خروجی اضطراری روی بال
خروجی اضطراری روی بال (انگلیسی: Overwing emergency exit) نوعی خروج اضطراری در هواپیمای مسافربری است که سرنشینان را هنگام تخلیهٔ اضطراری از کابین مستقیماً به روی بال هواپیما هدایت می‌کند. پس از خروج، مسافران از مسیری مشخص روی بال به سوی لبهٔ آن حرکت می‌کنند و بسته به طراحی هواپیما، با استفاده از سرسرهٔ تخلیه، سطح بال یا برآافزاهای بازشده به زمین می‌رسند.[۱]
این خروجی‌ها در بسیاری از هواپیماها از درهای اصلی خروج اضطراری کوچک‌ترند و اغلب به شکل دریچه یا در کوچکی در دیوارهٔ بدنه، در مجاورت بال، ساخته می‌شوند. در برخی هواپیماها خروجی روی بال از گونهٔ خروجی‌های غیرهم‌سطح با کف کابین است و مسافر برای عبور از آن باید از آستانهٔ خروجی بالا برود و از میان دهانه عبور کند.[۲]
طراحی و رده‌بندی
در مقررات گواهی صلاحیت پرواز، خروجی‌های اضطراری هواپیما بر پایهٔ اندازه، محل و ظرفیت تخلیه به چند نوع تقسیم می‌شوند. خروجی‌های روی بال در بسیاری از هواپیماهای مسافربری در ردهٔ نوع ۳ یا نوع ۴ قرار می‌گیرند. در مقررات آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیهٔ اروپا، هر خروجی نوع ۳ در محاسبهٔ ظرفیت هواپیما می‌تواند برای حداکثر ۳۵ صندلی مسافر و هر خروجی نوع ۴ برای ۹ صندلی منظور شود.[۱]
خروجی نوع ۳ معمولاً در هواپیماهایی با شمار بیشتری از مسافران دیده می‌شود. مقررات همچنین تعیین می‌کنند که خروجی باید به‌راحتی قابل شناسایی و دسترس باشد و سازوکار بازکردن آن برای مسافران ساده و روشن باشد. برای خروجی‌هایی که قرار است خود مسافران آنها را باز کنند، آزمون‌هایی با افراد آموزش‌ندیده انجام می‌شود تا اطمینان حاصل شود که بازکردن خروجی نیازمند نیروی غیرعادی یا آشنایی تخصصی نیست.[۱]
نحوهٔ کار
طراحی خروجی‌های روی بال میان هواپیماها متفاوت است. در یک طرح رایج، دریچه به شکل یک درپوش درون چارچوب بدنه قرار دارد و پس از بازشدن باید از دهانه کنار گذاشته شود. در طرح‌های جدیدتر، خود در به لولا متصل است و پس از فعال‌شدن سازوکار، به بیرون و بالا حرکت می‌کند.
برای نمونه، در خانوادهٔ بوئینگ ۷۳۷ مکس، در خروج اضطراری روی بال پس از فشردن سازوکار بازکننده به بیرون و بالا می‌چرخد و به‌صورت خودکار از مسیر خروج کنار می‌رود.[۳]
در هواپیماهایی که فاصلهٔ بال تا زمین زیاد است، ممکن است برای رسیدن سرنشینان از بال به زمین سرسرهٔ تخلیه نصب شود. بر پایهٔ مقررات اروپایی، اگر انتهای مسیر تخلیهٔ روی بال کمتر از ۱٫۸۳ متر از زمین فاصله داشته باشد، وجود وسیلهٔ کمکی برای پایین‌آمدن الزاماً ضروری نیست؛ در غیر این صورت ممکن است سرسره یا وسیلهٔ کمکی دیگری لازم باشد.[۴]
مسیر تخلیه روی بال
از هر خروجی اضطراری روی بال باید مسیر مشخصی برای تخلیه در امتداد بال وجود داشته باشد. بخش‌هایی از این مسیر که برای حرکت مسافران در نظر گرفته شده‌اند معمولاً دارای سطح ضدلغزش و علائم دیداری مشخص هستند.[۱]
مقررات هوانوردی همچنین حداقل عرض مسیرهای خروج روی بال را تعیین می‌کنند. برای برخی خروجی‌های بزرگ‌تر یا مسیر مشترک دو خروجی نوع ۳، عرض بیشتری لازم است. مسیر خروج باید حتی در شرایط کم‌نور قابل تشخیص باشد و سامانهٔ روشنایی اضطراری نیز بخش خارجی خروجی‌های روی بال را روشن کند.[۱]
نقش مسافران
برخلاف بسیاری از درهای اصلی خروج اضطراری که در نزدیکی جایگاه مهمانداران قرار دارند، خروجی‌های روی بال غالباً برای بازشدن به دست مسافری طراحی شده‌اند که در ردیف کنار خروجی نشسته است. از همین رو، شرکت‌های هواپیمایی برای نشستن در ردیف خروج اضطراری محدودیت‌هایی اعمال می‌کنند.
مسافر نشسته در این ردیف باید از نظر جسمی توانایی انجام اقداماتی مانند بازکردن خروجی، کنارزدن مانع و کمک به دیگر مسافران را داشته باشد و آمادگی انجام این کارها را نیز اعلام کند.[۵]
پیش از بازکردن خروجی در شرایط واقعی، باید وضعیت بیرون هواپیما نیز بررسی شود؛ برای نمونه وجود آتش، دود، سوخت، آب یا اجزای متحرک موتور ممکن است استفاده از یک خروجی را خطرناک کند. آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیهٔ اروپا خروجی‌های روی بال را از جمله خروجی‌هایی می‌داند که در برخی هواپیماها مسافر نشسته در کنار آنها باید در شرایط اضطراری بازشان کند.[۶]
مسائل ایمنی
یکی از مسائل مهم در طراحی خروجی‌های روی بال، دسترسی سریع مسافران به دهانهٔ خروج است. کوچک‌بودن نسبی خروجی، فاصلهٔ صندلی‌ها و نیاز به بالا رفتن از آستانه می‌تواند سرعت تخلیه را کاهش دهد.[۲]
پژوهش‌های ادارهٔ هوانوردی فدرال آمریکا و دانشگاه کرنفیلد دربارهٔ خروجی‌های نوع ۳ نشان داده‌اند که چیدمان صندلی‌های اطراف خروجی و فضای عبور میان صندلی‌ها و دهانه بر سرعت تخلیه اثر دارد. این پژوهش‌ها پس از چند سانحهٔ هوایی، از جمله سانحهٔ بوئینگ ۷۳۷ بریتیش ایرتورز در منچستر در سال ۱۹۸۵، گسترش یافتند.[۲]
در خروجی‌هایی که دریچهٔ آنها کاملاً از چارچوب جدا می‌شود، قرار دادن نادرست دریچه پس از بازشدن نیز ممکن است مسیر سایر مسافران را مسدود کند. به همین دلیل، دستورهای بازکردن و محل قرار دادن دریچه در کارت ایمنی هواپیما مشخص می‌شود.[۷]
فرود اضطراری روی آب
نحوهٔ استفاده از خروجی‌های روی بال هنگام فرود اضطراری روی آب به نوع هواپیما و رویهٔ شرکت هواپیمایی بستگی دارد. در برخی هواپیماها بال می‌تواند پس از خروج به‌عنوان سکوی موقت برای انتظار یا سوارشدن به قایق نجات استفاده شود.
برخی هواپیماها در نزدیکی خروجی روی بال به طناب نجات مجهزند. این طناب پس از خروج به نقطه‌ای روی سطح بال متصل می‌شود و به مسافران کمک می‌کند روی بال باقی بمانند یا به سوی قایق نجات حرکت کنند. ادارهٔ هوانوردی فدرال توصیه می‌کند وجود و شیوهٔ استفاده از این طناب‌ها، در هواپیماهایی که به آنها مجهزند، در کارت‌های اطلاعات ایمنی مسافران نشان داده شود.[۸]
در برخی هواپیماها خروجی روی بال مسیر اصلی تخلیه هنگام فرود روی آب نیست و مسافران باید بر پایهٔ دستور خدمه از خروجی دیگری استفاده کنند.
نگارخانه
- خروجی اضطراری روی بال بوئینگ ۷۳۷
- دستور بازکردن خروجی روی بال ایرباس ای۳۲۰
خروجی روی بال یک بوئینگ ۷۳۷ نسل بعدی- مسیر تخلیه روی بال ایرباس ای۳۱۹
جستارهای وابسته
- خروج اضطراری
- ردیف خروج اضطراری
- سرسره تخلیه
- تخلیه اضطراری هواپیما
- ایمنی هوانوردی
- فرود اضطراری روی آب
منابع
- 1 2 3 4 5 "Easy Access Rules for Large Aeroplanes (CS-25)" (in English). آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا.
{{cite web}}: از|بخش=صرف‌نظر شد (کمک); پارامتر|پیوند=ناموجود یا خالی (کمک) - 1 2 3 الگو:یادکرد گزارش
- ↑ الگو:یادکرد گزارش
- ↑ "Easy Access Rules for Air Operations" (in English). آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا.
{{cite web}}: از|بخش=صرف‌نظر شد (کمک); پارامتر|پیوند=ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ "Flying Safe" (in English). اداره هوانوردی فدرال.
{{cite web}}: از|بخش=صرف‌نظر شد (کمک); پارامتر|پیوند=ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ "Aircraft emergency evacuation" (in English). آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا.
{{cite web}}: پارامتر|پیوند=ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ الگو:یادکرد گزارش
- ↑ الگو:یادکرد گزارش
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Overwing exit». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
الگو:انباررده
- ایمنی هوانوردی
- سامانههای اضطراری هواگرد