتند، گفتند که قطعاً آن را توصیه می‌کنند.

پیتر بردشاو از گاردین به فیلم پنج ستاره از پنج ستاره داد و آن را «فیلمی با جاه‌طلبی، جسارت، جدیت، سخاوت و سبک‌پردازیِ هیجان‌انگیز» توصیف کرد. ایمی نیکلسون از لس آنجلس تایمز نیز در نقدی مثبت نوشت که نولان «در برابر متون کلاسیکِ معیار احساس واهمه نمی‌کند.» و «با حذف و بازچینشِ هومر و اندکی از ویرژیل، این متون کلاسیک را به روایتی بدل می‌کند که ویژگی‌های همیشگی سینمای او را دارد؛ روایتی که وسواس‌گونه بر حافظه، هویت فردی، نبوغ ویرانگر و گسست زمان تمرکز دارد.» او این فیلم را «اسب تروای نیرومندی برای وسواس‌های مضمونی [نولان]» نامید. گای لاج از ورایتی نیز در نقدی مثبت، فیلم را «حماسه‌ای عظیم، هیجان‌انگیز و تا حدی سرد و فاصله‌گیر» خواند و در پایان نوشت: «فیلم به لطف آن تجربهٔ حسی، از سردیِ اندک و فاصله‌دارش — که فقط از کنار احساسات عمیق عبور می‌کند — جان سالم به در می‌برد. تماشاگر سالن را با این احساس ترک می‌کند که گویی به جهنم رفته و بازگشته است، آن هم به شکلی شگفت‌انگیز و سرشار از هیجان.» دیوید رونی از هالیوود ریپورتر نوشت که هرچند فیلم «ناهموار است و به استحکام و پیچیدگی فکریِ اوپنهایمر نمی‌رسد»، اما حضور گروه بازیگرانِ «فوق‌العاده کاریزماتیک»، آن را ارتقا داده است.

جیک ویلسون از سیدنی مورنینگ هرالد به فیلم ۴ ستاره از ۵ داد و نوشت که نولان «در پرداختن به پارادوکس‌های زمانی مهارت خاصی دارد» و اقتباس پرهزینهٔ او از ادیسه هومر «بر این قمار استوار است که بتواند یکی از کهن‌ترین داستان‌های فرهنگ غرب را به اثری تازه و نو تبدیل کند.» در نقد ۵ ستاره‌ای در دیلی تلگراف، رابی کالین نوشت: «نولان و همکارانش دستگاهی سینمایی عجیب، هراس‌انگیز و پیشگام ساخته‌اند؛ فیلمی که با اختلاف، بهترین اثر سال تا اینجاست.» آلیستر هارکنس از اسکاتسمن و کلاریس لافری از ایندیپندنت نیز هر دو به فیلم ۵ ستاره دادند. هارکنس آن را «حماسه‌ای هیجان‌انگیز، اندیشمندانه و خونین» توصیف کرد و افزود که این فیلم «خشمگین‌ترین اثر نولان تا امروز به نظر می‌رسد» و «در عین حال یکی از بهترین آثار او نیز هست». لافری نیز فیلم را «اثری بلاک‌باستری با مقیاسی که به‌معنای واقعی کلمه بی‌سابقه است» خواند و از آن به‌عنوان «بهترین اثر نولان تا به امروز» یاد کرد. مانولا دارگیس در نقدی مثبت برای نیویورک تایمز نوشت: «این فیلم اثری سرگرم‌کننده و غیرمعمول از یک استودیوی بزرگ است که نولان آن را با ستارگان پر کرده و با پرداختی بسیار صیقلی ساخته است؛ او شعری سه‌هزارساله را به فیلمی هوشمندانه، متفکرانه و برخوردار از جذابیت هالیوود کلاسیک تبدیل کرده است.»

بااین‌حال، برخی انتقادها متوجه میکس صدا، دیالوگ‌ها و فاصله گرفتن فیلم از منبع اصلی آن بود. ریچارد برودی ازنیویورکر معتقد بود نولان «یک شعر حماسی را به اثری کسل‌کننده تبدیل کرده است». استفانی زاکارک در تایم، فیلم را «اثری کسالت‌بار که چشم‌ها را خسته می‌کند» توصیف کرد. اودی هندرسون ازبوستون گلوب دو و نیم ستاره از پنج ستاره به ادیسه داد و نوشت: «پتینسون از تقلید اجرای طعنه‌آمیز رادی مک‌داول در کلئوپاترا لذت می‌برد. اما ادیسه نیز مانند آن شکست حماسی، خودش را بیش از حد جدی می‌گیرد. فیلم در نهایت زیر بار فضای تیره و تاریکش، مانند یک بالون سربی، غرق می‌شود.» محمد سلیمان لبات در گاردین از «تصمیم برای فیلم‌برداری در صحرای غربیِ تحت اشغال مراکش» انتقاد کرد؛ جایی که «مردم بومی [صحراوی] نمی‌توانند بدون ترس از زندانی شدن، داستان‌های خود را روایت کنند». او همچنین نولان را متهم کرد که در یک «کارزار روابط عمومی تحت حمایت دولت، با هدف مشروعیت بخشیدن به یک اشغال غیرقانونی» مشارکت داشته است.

برخی از منتقدان استدلال کردند که این اقتباس، چارچوب اخلاقی کهنِ شعر را تغییر داده تا با نگرش‌های مدرن هماهنگ شود. ریچارد برودی در نیویورکر نوشت که اودیسئوس درگیرِ عذاب‌وجدان در این فیلم، به این داستان «مدرنیته‌ای به‌راحتی قابل‌هضم» بخشیده و کوشیده است تا «اودیسئوس را برای دوران مدرن بازخرید کند». او این تجسم را با ماجرای سیکون‌ها در کتاب نهم مقایسه کرد، که در آن اودیسئوس با خونسردی کامل از غارت یک شهر، کشتار مردانش و تقسیم زنان اسیر و غنایم بین خدمه‌اش سخن می‌گوید.

دیدگاه‌های کلاسیک‌شناسان

مری برد، کلاسیک‌شناس، نقدی دوگانه داد و ضمن ستایش عظمت فیلم، از آن به عنوان «ادیسه‌ای بدون سکس» انتقاد کرد و گفت که فیلم فاقد «جذابیت جنسیِ دشواریاب» و طنز شعر اصلی است. او که برای تایمز می‌نوشت و در پادکست گاردین دربارهٔ آن بحث می‌کرد، پویایی شخصیت‌ها را «ضعیف و ناشیانه» توصیف کرد و به حذف شخصیت‌های کلیدی زن مانند ملکه آرته و شاهدخت ناوسیکائا اشاره کرد. برد که پیشتر بر این باور بود که «هیچ فیلمی تاکنون نتوانسته است از پسِ ادیسه برآید»، معتقد بود که این فیلم در انتقال پیچیدگی‌ها و ظرافت‌های اثر اصلی ناموفق بوده است. امیلی هاوزر، کلاسیک‌شناس، در گاردین استدلال کرد که ادیسهٔ هومر با صراحت «رهبر مدرن اخلاق‌گرا نیست» و اشاره کرد که فیلم عملِ تکبری که باعث نفری پوزئیدون می‌شود را حذف کرده، خواستگارانی را که ادیسه می‌کشد مسلح می‌کند، نحوهٔ اعدام زنان برده را تغییر می‌دهد و سفر پایانی ندامت‌آمیزی را اضافه می‌کند که در شعر وجود ندارد.

امیلی ویلسون، مترجم، که ترجمهٔ او در سال ۲۰۱۷ منبع الهام فیلم بود، فیلم نولان را «رضایت‌بخش» برای افزایش علاقه به هومر توصیف کرد، اما گفت که فیلم نتوانسته است وعدهٔ «مرد پیچیده» را که او ارائه کرده بود، محقق کند. او آن را فیلم اکشن ساده توصیف کرد و به «جیسون بورنِ آسیب‌دیده» تشبیهش کرده نمود. در نقدی که در لندن ریویو آو بوکس منتشر شد، او فیلم را فاقد «عمق روان‌شناختی، عاطفی، سیاسی و اخلاقی» دانست، فیلمنامه را «مفرط» خواند و استدلال کرد که فیلم «هیچ حرف قانع‌کننده‌ای» دربارهٔ مضامین اصلی ادیسه ندارد. او همچنین تصمیم نولان برای فیلمبرداری در صحرای غربی تحت اشغال مراکش را با ذکر «عادی‌سازی خشونت مداوم علیه مردم بومی صحراوی» مورد انتقاد قرار داد.

اندرو ئی. لارسن، مورخ، نوشت که واکنش‌های متفاوتی به عناصر فیلم داشته است. او فیلم را «از نظر بصری چشم‌گیر» یافت و به ویژه اسب تروآ را پسندید، در حالی که استفاده از تختِ مینوسی مربوط به تمدن کنوسوس برای تخت پادشاهی ایتاکا را یک حدس، اما «نکته‌ای بسیار خوب» دانست. او ترکیب بازیگران را خوب ارزیابی کرد و اجراهای بسیاری از آن‌ها، به ویژه هتوی و هالند را تحسین کرد. او از استفاده از نیونگوی سیاه‌پوست در نقش هلن دفاع کرد و اظهار داشت که او دختر زئوس است که از تخم قو بیرون آمده، بنابراین رنگ پوست او «کمترین مشکل در مورد صحت تاریخی او» است. او موافق است که کشتی اودیسئوس یک کشتی وایکینگی بازسازی‌شده است، نه یک کشتی میسنی، اما این در واقع با اطلاعات اندکی که از این گونه کشتی‌ها در دست است، مطابقت دارد. از سوی دیگر، او لباس‌های یونانی را بیش از حد کسل‌کننده دانست و گفت که «به‌طور کلی شبیه آنچه یونانیان واقعاً می‌پوشیدند نیست». او زره آگاممنون را به ویژه مسخره یافت و آن را به کازپلی شخصیت بتمن تشبیه کرد.

صحت تاریخی

طراحی زره‌ها و کشتی‌هایی که در تریلرهای فیلم به نمایش درآمدند، با انتقاد برخی نشریات یونانی، تاریخ‌پژوهان و کاربران فضای مجازی روبه‌رو شد. همچنین انتخاب بازیگران غیریونانی نیز مورد انتقاد قرار گرفت. برخی از منتقدان این تغییرات را برای دورهٔ تاریخی به تصویر کشیده‌شده «غیرواقع‌گرایانه» و نوعی تحریف تاریخ یونان باستان دانستند و معتقد بودند که این موارد می‌تواند «حس غوطه‌وری مخاطب در فضای داستان» را از بین ببرد و «از برخی جنبه‌های مهم روایت بکاهد». به‌ویژه طراحی زره آگاممنون از سوی برخی با لباس بتمن در سه‌گانهٔ شوالیهٔ تاریکی ساختهٔ نولان (۲۰۰۵–۲۰۱۲) مقایسه شد.

انتخاب لوپیتا نیونگو، بازیگر کنیایی، برای ایفای نقش هلنِ تروا — که در اسطوره‌های یونان به‌عنوان زیباترین زن جهان شناخته می‌شود — با انتقاد برخی مفسران محافظه‌کار، از جمله مت والش و ایلان ماسک، روبه‌رو شد. آنان این انتخاب را نمونه‌ای از «سیاه‌نمایی معکوس» (blackwashing) دانستند. در مقابل، شماری از مفسران این واکنش‌ها را نژادپرستانه توصیف کردند و این موج انتقاد را با واکنش‌های مشابه نسبت به انتخاب بازیگران در نسخهٔ لایو-اکشن پری دریایی کوچولو (۲۰۲۳) و مجموعهٔ مستند-داستانی ملکه کلئوپاترا (۲۰۲۳) مقایسه کردند.

این فیلم در رسانه‌های آنلاین با واکنش‌های منفی روبه‌رو شد؛ دلیل آن استفادهٔ چند تن از بازیگران با لهجهٔ آمریکایی بود. برخی بینندگان این تصمیم را ناسازگار با سنت‌های رایج در فیلم‌های حماسی تاریخی دانستند؛ ژانری که معمولاً لهجهٔ به سبک بریتانیایی را ترجیح می‌دهد. منتقدان استدلال کردند که استفاده از دیالوگ‌های امروزیِ با لهجهٔ انگلیسی آمریکایی در اقتباسی از ادبیات باستانی یونان نوعی ناهماهنگی زمانی ایجاد کرده و برای مخاطب آزاردهنده است. نشریهٔ هالیوود ریپورتر نوشت که شخصیت‌ها «انگار اهل اوهایو هستند» و «بیشتر شبیه ایتاکا، نیویورک حرف می‌زنند تا ایتاکا، یونان»، و برخی نیز آن را با لهجهٔ بوستونی مقایسه کردند. اریک کین از فوربز نیز استفاده از لهجهٔ آمریکایی برای شخصیت‌های یونانی را نپسندید و گفت ترجیح می‌داد شخصیت‌ها یا با گویش‌های یونانی باستان صحبت کنند یا با گویش بریتانیایی، مطابق سنت رایج در فیلم‌های حماسی تاریخی. همچنین این پرسش مطرح شد که چرا از بازیگران بریتانیایی مانند تام هالند و رابرت پتینسون خواسته شده با لهجهٔ آمریکایی صحبت کنند، نه لهجهٔ بومی خودشان.

در شبکه‌های اجتماعی، دیالوگ‌های محاوره‌ای و امروزی فیلم نیز دستمایهٔ تمسخر شد؛ عباراتی مانند «daddy", "my dad is coming» و رجزخوانی اودیسئوس با جملهٔ «let’s go» که برخی آن را شبیه گفت‌وگوهای جلوی استارباکس توصیف کردند. در مقابل، گروهی دیگر معتقد بودند استفادهٔ نولان از اصطلاحات امروزی باعث شده داستان برای مخاطب مدرن قابل‌فهم‌تر و در دسترس‌تر باشد. این افراد استدلال کردند که این انتخاب کاملاً آگاهانه بوده و لهجهٔ آمریکایی معاصر بهتر از لهجه‌های اروپاییِ ساختگی یا نادقیق تاریخی است. سیدنی مورنینگ هرالد نیز نوشت که نه لهجهٔ آمریکایی و نه بریتانیایی هیچ‌کدام از نظر زبانی با فضای یونان باستان سازگار نیستند، هرچند مخاطبان سال‌هاست که بازنمایی گذشتهٔ باستانی را با لهجهٔ بریتانیایی پیوند می‌دهند—حتی در فضاهای مدیترانه‌ای. برخی یادآوری کردند که فیلم‌های حماسی تاریخی قدیمی‌تر مانند اسپارتاکوس، بن هور و ده فرمان نیز از لهجهٔ آمریکایی استفاده می‌کردند (هرچند شخصیت‌های مقتدر مانند رومی‌ها و مصری‌های باستان اغلب با لهجهٔ بریتانیایی صحبت می‌کردند). منتقدان همچنین اشاره کردند که بازنمایی دقیق تنوع زبانی در جهان باستان بسیار دشوار است، زیرا جوامع باستان به زبان‌ها و گویش‌های گوناگونی سخن می‌گفتند؛ بنابراین فیلمسازان معمولاً به‌جای دقت تاریخی، یک لهجهٔ واحد و ثابت را انتخاب می‌کنند. برخی منتقدان نیز گفتند استفادهٔ فیلم از لهجهٔ آمریکایی مرسوم، کلیشه‌های دیرینهٔ هالیوود دربارهٔ فیلم‌های تاریخی را به چالش می‌کشد و شاید مخاطبان برای عادت کردن به این انتخاب نیاز به زمان داشته باشند، هرچند واکنش‌ها همچنان متفاوت و دوگانه باقی مانده است.

مضامین

حافظه، زمان و خودمختاری

نولان گفت: «مضامین بسیار زیادی وجود دارند، عناصر بسیار متفاوتی از شعر اصلی هومر که در فیلم‌ها ظاهر شده‌اند و برای مدت بسیار طولانی، به نوعی سنگ‌بنای هالیوود بوده‌اند… اما این داستان واقعاً به‌عنوان یک فیلم مدرن برای مخاطبان امروزی روایت نشده است؛ بنابراین، برای یک کارگردان، این فرصت بسیار هیجان‌انگیزی است که خودش را به چالش بکشد و تلاش کند چیز جدیدی به این اثر اضافه کند.» از نظر دانیل چین، مضامین محوری فیلم تأکید آن بر تجربهٔ غیرخطی زمان و کاوش در مفهوم حافظه در میان شخصیت‌های اصلی است؛ به‌ویژه در مورد ادیسئوس و تجربهٔ متغیر او از به یاد آوردن و فراموش کردن سرزمین مادری‌اش، ایتاکا.

برت مک‌کراکن در نقد خود برای The Gospel Coalition، مضمون اصلی فیلم را کشمکش خودمختاری انسان با مداخلهٔ خدایان می‌داند؛ موضوعی که هم در خود فیلم و هم در شعار تبلیغاتی پوستر آن، یعنی «در برابر خدایان بایست»، بازتاب یافته است. او می‌نویسد: «شعار کارزار تبلیغاتی ادیسه، یعنی 'در برابر خدایان بایست'، امتدادی از همین مضمون (خودمختاری انسان) است. مسئله این نیست که نولان از اسطوره‌شناسی یونان خوشش نمی‌آید. به نظر می‌رسد او آن را داستانی زیبا می‌داند که به شکل‌گیری تمدن غرب کمک کرده است. اما نسخهٔ دیمون از ادیسئوس چندان نیازی به خدایان ندارد. او اغلب نسبت به آن‌ها بدبین به نظر می‌رسد («چرا خدا نمی‌تواند به شیوه‌هایی که ما می‌فهمیم با ما سخن بگوید؟») و بیش از آنکه به خدایان اعتماد داشته باشد، به خودش ایمان دارد.»

فروپاشی هنجارهای اجتماعی و آداب و رسوم

منتقدان این فیلم را بازخوانیِ ادیسه در قالب تأملی دربارهٔ پیامدهای اخلاقی جنگ و فرسایش هنجارهای اجتماعی و آداب و رسومی دانسته‌اند که زیربنای تمدن را تشکیل می‌دهند. فیلم مفهوم یونانی کسنیا — احترام متقابل میان میزبانان و مهمانان — را بررسی می‌کند و از آن برای بازتعریف داستان اسب تروآ و سفر ادیسئوس به‌عنوان کاوشی در موضوعاتی همچون اختلال استرس پس از سانحه، احساس گناه ناشی از جنگ، آسیب اخلاقی و فروپاشی اعتماد به هنجارهای مدنی بهره می‌گیرد؛ به‌گونه‌ای که برخی این فیلم را یک تمثیل سیاسی متعلق به قرن بیست‌ویکم تفسیر کرده‌اند.

پیوند به بیرون

• وبگاه رسمی
• ادیسه در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)