تقسیم جنسیتی کار

تقسیم جنسیتیِ کار (SDL) تفویض وظایف گوناگون میان اعضای نر و مادهٔ یک گونه است. در جوامع شکارچی-گردآورندهٔ انسانی، مردان و زنان مسئول به‌دست‌آوردن انواع گوناگونی از خوراک بودند و آن‌ها را برای سودِ مشترک یا خانوادگی با یکدیگر به اشتراک می‌گذاشتند.[۱] در برخی گونه‌ها، نرها و ماده‌ها خوراک‌هایی کمی متفاوت می‌خورند، درحالی‌که در گونه‌های دیگر، نرها و ماده‌ها به‌طور معمول خوراک را با هم به اشتراک می‌گذارند؛ اما تنها در انسان‌هاست که این دو ویژگی با هم ترکیب شده‌اند.[۲] جمعیت‌های اندکِ باقی‌ماندهٔ شکارچی-گردآورنده در جهان، به‌عنوان مدل‌های فرگشتی عمل می‌کنند که می‌توانند به توضیح خاستگاه تقسیم جنسیتیِ کار کمک کنند. پژوهش‌های فراوانی دربارهٔ تقسیم جنسیتیِ کار روی جمعیت‌های شکارچی-گردآورنده انجام شده است، مانند مردم هادزا، جمعیتی شکارچی-گردآورنده در تانزانیا.[۳] در جامعهٔ امروزی، تفاوت‌های جنسیتی در شغل در میان فرهنگ‌های گوناگون دیده می‌شود، با این گرایش که مردان کارهای فنی و زنان کارهایی مرتبط با مراقبت انجام می‌دهند.[۴]

دیدگاه بوم‌شناسیِ رفتاری

هم مردان و هم زنان این گزینه را دارند که منابع خود را یا صرف تأمین نیازهای فرزندان کنند یا صرف داشتن فرزندان بیشتر. طبق نظریه تاریخچه زندگی، نرها و ماده‌ها هزینه‌ها و منافع هر گزینه را زیر نظر دارند تا برازش بازتولیدی خود را بیشینه کنند؛[۵] با این حال، تفاوت‌هایی در این موازنه میان دو جنس وجود دارد. زنان به‌احتمال زیاد بیشترین سود را از تلاش مراقبت والدینی می‌برند، زیرا از این‌که کدام فرزند از آنِ خودشان است اطمینان دارند و فرصت‌های بازتولیدیِ نسبتاً کمی دارند که هر یک از آن‌ها نسبتاً پرهزینه و پرخطر است. در مقابل، مردان دربارهٔ پدرتباریِ فرزند اطمینان کمتری دارند، اما ممکن است فرصت‌های جفت‌گیریِ بسیار بیشتری داشته باشند که هزینه و خطر نسبتاً کمتری دارند.

شکار در برابر گردآوری

از دههٔ ۱۹۷۰ به بعد، دیدگاه غالب دیرین‌شناختی دربارهٔ نقش‌های جنسیتی در جوامع شکارچی-گردآورنده، مدلی بود با عنوان «مرد شکارچی، زن گردآورنده»؛ این اصطلاح را انسان‌شناسانی به نام‌های ریچارد بورشِی لی و ایروِن دِوور در سال ۱۹۶۸ ابداع کردند و بر پایهٔ شواهدی که اکنون ناقص شمرده می‌شوند، استدلال کردند که جوامع گردآورندهٔ معاصر، تقسیمِ کاریِ روشنی میان زنان و مردان نشان می‌دهند.[۶] با این حال، تلاشی برای راستی‌آزماییِ این پژوهش نشان داد که «چندین خطای روش‌شناختی، همگی نتایج آن‌ها را در یک جهت متمایل می‌کند… تحلیل آن‌ها با حجم گستردهٔ شواهد تجربی دربارهٔ تقسیم جنسیتیِ کار در جوامع گردآورنده در تضاد نیست».[۷] تقسیم جنسیتیِ کار ممکن است به این منظور شکل گرفته باشد که انسان بتواند خوراک و دیگر منابع را کارآمدتر به دست آورد.[۸] شواهد جدیدتری که پژوهشگرانی مانند سارا لِیسی و کارا اوکوباک گردآوری کرده‌اند، فقدان ترجیحِ قطعی برای این نقش‌ها را هم در میان شکارچی-گردآورندگان امروزی نشان داده است، جایی که «۷۹ درصد از ۶۳ جامعهٔ گردآورنده‌ای که توصیفی روشن از راهبردهای شکارشان دارند، دارای زنان شکارچی هستند»،[۶] و هم در میان جوامع پیش‌ازتاریخ مانند جوامع پرو.[۹] پژوهش باستان‌شناختیِ انجام‌شده در سال ۲۰۰۶ توسط انسان‌شناس و باستان‌شناس استیون کوهن از دانشگاه آریزونا نشان می‌دهد که تقسیم جنسیتیِ کار پیش از پارینه‌سنگی زبرین وجود نداشته و نسبتاً اخیراً در تاریخ انسان شکل گرفته است.[۱۰]

گروه‌های شکارچی-گردآورندهٔ شاخصی که در دوران اخیر یا معاصر شناخته شده‌اند و فاقد تقسیم جنسیتیِ کارِ مشخصی هستند، عبارت‌اند از قوم آینو (ژاپن)، آگتا و کونگ.[۱۱][۶][۱۲]

انسان‌شناس ربکا برد استدلال کرده است که انتخاب طبیعی به‌احتمال بیشتری از راهبردهای بازتولیدیِ مردانه که بر تلاشِ جفت‌گیری تأکید دارند و راهبردهای زنانه که بر سرمایه‌گذاری والدین تأکید دارند، پشتیبانی می‌کند.[۵] در نتیجه، زنان کارِ کم‌خطرِ گردآوریِ پوشش گیاهی و اندام‌های ذخیره‌ایِ زیرزمینیِ سرشار از انرژی را برای تأمین نیازهای خود و فرزندانشان انجام می‌دهند.[۵] در کتاب آتش گرفتن: چگونه آشپزی ما را انسان کرد[۱۳] نخستی‌شناسِ بریتانیایی ریچارد رانگهام پیشنهاد می‌کند که خاستگاه تقسیم کار میان مردان و زنان ممکن است با اختراع آشپزی همراه بوده باشد،[۱۴][۱۵] که تخمین زده می‌شود همزمان با چیرگی انسان نخستین بر آتش رخ داده باشد.[۱۶] ایدهٔ مشابهی بسیار پیش‌تر توسط فریدریش انگلس در مقاله‌ای ناتمام از سال ۱۸۷۶ مطرح شده بود.[۱۷]

در جامعهٔ انسانیِ امروز

تقسیم جنسیتیِ کار در سطح جهانی و در اکثر فرهنگ‌ها مشاهده می‌شود.[۱۸] در بسیاری از جوامع، الگوی نان‌آور–خانه‌داری ویژگیِ پایداری بوده است.[۱۹] این تقسیم در برخی حوزه‌های کاری نسبت به دیگر حوزه‌ها آشکارتر است؛ به‌طور کلی، کار بیرون از خانه، کارهای پرخطر و کار در رشته‌های بسیار فنی (معمولاً مشاغل علم، فناوری، مهندسی و ریاضیات، به‌جز آن‌هایی که به مراقبت سلامت مربوط‌اند) بیشتر به‌دست مردان انجام می‌شود،[۲۰] درحالی‌که کار مرتبط با مراقبت و روابط بین‌فردی به‌طور کلی بیشتر به‌دست زنان انجام می‌شود.[۲۱] مرزهای این تقسیم عموماً پایدار نیستند و در برخی حوزه‌ها وارونگیِ نسبت‌ها دیده می‌شود، مانند شغل پزشکی.[۲۲] برخی حوزه‌ها شاهد افزایشِ تفکیک جنسیتی هستند، که با سطح سیاست‌های مساوات‌خواهی کشورها همبستگیِ مثبت دارد و با نام پارادوکس برابری جنسیتی شناخته می‌شود.

فرضیه‌هایی برای خاستگاه‌های فرگشتی

تأمین نیاز خانوار

توضیح سنتیِ تقسیم جنسیتیِ کار بر این باور است که مردان و زنان در درون پیوند جفت‌ها با هدف‌گیریِ خوراک‌های متفاوت با یکدیگر همکاری می‌کنند تا همهٔ اعضای خانوار سود ببرند.[۲۳] زنان ممکن است خوراک‌هایی را هدف بگیرند که با نظریهٔ سازگاری با مراقبت از کودک در تضاد نباشد، درحالی‌که مردان خوراک‌هایی را هدف می‌گیرند که زنان گردآوری نمی‌کنند؛ این کار تنوعِ مصرف روزانه را افزایش می‌دهد و رژیم غذاییِ گسترده‌تری برای خانواده فراهم می‌کند.[۲۳] تخصص‌یافتنِ غذایابی در گروه‌های خوراکیِ خاص، باید سطح مهارت و در نتیجه نرخ موفقیتِ غذایابی برای آن خوراک‌های هدف را افزایش دهد.

فرضیهٔ نمایش‌دادن/نشانه‌دهی

فرضیهٔ نشانه‌دهی پیشنهاد می‌کند که مردان شکار می‌کنند تا با به‌اشتراک‌گذاریِ گسترده شکار، توجه اجتماعی و سود جفت‌گیری کسب کنند. این مدل پیشنهاد می‌کند که شکار عمدتاً به‌عنوان نشانه‌ای صادقانه از کیفیت ژنتیکیِ زیربنایی شکارچیان عمل می‌کند که بعدها به یک مزیت جفت‌گیری یا احترام اجتماعی می‌انجامد.[۲۴] زنان گرایش دارند خوراک‌های قابل‌اطمینان‌تر را هدف بگیرند، درحالی‌که مردان گرایش دارند خوراک‌های دشوارِ به‌دست‌آوردن را هدف بگیرند تا توانایی‌ها و کیفیت ژنتیکیِ خود را «نشانه‌دهی» کنند؛ بنابراین شکار به‌عنوان شکلی از رقابتِ جفت‌گیری یا رقابت پایگاهیِ میان مردان دیده می‌شود، نه تأمین نیاز خانواده.[۲۵] پژوهش‌های اخیر روی هادزا نشان داده‌اند که مردان عمدتاً برای رساندن خوراک به خانوادهٔ خودشان شکار می‌کنند، نه برای به‌اشتراک‌گذاریِ آن با دیگر اعضای جامعه.[۲۶] این نتیجه‌گیری شواهدی علیه فرضیهٔ شکار برای اهداف نشانه‌دهی را نشان می‌دهد.

دورهٔ ویکتوریا

سالی شاتلورث به‌دقت دوره ویکتوریا را بررسی کرده است. زنان نقش‌های دوگانه‌ای ایفا می‌کردند و از آن‌ها انتظار می‌رفت با اطمینان در جنبه‌هایی که موظف به انجام وظایف در داخل و خارج از خانه بودند، عمل کنند. شاتلورث می‌گوید: «دو کهن‌الگوی سنتی در اینجا با هم ترکیب شده‌اند: کتاب‌های درسیِ پزشکیِ دورهٔ ویکتوریا نه‌تنها شایستگیِ زیستی و سازگاریِ زن با نقش مقدس خانه‌داری را نشان می‌دادند، بلکه انقیاد هراس‌انگیز او در برابر نیروهای بدن را نیز آشکار می‌کردند. زن، هم‌زمان فرشته و اهریمن، نمایان‌گر هم قدرت متمدن‌سازنده‌ای بود که می‌توانست مرد را از آلودگیِ دنیای بی‌رحم بازار اقتصادی پاک کند، و هم افراط‌های سرکش و کنترل‌نشدهٔ اقتصاد مادی.»[۲۷]

SDL و نظریهٔ غذایابیِ بهینه

نظریهٔ غذایابیِ بهینه بیان می‌کند که موجودات به‌گونه‌ای غذایابی می‌کنند که دریافتِ انرژیِ خود در واحد زمان را بیشینه کنند.[۲۸] به بیان دیگر، جانوران به‌گونه‌ای رفتار می‌کنند که خوراکی با بیشترین کالری را در کمترین زمانِ ممکن بیابند، شکار کنند و مصرف کنند. تقسیم جنسیتیِ کار توضیحِ مناسبی ارائه می‌دهد برای این‌که چرا مردان از فرصت گردآوریِ اقلامی با ارزش کالریک چشم‌پوشی می‌کنند — راهبردی که از دیدگاه انرژتیک نابهینه به نظر می‌رسد. نظریهٔ غذایابیِ بهینه پیشنهاد می‌کند که تقسیم جنسیتیِ کار یک سازگاری (زیست‌شناسی) است که به سود خانوار عمل می‌کند؛ بنابراین، رفتار غذایابیِ مردان در سطح خانواده بهینه به نظر می‌رسد.[۲۹] اگر مردِ شکارچی-گردآورنده‌ای به منابع دیگران وابسته نباشد و از یک قلمِ خوراکیِ دارای ارزش کالریک صرف‌نظر کند، می‌توان فرض کرد که او در سطحی بهینه غذایابی می‌کند. اما اگر او از این فرصت صرف‌نظر کند چون آن خوراک، خوراکی است که زنان به‌طور معمول گردآوری می‌کنند، آنگاه تا زمانی که مردان و زنان دستاوردهای خود را به اشتراک بگذارند، برای مردان بهینه خواهد بود که از گردآوریِ آن صرف‌نظر کنند و به جست‌وجوی منابع دیگری بپردازند که مکملِ منابعِ گردآوری‌شده توسط زنان باشد.[۳۰]

آشپزی و تقسیم جنسیتیِ کار

پیدایش آشپزی در جنس انسانِ آغازین ممکن است مشکلاتی از سرقتِ خوراک از زنان، در هنگام پخت‌وپز آن، ایجاد کرده باشد.[۳۱] در نتیجه، زنان شریکان مرد را برای محافظت از خود و منابعشان در برابر دیگران به خدمت می‌گرفتند. این مفهوم، که با نام فرضیهٔ سرقت شناخته می‌شود، توضیحی برای این ارائه می‌دهد که چرا کار دستی آشپزی به‌شدت با پایگاه اجتماعیِ زنان مرتبط است.[۳۱] زنان ناچار به گردآوری و پخت خوراک می‌شوند، چراکه در غیر این صورت خوراکی به دست نمی‌آورند و دسترسی به منابع برای موفقیت تولیدمثلی آن‌ها حیاتی است.[۳۱] در مقابل، مردان گردآوری نمی‌کنند، چراکه برتریِ فیزیکیِ آن‌ها اجازه می‌دهد خوراکِ پخته‌شده را از زنان تصاحب کنند. بدین‌ترتیب، تلاش‌های زنان برای غذایابی و آماده‌سازیِ خوراک، به مردان اجازه می‌دهد در فعالیت‌های پرخطر و پرسودِ شکار مشارکت کنند. زنان، در عوض، به‌طور فزاینده‌ای جاذبه جنسی پیدا می‌کنند، به‌عنوان راهی برای بهره‌برداری از علاقهٔ مردان به سرمایه‌گذاری در حفاظت از آن‌ها.[۳۱]

فرگشت تفاوت‌های جنسیتی

بسیاری از پژوهش‌هایی که توانایی‌های فضاییِ مردان و زنان را بررسی کرده‌اند، هیچ تفاوت معناداری نیافته‌اند،[۳۲][۳۳][۳۴] هرچند فراتحلیل‌ها برتریِ مردان در چرخش ذهنی و ارزیابیِ افقی‌بودن و عمودی‌بودن را نشان می‌دهند،[۳۵][۳۶] و برتریِ زنان در حافظه فضایی را نشان می‌دهند.[۳۷][۳۸] تقسیم جنسیتیِ کار به‌عنوان توضیحی برای این تفاوت‌های شناختی پیشنهاد شده است. این تفاوت‌ها با آموزشی کوتاه یا با ارائهٔ تصویری مطلوب از توانایی زنان از میان می‌روند.[۳۹][۴۰] افزون بر این، تفاوت‌های میان افراد بزرگ‌تر از تفاوت‌های میانگین است؛ ازاین‌رو چنین تفاوت‌هایی پیش‌بینیِ معتبری برای توانایی شناختیِ زنانه یا مردانه نیستند.[۴۱] این فرضیه استدلال می‌کند که مردان به توانایی دنبال‌کردن شکار در فواصل طولانی و هدف‌گیریِ دقیقِ شکار خود با فناوریِ پرتابه‌ای نیاز داشته‌اند و در نتیجه، تخصص‌یافتنِ مردان در چیرگیِ شکار می‌بایست انتخابِ توانایی فضایی و مسیریابیِ بیشتر را برانگیخته باشد. به همین ترتیب، توانایی به‌خاطرسپاریِ محل اندام‌های ذخیره‌ایِ زیرزمینی و دیگر پوشش گیاهی می‌بایست به افزایش کارآمدیِ کلی و کاهش مصرف کلِ انرژی انجامیده باشد، چراکه زمانِ صرف‌شده برای جست‌وجوی خوراک کاهش می‌یافت.[۴۲] انتخاب طبیعیِ مبتنی بر رفتارهایی که موفقیتِ شکار و کارآمدیِ انرژتیک را افزایش می‌دهند، می‌بایست تأثیر مثبتی بر موفقیت تولیدمثلی داشته باشد. با این حال، پژوهش‌های اخیر پیشنهاد می‌کنند که تقسیم جنسیتیِ کار نسبتاً به‌تازگی شکل گرفته و نقش‌های جنسیتی همیشه در فرهنگ‌های اولیهٔ انسانی یکسان نبوده‌اند، امری که با نظریهٔ استعداد طبیعیِ هر جنس برای نوع خاصی از کار در تضاد است.[۴۳]

تقسیم جنسیتیِ کار همچنان موضوعی مورد مناقشه در انسان‌شناسی است. گردا لرنر با استناد به فیلسوف سقراط استدلال می‌کند که ایدهٔ نقش‌های جنسیتیِ از پیش تعیین‌شده، محصولِ پدرسالاری است. او همچنین نشان می‌دهد که مردان و زنان می‌توانند همان شرح‌وظایف را انجام دهند، مگر در مواردی که تفاوت‌های کالبدشناختی، مانند زایمان، دخیل باشند.

«در کتاب پنجمِ جمهور، افلاطون — با زبان سقراط — شرایط لازم برای آموزشِ نگهبانان، یعنی گروه رهبریِ نخبهٔ خود، را تعیین می‌کند. سقراط پیشنهاد می‌کند که زنان باید همان فرصتی را داشته باشند که مردان دارند تا به‌عنوان نگهبان آموزش ببینند. او در حمایت از این ایده، بیانیه‌ای قاطع علیه مبنا قراردادنِ تفاوت‌های جنسیتی برای تبعیض ارائه می‌دهد: اگر تفاوت [میان زن و مرد] تنها در این باشد که زنان می‌زایند و مردان تخم می‌گذارند، این به‌معنای اثباتِ تفاوت زن با مرد از نظر نوع آموزشی که باید دریافت کند نیست؛ و بنابراین ما همچنان بر این باوریم که نگهبانان ما و همسرانشان باید فعالیت‌های یکسانی داشته باشند.»[۴۴]

او در ادامه می‌افزاید که با مجموعه‌ای یکسان از منابعِ ازپیش‌فراهم‌شده، مانند آموزش، تربیت و تعلیم، فضایی از برابری ایجاد می‌شود که به پیشبردِ هدفِ برابریِ جنسیتی کمک می‌کند.

«سقراط آموزشِ یکسانی برای پسران و دختران پیشنهاد می‌کند و زنانِ نگهبان را از کارهای خانه و نگهداری از کودک آزاد می‌سازد. اما این برابریِ فرصتِ زنانه، هدفِ بزرگ‌تری را نیز برآورده می‌سازد: نابودیِ خانواده. هدف افلاطون، از میان بردنِ مالکیت خصوصی، خانوادهٔ خصوصی و به‌همراه آن، منفعتِ شخصی در میان گروه رهبریِ خود است، چراکه او به‌روشنی می‌بیند که مالکیت خصوصی، خصومتِ طبقاتی و ناهماهنگی را در پی دارد؛ بنابراین مردان و زنان باید شیوهٔ زندگیِ مشترکی داشته باشند… آموزش مشترک، فرزندان مشترک؛ و آن‌ها باید مشترکاً بر شهروندان نظارت کنند.»[۴۴]

برخی پژوهشگران، مانند کوردلیا فاین، استدلال می‌کنند که شواهد موجود از یک مبنای زیستی برای نقش‌های جنسیتی پشتیبانی نمی‌کنند.[۴۵]

دیدگاه فرگشتی

بر پایهٔ نظریه‌ها و پژوهش‌های معاصر دربارهٔ تقسیم جنسیتیِ کار، چهار جنبهٔ حیاتی از بوم‌شناسیِ اجتماعیِ شکارچی-گردآورندگان به خاستگاه فرگشتیِ SDL در انسان انجامیده است: (۱) وابستگیِ درازمدت به فرزندانِ پرهزینه،[۴۶] (۲) ترکیبِ غذاییِ بهینه از خوراک‌های ناسازگار با یکدیگر،[۴۷] (۳) غذایابیِ کارآمد بر پایهٔ مهارت تخصصی، و (۴) مزیتِ نسبیِ متمایز میان دو جنس در انجام وظایف.[۴۸] این شرایطِ ترکیبی در مهره‌داران غیرانسانی نادر است، اما در جمعیت‌های کنونیِ انسانِ گردآورنده رایج است؛ ازاین‌رو، این شرایط عاملِ بالقوه‌ای برای واگرایی فرگشتیِ رفتارهای اجتماعی در جنس هومو فراهم می‌آورند.

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Marlowe, Frank. "Hunting and Gathering: The Human Sexual Division of Foraging Labor." Cross-Cultural Research. 41.2 (2007): 170-95. Web.
  2. ↑ Zihlman, A. , and NM Tanner. "Gathering and the hominid adaptation." Anthropology Origins. 10.99 (2001): 163-194. Web.
  3. ↑ Marlowe, Frank. (2010). The Hadza: the Hunter-Gatherers of Tanzania. University of California Press.
  4. ↑ Su, Rong; Rounds, James; Armstrong, Patrick Ian (Nov 2009). "Men and things, women and people: a meta-analysis of sex differences in interests". Psychol Bull. 135 (6): 859–884. doi:10.1037/a0017364. PMID 19883140. S2CID 31839733.
  5. 1 2 3 Bird, R. "Cooperation and conflict: the behavioral ecology of the sexual division of labor." Evolutionary Anthropology. 8.2 (1999): 65-75.
  6. 1 2 3 Sarah Lacy & Cara Ocobock. "The Theory That Men Evolved to Hunt and Women Evolved to Gather Is Wrong", ساینتیفیک آمریکن, 1 November 2023.
  7. ↑ Venkataraman, et al. (May 7, 2024). "Female foragers sometimes hunt, yet gendered divisions of labor are real: a comment on Anderson et al. (2023) The Myth of Man the Hunter". Evolution and Human Behavior. 45 (4). Bibcode:2024EHumB..4506586V. doi:10.1016/j.evolhumbehav.2024.04.014.
  8. ↑ Stefan Lovgren. "Sex-Based Roles Gave Modern Humans an Edge, Study Says". National Geographic News. Retrieved 2008-02-03. http://news.nationalgeographic.com/news/2006/12/061207-sex-humans.html بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۰۶-۰۴ توسط Wayback Machine
  9. ↑ Livia Gershon. This Prehistoric Peruvian Woman Was a Big-Game Hunter, اسمیتسونیان (مجله), 5 November 2020.
  10. ↑ Kuhn, Steven L.; Stiner, Mary C. (2006-12-01). "What's a Mother to Do? The Division of Labor among Neandertals and Modern Humans in Eurasia". Current Anthropology. 47 (6): 953–981. doi:10.1086/507197. ISSN 0011-3204. S2CID 42981328.
  11. ↑ Biesele, Megan; Barclay, Steve (March 2001). "Ju/'Hoan Women's Tracking Knowledge And Its Contribution To Their Husbands' Hunting Success". African Study Monographs Suppl.26: 67–84
  12. ↑ Dahlberg, F. (1983). Woman the Gatherer. Yale University Press. p. 120. ISBN 978-0-300-02989-5. Retrieved 2015-07-12.
  13. ↑ Wrangham, Richard (2009). Catching Fire: How Cooking Made Us Human. Basic Books. ISBN 978-0-465-01362-3.
  14. ↑ Bradt, Steve; Sciences (2009-06-01). "Invention of cooking drove evolution of the human species, new book argues". The Harvard Gazette (in American English).
  15. ↑ Rehg, Jennifer (2018-04-11). "Review of "Catching Fire: How Cooking Made Us Human"". The Councilor: A Journal of the Social Studies. 71 (1).
  16. ↑ Herculano-Houzel, Suzana (2016-04-29). The Human Advantage: A New Understanding of How Our Brain Became Remarkable. The MIT Press. doi:10.7551/mitpress/9780262034258.001.0001. ISBN 978-0-262-03425-8.
  17. ↑ Engels, Friedrich. "The Part Played by Labour in the Transition from Ape to Man" (in American English).
  18. ↑ Reskin, B.F. (2001). "Sex Segregation at Work". International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences: 13962–13965. doi:10.1016/B0-08-043076-7/03994-2. ISBN 978-0-08-043076-8.
  19. ↑ MAIR, JANE (4 October 2016). Subjectivity, Citizenship and Belonging in Law (in English) (1 ed.). New York, NY: Routledge. p. chapter 11. ISBN 978-1-317-30814-0.
  20. ↑ Fry, Richard; Kennedy, Brian; Funk, Cary (April 2021). "STEM Jobs See Uneven Progress in Increasing Gender, Racial and Ethnic Diversity". pewresearch.org. pew research. Retrieved 13 September 2023.
  21. ↑ "Women are well-represented in health and long-term care professions, but often in jobs with poor working conditions". OECD. March 2019. Retrieved 13 September 2023.
  22. ↑ "The proportion of female doctors has increased in all OECD countries over the past two decades Data - OECD". www.oecd.org (in English). OECD.
  23. 1 2 Lee, Richard Barry; DeVore, Irven. "What Hunters Do for a Living, or, How to Make Out on Scarce Resources". Man the Hunter (in English). Transaction Publishers. pp. 30–48. ISBN 978-0-202-36723-1.
  24. ↑ Hawkes, K, and Bird Bliege. "Showing off, handicap signaling, and the evolution of men's work." Evolutionary Anthropology. 11. (2002): 58-67. Web.
  25. ↑ Hawkes, K. "Why do men hunt? Some benefits for risky strategies.." E. Cashdan. (1990): 145-166. Web.
  26. ↑ Wood, B. , and K Hill. "A Test of the "Showing-Off" Hypothesis with Ache Hunters." Current Anthropology. 10.99 (2000): 124-25. Web.
  27. ↑ Shuttleworth, Sally (1990). Female Circulation: Medical Discourse and Popular Advertising in the Mid-Victorian Era." *Body/Politics: Women and the Discourses of Science. New York: Routledge. pp. 47–70.
  28. ↑ Marlowe, F. "Hunting and Gathering: The Human Sexual Division of Foraging Labor." Cross-Cultural Research. 41.2 (2007): 170-95. Web.
  29. ↑ Marlowe, F. "A critical period for provisioning by Hadza men: Implications for pair bonding." Evolution and Human Behavior. 24. (2003): 217-29. Web.
  30. ↑ Porter, C. (2007). "How Marginal are forager habitats?." Journal of Archeological. 34. (2007): 59-68. Web.
  31. 1 2 3 4 Wrangham, R, J.D. Jones, G Laden, and D Pilbeam. "The Raw and the Stolen." Current Anthropology 40.5 (1999): 567-94.
  32. ↑ Corley, DeFries, Kuse, Vandenberg. 1980. Familial Resemblance for the Identical Blocks Test of Spatial Ability: No Evidence of X Linkage. Behavior Genetics.
  33. ↑ Julia A. Sherman. 1978. Sex-Related Cognitive Differences: An Essay on Theory and Evidence Springfield.
  34. ↑ University, K.W.S.P.P.P.S. (2005). Developmental Influences on Adult Intelligence: The Seattle Longitudinal Study: The Seattle Longitudinal Study. Oxford University Press, USA. p. 68. ISBN 978-0-19-803560-2. Retrieved 2015-07-12.
  35. ↑ هوش: شناخته‌ها و ناشناخته‌ها
  36. ↑ Chrisler, Joan C; Donald R. McCreary (11 February 2012). Handbook of Gender Research in Psychology. Springer, 2010. ISBN 978-1-4419-1464-4.
  37. ↑ Ellis, Lee, Sex differences: summarizing more than a century of scientific research, CRC Press, 2008, شابک ‎۰−۸۰۵۸−۵۹۵۹−۴, شابک ‎۹۷۸−۰−۸۰۵۸−۵۹۵۹−۱
  38. ↑ Halpern, Diane F. , Sex differences in cognitive abilities, Psychology Press, 2000, شابک ‎۰−۸۰۵۸−۲۷۹۲−۷, شابک ‎۹۷۸−۰−۸۰۵۸−۲۷۹۲−۷
  39. ↑ "Article by Claude Steele, "A Threat in the Air - How Stereotypes Shape Intellectual Identity and Performance" in 1997, "American Psychologist"" (PDF). users.nber.org. Retrieved 2015-07-12.
  40. ↑ Wiedenbauer, Gunnar; Jansen-Osmann, Petra (February 2008). "ERIC - Manual Training of Mental Rotation in Children, Learning and Instruction, 2008-Feb – Experiment of Wiedenbauer, Gunnar; Jansen-Osmann, Petra (2008)". Learning and Instruction. 18 (1). eric.ed.gov: 30–41. doi:10.1016/j.learninstruc.2006.09.009. Retrieved 2015-07-12.
  41. ↑ Catherine Vidal (2012). "The Sexed Brain: Between Science and Ideology". Neuroethics. 5 (3): 295–303. doi:10.1007/s12152-011-9121-9. S2CID 145584327.
  42. ↑ David C. Geary. Sexual selection, the division of labor, and the evolution of sex differences. Behavioral and Brain Sciences. 21. (1998): 444-447. Web.
  43. ↑ Stefan Lovgren. "Sex-Based Roles Gave Modern Humans an Edge, Study Says". National Geographic News. Archived from the original on December 10, 2006. Retrieved 2008-02-03.
  44. 1 2 Lerner, Gerda (1986). The Creation of Patriarchy. New York: Oxford University Press. pp. Chapter 10.
  45. ↑ Fine, Cordelia (2010). Delusions of Gender: How Our Minds, Society, and Neurosexism Create Difference. دابلیو. دابلیو. نورتون اند کامپنی. doi:10.1371/journal.pbio.1001005.g001. ISBN 978-0-393-06838-2.
  46. ↑ Halperin, R. "Ecology and Mode of Production: Seasonal Variation and the Division of Labor by Sex Among Hunter-Gatherers." Journal of Anthropological Research. 36 (1980): 379-399. Web.
  47. ↑ Wrangham, R, J.D. Jones, G Laden, and D Pilbeam. "The Raw and the Stolen." Current Anthropology 40.5 (1999): 567-94. Web.
  48. ↑ Hurtado, A. M. , Hill, K. , Kaplan, H. , & Hurtado, I. (1992). Trade-offs between female food acquisition and child care among Hiwi and Ache foragers. Human Nature. 3.3. (1992): 185 – 216.


This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.