سامانه انتقال بار مسافر
سامانهٔ انتقال بار مسافر[۱] (انگلیسی: Baggage handling system) که سیستم نقل و انتقال بار مسافر هم نامیده شده است، سامانه‌ای در فرودگاه است که بار تحویلی مسافران را از محل پذیرش و تحویل بار به بخش‌های بازرسی، تفکیک و بارگیری هواپیما منتقل می‌کند. همین سامانه در مسیر ورود نیز بار را از هواپیما به نوار نقاله‌ها و محل تحویل بار مسافران می‌رساند و در پروازهای اتصالی، بار را برای انتقال به پرواز بعدی هدایت می‌کند.[۲]
سامانه‌های انتقال بار از مجموعه‌ای از نوارهای نقاله، دستگاه‌های خواندن برچسب بار، تجهیزات تفکیک و تغییر مسیر، سامانه‌های بازرسی امنیتی، محل‌های آماده‌سازی بار برای پرواز و تجهیزات تحویل بار تشکیل می‌شوند. در فرودگاه‌های بزرگ، بخش عمدهٔ شناسایی، هدایت و تفکیک بار به‌صورت خودکار انجام می‌شود.
تاریخچه
در نخستین دوره‌های هوانوردی مسافری، انتقال بار عمدتاً به‌صورت دستی و با گاری و تجهیزات زمینی انجام می‌شد. با افزایش شمار مسافران و گسترش پایانه‌های فرودگاهی، نوارهای نقاله برای انتقال بار میان محل پذیرش، بخش بارگیری و محل تحویل بار به کار گرفته شدند و به‌تدریج سامانه‌های تفکیک و انبارش نیز به آنها افزوده شد.[۳]
در منابع صنعت فرودگاهی، نخستین سامانهٔ خودکار انتقال و تفکیک بار به سال ۱۹۷۱ و شرکت بی‌ان‌پی اسوشیتس نسبت داده می‌شود. در این سامانه‌ها برای نخستین بار هدایت بار با استفاده از سامانهٔ کنترل مرکزی و تجهیزات خودکار انجام می‌شد.[۴] با افزایش ابعاد و پیچیدگی فرودگاه‌ها، سامانه‌های سادهٔ مبتنی بر نوار نقاله به شبکه‌های خودکاری تبدیل شدند که می‌توانند بار را شناسایی، بازرسی، رهگیری، ذخیره و بر پایهٔ پرواز مقصد تفکیک کنند.
فرایند
پذیرش و شناسایی بار
ورود بار به سامانه معمولاً از پیشخوان پذیرش یا محل تحویل خودکار بار آغاز می‌شود. برای هر قطعه بار، برچسب باری صادر می‌شود که شناسهٔ آن بار و اطلاعات لازم برای هدایت آن در شبکهٔ فرودگاهی را دربردارد. استانداردهای انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی برای بار تحویلی از یک «شمارهٔ پلاک» ده‌رقمی به‌عنوان شناسهٔ بار استفاده می‌کنند؛ این شماره برای شناسایی یک قطعه بار در سامانه‌های خودکار و سامانه‌های کنترل پرواز به کار می‌رود.[۵]
برچسب‌های بار معمولاً دارای بارکد هستند. خوانشگرهای ثابت یا دستی بارکد می‌توانند شناسهٔ بار را ثبت کنند و سامانه با استفاده از اطلاعات مربوط به پرواز و مقصد، مسیر مناسب را تعیین کند. انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی خواندن نوری بارکد را همچنان متداول‌ترین روش شناسایی بار در صنعت هوانوردی می‌داند.[۶]
تفکیک و هدایت
پس از شناسایی، بار در امتداد شبکهٔ نقاله حرکت می‌کند. در نقاط مختلف مسیر، تجهیزات تغییر مسیر بر پایهٔ داده‌های ثبت‌شده در سامانه، هر قطعه بار را به مسیر مربوط به پرواز، مقصد یا بخش بازرسی هدایت می‌کنند. به این ترتیب بارهای متعلق به پروازهای متفاوت می‌توانند در یک شبکهٔ مشترک حرکت کنند و سپس در محل مناسب از یکدیگر جدا شوند.
سامانهٔ انتقال بار، افزون بر جابه‌جایی و تفکیک، معمولاً وظایف دیگری نیز بر عهده دارد؛ از جمله تشخیص گرفتگی و توقف بار روی نقاله‌ها، تنظیم میزان ورود بار برای جلوگیری از انباشته‌شدن بیش از ظرفیت، توزیع بار میان شاخه‌های مختلف شبکه، شمارش بار و ثبت موقعیت آن در مراحل مختلف سفر.[۷]
بارگیری و تحویل
پس از تفکیک، بارهای مربوط به هر پرواز به بخش آماده‌سازی بار هدایت می‌شوند. از آنجا بار با تجهیزات زمینی به هواپیما منتقل و در قسمت بار هواپیما یا در واحد بارگیری هواپیما قرار داده می‌شود.
پس از فرود هواپیما، روند در جهت عکس انجام می‌شود. بار از هواپیما تخلیه و به سامانه وارد می‌شود. بار مسافرانی که به مقصد رسیده‌اند به محل تحویل بار فرستاده می‌شود و بار مسافران دارای پرواز اتصالی می‌تواند بدون ورود به سالن عمومی فرودگاه به بخش تفکیک پرواز بعدی منتقل شود.
رهگیری بار
سامانه‌های جدید انتقال بار تنها وظیفهٔ جابه‌جایی فیزیکی بار را بر عهده ندارند و داده‌های مربوط به محل و وضعیت آن را نیز ثبت می‌کنند. انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی در قطعنامهٔ ۷۵۳ شرکت‌های هواپیمایی عضو را ملزم کرده است که بار مسافر را در نقاط اصلی سفر، از جمله هنگام پذیرش، بارگیری در هواپیما، انتقال میان پروازها و تحویل به مسافر در مقصد، رهگیری کنند.[۸]
در کنار بارکد، از بازشناسی با امواج رادیویی نیز برای شناسایی و رهگیری بار استفاده می‌شود. در این روش، تراشه‌ای در برچسب بار قرار می‌گیرد و خوانشگرهای ثابت یا دستی می‌توانند اطلاعات آن را دریافت کنند. برخلاف بارکد نوری، خواندن این تراشه الزاماً به قرارگرفتن مستقیم برچسب در برابر خوانشگر نیاز ندارد و به همین دلیل می‌تواند نرخ شناسایی بار را افزایش دهد.[۶]
در سال ۲۰۱۹، انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی از فرودگاه‌ها و شرکت‌های هواپیمایی خواست استفاده از این فناوری را در کنار دیگر روش‌های رهگیری گسترش دهند و داده‌های به‌دست‌آمده را برای شناسایی پیشگیرانهٔ بارهایی که ممکن است به مقصد نرسند به کار گیرند.[۹]
امنیت
بازرسی امنیتی بار تحویلی در بسیاری از فرودگاه‌ها مستقیماً با سامانهٔ انتقال بار یکپارچه شده است. بار در مسیر خود می‌تواند بدون نیاز به انتقال دستی از دستگاه‌های شناسایی مواد منفجره و دیگر تجهیزات بازرسی عبور کند و نتیجهٔ بازرسی تعیین کند که بار به مسیر عادی بارگیری، بازرسی تکمیلی یا بررسی دستی فرستاده شود.
در ایالات متحده آمریکا، اداره امنیت ترابری به مجموعه‌ای که در آن تجهیزات شناسایی مواد منفجره با سامانهٔ انتقال بار یکپارچه شده‌اند «سامانهٔ بازرسی بار تحویلی» می‌گوید. در پیکربندی‌های یکپارچه، دستگاه‌های شناسایی مواد منفجره در شبکهٔ نقاله قرار می‌گیرند و بار در مسیر معمول خود از مرحلهٔ بازرسی عبور می‌کند.[۱۰]
در سامانه‌های این اداره، بازرسی اولیهٔ بیشتر بارهایی که از نظر اندازه مناسب‌اند با دستگاه شناسایی مواد منفجره انجام می‌شود. موارد هشدار می‌توانند برای بررسی تصویر توسط مأمور و در صورت برطرف‌نشدن هشدار، برای بازرسی دستی و آزمایش تکمیلی فرستاده شوند.[۱۱]
سامانه‌های بزرگ
اندازه و پیچیدگی سامانهٔ انتقال بار به حجم مسافر، ساختار پایانه و میزان پروازهای اتصالی بستگی دارد. فرودگاه‌های کوچک ممکن است از نوارهای نقالهٔ نسبتاً ساده و عملیات دستی استفاده کنند، در حالی که فرودگاه‌های قطبی و بزرگ به شبکه‌های گستردهٔ خودکار، سامانه‌های ذخیرهٔ موقت بار و تجهیزات پیشرفتهٔ تفکیک نیاز دارند.
برای نمونه، فرودگاه بین‌المللی اینچئون اعلام کرده است که سامانهٔ آن بارها را بر پایهٔ پرواز به‌طور خودکار منتقل و تفکیک می‌کند و تجهیزات پرتو ایکس نیز در مسیر نقاله‌ها برای بازرسی امنیتی قرار گرفته‌اند. این فرودگاه در سال ۲۰۲۵ به‌طور متوسط روزانه حدود ۱۸۰ هزار قطعه بار را پردازش کرده است.[۱۲]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ «ترمینال جدید فرودگاه کیش؛ از فشار دولت قبل برای افتتاح زودهنگام تا افتتاح واقعی در دولت سیزدهم». خبرگزاری تسنیم. ۲۲ آبان ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Overview of the Baggage Handling System". فرودگاه بین‌المللی اینچئون (in English). Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "How did the baggage handling system develop and which systems are used in airports today?". Beumer Group (in English). Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ Turner, Julian (17 اوت 2021). "Bags of innovation: automated baggage handling". Airport Technology (in English). Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Baggage Standards" (in English). انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- 1 2 "Baggage Tracking – IATA Resolution 753 Implementation Guide" (PDF) (in English). انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی. 2023. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ Nice, Karim (13 ژوئن 2001). "How Baggage Handling Works". HowStuffWorks (in English). Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Baggage Tracking" (in English). انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Resolution on Radio Frequency Identification (RFID) in Baggage" (PDF) (in English). انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی. 2 ژوئن 2019. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Checked Baggage Capability Maturation Roadmap" (PDF) (in English). اداره امنیت ترابری. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Checked Baggage Capability Maturation Roadmap" (PDF) (in English). اداره امنیت ترابری. p. 6. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Baggage Handling System" (in English). فرودگاه بین‌المللی اینچئون. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Baggage handling system». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- بار و بنه