پلیس فرودگاه‌های کشور
پلیس فرودگاه‌های کشور یکی از یگان‌های تخصصی فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است که وظایف انتظامی و اجرای قانون در فرودگاه‌های ایران را انجام می‌دهد. مأموریت‌های آن شامل تأمین نظم و امنیت در حوزهٔ استحفاظی فرودگاه‌ها، کنترل انتظامی مسافران و بار، پیشگیری و کشف جرم و مقابله با قاچاق مواد مخدر، کالا، طلا و ارز است.[۱]
این پلیس بخشی از مجموعهٔ نهادهای مسئول امنیت فرودگاه‌های ایران است و وظایف آن از مأموریت‌های سپاه حفاظت هواپیمایی، پلیس مهاجرت و گذرنامه فراجا، گمرک جمهوری اسلامی ایران و واحدهای حراست بهره‌برداران فرودگاهی متمایز است.
جایگاه سازمانی
پلیس فرودگاه‌های کشور برای سال‌ها در ساختار پلیس پیشگیری فعالیت می‌کرد. منابع انتظامی در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ از عنوان «پلیس فرودگاه‌های پلیس پیشگیری» برای این یگان استفاده می‌کردند.[۲][۳]
در جریان بازآرایی بخش‌هایی از فراجا، «فرماندهی یگان‌های انتظامی و حفاظتی» شکل گرفت. در دی ۱۴۰۲ رضا بنی‌اسدی‌فر به فرماندهی این مجموعه منصوب شد و در منابع سال ۱۴۰۳ از پلیس فرودگاه‌ها به‌عنوان بخشی از «فرماندهی یگان‌های انتظامی و حفاظتی فراجا» یاد شده است.[۴][۵]
در دستورالعمل تشکیل یگان‌های حفاظت در دستگاه‌های اجرایی نیز از «پلیس فرودگاه‌های کشور» و «پلیس راه‌آهن کشور» به‌طور مشخص نام برده شده و تصریح شده است که با توجه به مأموریت و وظایف آنها، این دو یگان با وضع موجود به فعالیت خود ادامه می‌دهند.[۶]
گسترهٔ فعالیت
بر پایهٔ اعلام فرمانده یگان‌های انتظامی و حفاظتی فراجا در بهمن ۱۴۰۳، پلیس فرودگاه‌های کشور مسئولیت تأمین امنیت انتظامی ۶۲ فرودگاه در سراسر ایران را بر عهده داشته است.[۷]
واحدهای این پلیس در فرودگاه‌های مختلف کشور فعالیت می‌کنند و افزون بر پایانه‌های مسافری، برخی فعالیت‌های آنان به بار و محموله‌های هوایی، مرسولات پستی، پارکینگ‌ها و دیگر بخش‌های واقع در حوزهٔ استحفاظی فرودگاه مربوط می‌شود. در عملیات‌های پرحجم مسافری، مانند حج تمتع و اربعین، نیروی بیشتری در ایستگاه‌های پروازی به‌کار گرفته می‌شود. در عملیات اربعین سال ۱۴۰۳، فرماندهی یگان‌های انتظامی و حفاظتی از به‌کارگیری حدود ۲۱۰۰ نفر از کارکنان پلیس فرودگاه در ۲۶ ایستگاه پروازی در ۲۵ استان خبر داد.[۸]
مأموریت‌ها
نظم و پیشگیری از جرم
حفظ نظم عمومی در پایانه‌ها و محوطه‌های فرودگاهی، گشت انتظامی و پیشگیری و رسیدگی به جرایمی مانند سرقت از مأموریت‌های اصلی پلیس فرودگاه است. این نیرو همچنین خودروهای دارای دستور قضایی یا موارد مشکوک واقع در حوزهٔ استحفاظی فرودگاه را بررسی می‌کند.[۹]
مبارزه با مواد مخدر
کشف و جلوگیری از انتقال مواد مخدر از مبادی هوایی یکی از مأموریت‌های مستمر پلیس فرودگاه است. این فعالیت هم بار همراه مسافر و هم محموله‌ها و مرسولات هوایی را دربر می‌گیرد. در گزارش عملکرد ده‌ماههٔ سال ۱۴۰۳، فرماندهی یگان‌های انتظامی و حفاظتی از کشف یک تن و ۶۰۶ کیلوگرم مواد مخدر و روان‌گردان توسط پلیس فرودگاه‌ها خبر داد.[۱۰]
مقابله با قاچاق کالا و ارز
پلیس فرودگاه در کنار دیگر دستگاه‌های مسئول با انتقال غیرقانونی کالا، طلا و ارز از مبادی هوایی مقابله می‌کند. در ده ماه نخست سال ۱۴۰۳، ارزش کالا، طلا و ارز قاچاق کشف‌شده توسط این نیرو بیش از ۶۱۲۹ میلیارد ریال اعلام شد.[۱۱]
جرایم اسناد و قاچاق انسان
فعالیت پلیس فرودگاه تنها به جرایم واقع در محوطهٔ فرودگاه محدود نیست و در مواردی تحقیقات مرتبط با شبکه‌های استفاده‌کننده از مبادی هوایی نیز انجام می‌دهد. در سال ۱۴۰۲ فرمانده این پلیس از شناسایی یک شبکهٔ ۱۲نفره خبر داد که بنا بر اعلام پلیس، گذرنامه و روادید جعلی برای سفر به کشورهای مختلف تهیه می‌کرد.[۱۲]
تقسیم وظایف امنیتی در فرودگاه‌ها
پلیس فرودگاه تنها نهاد مسئول امنیت فرودگاه‌های ایران نیست. ساختار امنیتی فرودگاه‌ها بر همکاری چند سازمان استوار است و حوزهٔ مأموریت آنها در برخی نقاط با یکدیگر تماس دارد.
سپاه حفاظت هواپیمایی
سپاه حفاظت هواپیمایی بخشی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نهادی مستقل از پلیس فرودگاه است. مأموریت حفاظت از پروازهای غیرنظامی در ۵ دی ۱۳۶۳ به سپاه واگذار شد و این یگان از آن زمان در حفاظت از هواپیماها و مقابله با هواپیماربایی و دیگر مداخلات غیرقانونی در هوانوردی فعالیت می‌کند.[۱۳]
در توصیف تقسیم کار بازرسی مسافران، فرمانده پلیس فرودگاه‌های کشور در سال ۱۴۰۲ از «گیت اول» پلیس و «گیت دوم» سپاه نام برده و گفته بود تجهیزات امنیتی این دو مرحله تفاوت بنیادی ندارند.[۱۴]
پلیس مهاجرت و گذرنامه
کنترل مدارک ورود و خروج مسافران در پروازهای بین‌المللی و اجرای مقررات گذرنامه‌ای در حوزهٔ مسئولیت پلیس مهاجرت و گذرنامه فراجا قرار دارد. این وظیفه از مأموریت عمومی پلیس فرودگاه متمایز است، هرچند دو نیرو در محیط فرودگاه با یکدیگر همکاری دارند.
گمرک
اعمال مقررات گمرکی دربارهٔ مسافر، کالا و محموله‌های ورودی و خروجی بر عهدهٔ گمرک جمهوری اسلامی ایران است. پلیس فرودگاه و گمرک در پرونده‌های مربوط به قاچاق ممکن است در کنار یکدیگر فعالیت کنند.
حراست فرودگاه
شرکت‌ها و سازمان‌های بهره‌بردار فرودگاه‌ها نیز دارای واحدهای حراست و حفاظت سازمانی هستند. این واحدها از نظر ساختاری جزو پلیس فرودگاه‌های کشور نیستند.
پیشینهٔ سازمانی
پلیس فرودگاه پیش از تبدیل نیروی انتظامی به فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران نیز به‌عنوان یک پلیس تخصصی فعالیت می‌کرد. در منابع دههٔ ۱۳۹۰ از آن با عنوان «پلیس فرودگاه‌های کشور» یاد شده است. در سال ۱۳۹۵ رئیس وقت این پلیس، مبارزه با قاچاق کالا و مواد مخدر و تأمین امنیت فیزیکی فرودگاه را از وظایف اصلی آن برشمرد.[۱۵]
این یگان در دوره‌ای جزو ساختار پلیس پیشگیری بود. در گزارش‌های سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، فرمانده آن با عنوان «فرمانده پلیس فرودگاه‌های پلیس پیشگیری» معرفی می‌شد.[۱۶] پس از بازآرایی سازمانی فراجا، منابع سال ۱۴۰۳ آن را در مجموعهٔ فرماندهی یگان‌های انتظامی و حفاظتی فراجا معرفی کرده‌اند.[۱۷]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ «کاهش ۴۵ درصدی سرقت در فرودگاه/ دستگیری ۱۷۲۱ نفر». خبرگزاری تسنیم. ۷ بهمن ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کشف ۸۶ میلیارد ریال ارز قاچاق از ۳ مسافر استانبول». خبرگزاری تسنیم. ۳۰ شهریور ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «زائران اربعین قبل از مراجعه به فرودگاه بلیط پرواز تهیه کنند». خبرگزاری تسنیم. ۵ شهریور ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «انتصابات جدید در فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران». گفت‌وگوی خبر. ۲۲ دی ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «آمادگی کامل برای تأمین امنیت زائران حج». حمایت آنلاین. ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «دستورالعمل تشکیل یگان‌های حفاظت در دستگاه‌های اجرایی». فصلنامه تخصصی نظارت مالی. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کاهش ۴۵ درصدی سرقت در فرودگاه/ دستگیری ۱۷۲۱ نفر». خبرگزاری تسنیم. ۷ بهمن ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ارائه خدمات انتظامی به بیش از یک میلیون و ۱۰۰ هزار زائر». حمایت آنلاین. ۲۴ مرداد ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کاهش ۴۵ درصدی سرقت در فرودگاه/ دستگیری ۱۷۲۱ نفر». خبرگزاری تسنیم. ۷ بهمن ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کاهش ۴۵ درصدی سرقت در فرودگاه/ دستگیری ۱۷۲۱ نفر». خبرگزاری تسنیم. ۷ بهمن ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کاهش ۴۵ درصدی سرقت در فرودگاه/ دستگیری ۱۷۲۱ نفر». خبرگزاری تسنیم. ۷ بهمن ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «جزئیات شناسایی و انهدام بزرگترین باند قاچاق انسان در ایران». خبرگزاری تسنیم. ۲۹ آذر ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «حضور سپاه در عرصه امنیت فرودگاه‌ها، اراده هواپیماربایی را از دشمنان سلب کرده است». خبرگزاری تسنیم. ۵ دی ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «رئیس پلیس فرودگاه‌های کشور: اگر خانمی حجابش کامل نباشد از ارائه خدمات به او معذور هستیم». دیده‌بان ایران. ۱ دی ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «میزان رضایتمندی مردم از پلیس فرودگاه ۶۱ درصد است». خبرگزاری تسنیم. ۸ مهر ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «زائران اربعین قبل از مراجعه به فرودگاه بلیط پرواز تهیه کنند». خبرگزاری تسنیم. ۵ شهریور ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «آمادگی کامل برای تأمین امنیت زائران حج». حمایت آنلاین. ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- امنیت هوانوردی