چرخ‌دستی بار مسافر
چرخ‌دستی بار مسافر (انگلیسی: Baggage cart) که چرخ‌دستی جامه‌دان نیز نامیده می‌شود، چرخ‌دستی کوچکی است که مسافر برای جابه‌جایی جامه‌دان، کیف و دیگر وسایل شخصی خود در فرودگاه، ایستگاه راه‌آهن، پایانهٔ اتوبوس، بندر مسافری یا هتل به کار می‌برد. این وسیله با نیروی انسان حرکت داده می‌شود و معمولاً برای حمل هم‌زمان چند قطعه بار در مسافت‌های کوتاه طراحی شده است.
چرخ‌دستی‌های بار مسافر در بسیاری از فرودگاه‌ها بخشی از امکانات عمومی پایانه‌اند و ممکن است رایگان، در برابر سپردهٔ قابل بازگشت یا با پرداخت کرایه در اختیار مسافر قرار گیرند. برای نمونه، فرودگاه بین‌المللی سان‌فرانسیسکو چرخ‌دستی‌ها را در پایانه‌ها، سالن‌های دریافت بار و پارکینگ‌ها در اختیار مسافران قرار می‌دهد؛ استفاده از آنها برای برخی مسافران ورودی رایگان و برای دیگر کاربران مستلزم پرداخت هزینه است.[۱]
ساختمان
چرخ‌دستی بار مسافر معمولاً دارای سکویی در قسمت پایین برای قرار دادن چمدان‌های بزرگ و بخشی کوچک‌تر در نزدیکی دسته برای کیف دستی یا بسته‌های کوچک‌تر است. ساختمان دقیق آن با توجه به محل و سازنده متفاوت است.
بسیاری از مدل‌های فرودگاهی از فلز ساخته می‌شوند و سه یا چهار چرخ دارند. برای جلوگیری از حرکت ناخواسته، به‌ویژه روی سطوح شیب‌دار، بسیاری از آنها دارای ترمز هستند. در برخی مدل‌ها ترمز به‌صورت خودکار فعال است و مسافر برای حرکت‌دادن چرخ‌دستی باید دسته را فشار دهد. برخی نمونه‌ها نیز چنان طراحی شده‌اند که چند چرخ‌دستی درون یکدیگر قرار گیرند و فضای کمتری برای نگهداری اشغال کنند.[۲]
ظرفیت چرخ‌دستی‌ها بسته به طراحی متفاوت است. برای نمونه، یکی از مدل‌های تجاری فرودگاهی دارای ظرفیت دینامیکی ۲۰۰ کیلوگرم، سه چرخ، ترمز خودکار و بدنهٔ فولادی است.[۳]
کاربرد در فرودگاه
فرودگاه‌ها از مهم‌ترین محل‌های استفاده از چرخ‌دستی بار مسافر هستند. مسافر می‌تواند پس از رسیدن به فرودگاه، جامه‌دان‌ها را از خودرو، ایستگاه حمل‌ونقل عمومی یا پارکینگ تا پیشخوان پذیرش مسافر حمل کند. در مقصد نیز چرخ‌دستی‌ها معمولاً در نزدیکی تحویل بار قرار دارند تا مسافر بار تحویلی خود را از آنجا تا خروجی، پارکینگ یا ایستگاه حمل‌ونقل زمینی جابه‌جا کند.
محل‌هایی مشخص برای برداشتن و بازگرداندن چرخ‌دستی‌ها در پایانه‌ها تعبیه می‌شود. در برخی فرودگاه‌ها ماشین‌های خودکار نیز برای تحویل چرخ‌دستی وجود دارند. در فرودگاه بین‌المللی سان‌فرانسیسکو این دستگاه‌ها در پایانه‌ها، سالن‌های دریافت بار، پارکینگ‌ها و مرکز اجارهٔ خودرو قرار دارند.[۴]
در فرودگاه‌ها ممکن است محدودیت‌هایی برای محل استفاده از چرخ‌دستی وجود داشته باشد. برای نمونه، در فرودگاه سان‌فرانسیسکو بردن چرخ‌دستی از ایست‌های بازرسی امنیتی به بعد مجاز نیست.[۵] مقررات فرودگاه هیترو لندن نیز خارج‌کردن چرخ‌دستی‌های مخصوص مسافر از محدودهٔ فرودگاه و استفادهٔ نادرست از آنها را ممنوع می‌کند.[۶]
شیوهٔ عرضه
چرخ‌دستی بار مسافر ممکن است به چند شیوه در اختیار کاربران قرار گیرد. برخی فرودگاه‌ها استفاده از آن را رایگان کرده‌اند و برخی دیگر کرایه دریافت می‌کنند. شیوهٔ دیگر دریافت سپرده‌ای است که پس از بازگرداندن چرخ‌دستی به محل مخصوص به کاربر بازگردانده می‌شود.
در فرودگاه گاتویک لندن چرخ‌دستی‌های بار با سپردن سکه در اختیار مسافر قرار می‌گیرند و پس از بازگرداندن چرخ‌دستی، سپرده بازگردانده می‌شود.[۷] در فرودگاه سان‌فرانسیسکو نیز ارائهٔ چرخ‌دستی به‌صورت ترکیبی از استفادهٔ رایگان برای برخی مسافران و اجارهٔ پولی برای دیگران انجام می‌شود.[۸]
فرودگاه‌ها ممکن است بهره‌برداری، جمع‌آوری و نگهداری چرخ‌دستی‌ها را خود انجام دهند یا آن را به شرکت پیمانکار واگذار کنند. برای نمونه، ادارهٔ بندر ماساچوست در سال ۲۰۲۴ قرارداد بهره‌برداری از چرخ‌دستی‌های بار مسافر در فرودگاه بین‌المللی لوگان بوستون را به یک شرکت تخصصی واگذار کرد.[۹]
ایستگاه‌های راه‌آهن
کاربرد چرخ‌دستی بار مسافر به فرودگاه محدود نیست. در ایستگاه‌های بزرگ راه‌آهن نیز این وسایل برای انتقال جامه‌دان میان ورودی، سکو و قطار در اختیار مسافران قرار می‌گیرند.
برای نمونه، در ایستگاه پدینگتون لندن محل‌های مخصوص چرخ‌دستی بار در بخش‌های مختلف ایستگاه، از جمله سکوهای قطار فرودگاه هیترو، وجود دارد. استفاده از آنها با سپردن سکه انجام می‌شود و پس از بازگرداندن چرخ‌دستی مبلغ سپرده بازگردانده می‌شود.[۱۰] در استانداردهای نشانه‌گذاری این شرکت نیز نماد ویژه‌ای برای «چرخ‌دستی جامه‌دان» در مجموعهٔ علائم راهنمای مسافران پیش‌بینی شده است.[۱۱]
ایمنی
از آنجا که چرخ‌دستی ممکن است با چند جامه‌دان سنگین بارگیری شود، کنترل حرکت آن از ملاحظات مهم طراحی است. ترمز خودکار، سپر محافظ و چرخ‌هایی مناسب برای سطوح پایانه از اجزایی هستند که در برخی مدل‌های فرودگاهی به کار می‌روند.[۱۲]
برخی فرودگاه‌ها برای استفاده از آنها روی تجهیزات جابه‌جایی مسافر نیز مقررات ویژه دارند. فرودگاه سان‌فرانسیسکو از مسافران می‌خواهد چرخ‌دستی بار را روی پله‌برقی یا پیاده‌روی متحرک نبرند.[۱۳] در فرودگاه گاتویک نیز سوارشدن کودکان یا بزرگسالان بر روی چرخ‌دستی به دلایل ایمنی ممنوع است.[۱۴]
در ایران
در کاربرد فرودگاهی ایران، ترکیب «چرخ‌دستی حمل بار مسافر» برای این وسیله به کار رفته است. ادارهٔ کل فرودگاه‌های بین‌المللی تهران در آگهی مناقصه‌ای مربوط به فرودگاه بین‌المللی مهرآباد در سال ۱۳۹۹، موضوع قرارداد را «جمع‌آوری و نگهداری چرخ‌های دستی حمل بار مسافر (بدون باربری)» اعلام کرده بود.[۱۵]
همین ترکیب در معرفی امکانات برخی فرودگاه‌های ایران نیز دیده می‌شود و «چرخ‌دستی حمل بار مسافر» از خدماتی مانند باربری، بسته‌بندی بار و امور جامه‌دان متمایز شمرده می‌شود.[۱۶]
تمایز با گاری بار فرودگاهی
چرخ‌دستی بار مسافر را نباید با گاری‌هایی که کارکنان خدمات زمینی هواپیما برای انتقال جامه‌دان‌های تحویلی میان پایانه و هواپیما به کار می‌برند یکی دانست. چرخ‌دستی بار مسافر در بخش‌های قابل دسترس برای مسافر و با نیروی خود او حرکت می‌کند؛ اما گاری‌های عملیاتی فرودگاه در محوطهٔ عملیاتی حرکت می‌کنند و معمولاً یک یا چند گاری به یک کشندهٔ بار متصل می‌شوند.
انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی در اسناد مربوط به رهگیری بار از «ترولی/گاری بار» به‌عنوان وسیله‌ای برای انتقال جامه‌دان‌های تحویلی در فرایند بارگیری هواپیما یاد می‌کند.[۱۷] این وسیله از نظر کاربرد و طراحی با چرخ‌دستی‌ای که مسافر در سالن فرودگاه استفاده می‌کند متفاوت است.
جستارهای وابسته
- جامه‌دان
- بار و بنه
- بار تحویلی
- چرخ‌دستی
- چرخ‌دستی تخت
- گاری فرودگاهی
- سطح چرخ‌دار
منابع
- ↑ "Travel Tips" (in English). فرودگاه بین‌المللی سان‌فرانسیسکو. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Airport Solutions – Luggage Trolleys" (PDF) (in English). Wanzl. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Airport Solutions – Luggage Trolleys" (PDF) (in English). Wanzl. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Travel Tips" (in English). فرودگاه بین‌المللی سان‌فرانسیسکو. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Travel Tips" (in English). فرودگاه بین‌المللی سان‌فرانسیسکو. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Heathrow Byelaws 2014" (PDF) (in English). فرودگاه هیترو. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "All FAQs" (in English). فرودگاه گاتویک. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Travel Tips" (in English). فرودگاه بین‌المللی سان‌فرانسیسکو. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Minutes of the Meeting Held on November 21, 2024" (PDF) (in English). ادارهٔ بندر ماساچوست. 21 نوامبر 2024. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "London Paddington Station Guide" (PDF) (in English). نتورک ریل. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Wayfinding Design Guidance" (PDF) (in English). نتورک ریل. دسامبر 2020. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Airport Solutions – Luggage Trolleys" (PDF) (in English). Wanzl. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "Travel Tips" (in English). فرودگاه بین‌المللی سان‌فرانسیسکو. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ "All FAQs" (in English). فرودگاه گاتویک. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- ↑ «آگهی مناقصات عمومی اداره کل فرودگاه‌های بین‌المللی تهران» (PDF). اداره کل فرودگاه‌های بین‌المللی تهران. ۲۵ شهریور ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «فرودگاه مشهد، برنامه هفتگی و لیست پروازها». بیتاسیر. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Baggage Tracking – IATA Resolution 753 Implementation Guide" (PDF) (in English). انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی. Retrieved 28 سپتامبر 2026.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Baggage cart». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- بار و بنه
- صنعت مهمانیاری