قواعد پرواز دیداری ویژه

هواپیمایی در حال تقرب در مه در فرودگاه هامبورگ. شرایط دید کم ممکن است حداقل‌های عادی پرواز با دید را برآورده نکند؛ انجام پرواز VFR ویژه تنها در صورت برآورده‌شدن شرایط مقرر و دریافت مجوز کنترل ترافیک هوایی امکان‌پذیر است.

قواعد پرواز دیداری ویژه یا قواعد ویژه پرواز با دید (انگلیسی: Special visual flight rules) یا پرواز وی‌اف‌آر ویژه (انگلیسی: Special VFR flight)، نوعی پرواز با دید است که با مجوز کنترل ترافیک هوایی در یک منطقه کنترل و در شرایط هواشناسی پایین‌تر از حداقل‌های عادی شرایط هواشناسی دیداری (VMC) انجام می‌شود.[۱]

در منابع تخصصی فارسی، اصطلاح پایهٔ VFR با عنوان «قواعد پرواز با دید» و Special VFR flight با عنوان «پرواز VFR ویژه» به کار رفته است. ترجمهٔ فارسی ضمیمهٔ ۲ ایکائو، VFR را «نمادی که برای مشخص کردن قواعد پرواز با دید به کار می‌رود» تعریف می‌کند و «پرواز VFR ویژه» را پرواز VFRای می‌داند که کنترل ترافیک هوایی اجازه داده است در یک حوزهٔ کنترل و در شرایط جوی پایین‌تر از VMC عملیات انجام دهد.[۲] در یک منبع تخصصی فارسی مربوط به مراقبت پرواز نیز Special VFR Flight به‌عنوان «یک پرواز VFR» تعریف شده است که کنترل ترافیک هوایی اجازهٔ انجام آن را در منطقهٔ کنترل و در شرایط جوی پایین‌تر از استاندارد VMC می‌دهد.[۳]

پرواز VFR ویژه همچنان یک پرواز VFR است و به قواعد پرواز با دستگاه (IFR) تبدیل نمی‌شود. خلبان باید الزامات دیداری ویژهٔ مقرر در حوزهٔ قضایی مربوط را رعایت کند؛ از جمله، در بسیاری از مقررات، دورماندن از ابر و حفظ دید نسبت به سطح زمین. شرایط دقیق، حداقل دید، امکان انجام پرواز در شب و مقررات ویژهٔ بالگردها از کشوری به کشور دیگر تفاوت دارد.[۱]

تعریف و هدف

ایکائو «پرواز VFR ویژه» را پرواز VFRای تعریف می‌کند که از کنترل ترافیک هوایی مجوز گرفته است تا در یک منطقهٔ کنترل در شرایط هواشناسی پایین‌تر از VMC فعالیت کند.[۱] این تعریف در روش‌های خدمات ناوبری هوایی ـ مدیریت ترافیک هوایی ایکائو نیز به کار رفته است.[۴]

کاربرد معمول این مجوز هنگامی است که شرایط جوی محلی در اطراف یک فرودگاه کنترل‌شده، مانند مه، ابر کم‌ارتفاع یا کاهش دید، از حداقل‌های معمول VFR پایین‌تر آمده باشد، اما شرایط هنوز به اندازه‌ای مناسب باشد که خلبان بتواند با رعایت حداقل‌های ویژه، پرواز را با مرجع دیداری ادامه دهد. برای نمونه ممکن است شرایط در داخل منطقهٔ کنترل فرودگاه پایین‌تر از VMC باشد، ولی اندکی دورتر از فرودگاه شرایط مناسب VFR وجود داشته باشد. در چنین وضعیتی پرواز VFR ویژه می‌تواند امکان خروج از منطقهٔ کنترل یا ورود به آن را فراهم کند.[۵]

این مجوز راهی برای نادیده‌گرفتن وضعیت هوا نیست. شرایط باید همچنان به خلبان اجازه دهد الزامات SVFR را رعایت کند و در صورت نامناسب‌بودن شرایط یا تراکم ترافیک، کنترل ترافیک هوایی می‌تواند درخواست را نپذیرد.[۴]

تفاوت با VFR عادی و IFR

در پرواز VFR عادی، هواگرد باید حداقل‌های VMC مربوط به کلاس فضای پروازی، ارتفاع و مقررات کشور را رعایت کند. این حداقل‌ها معمولاً بر حسب دید پرواز و فاصلهٔ افقی و عمودی از ابر بیان می‌شوند.

در SVFR، برخی از حداقل‌های عادی VMC در محدوده‌ای که مقررات اجازه می‌دهد کاهش می‌یابد، اما پرواز ماهیت دیداری خود را حفظ می‌کند. برای نمونه در مقررات اروپایی خلبان باید از ابر دور بماند و سطح زمین را در دید داشته باشد.[۶]

در مقابل، در پرواز IFR هدایت پرواز بر اساس قواعد پرواز با دستگاه انجام می‌شود و الزام‌های مربوط به صلاحیت خلبان، تجهیزات، طرح پرواز و روش‌های جدایی ترافیک با SVFR متفاوت است. از همین رو دریافت مجوز SVFR به خودی خود به معنای دریافت مجوز IFR یا صلاحیت پرواز در ابر نیست.

پرواز VFR ویژه را نباید با «تقرب بصری» نیز اشتباه گرفت. تقرب بصری ممکن است توسط هواگردی انجام شود که اساساً تحت IFR پرواز می‌کند و در مرحلهٔ تقرب با مرجع دیداری نسبت به زمین ادامه می‌دهد، در حالی که SVFR خود گونه‌ای از عملیات VFR است.[۷]

درخواست و صدور مجوز

پرواز VFR ویژه نیازمند مجوز کنترل ترافیک هوایی است. ایکائو مقرر می‌کند که درخواست‌های چنین مجوزی به‌صورت جداگانه بررسی شوند و صدور مجوز به وضعیت ترافیک بستگی داشته باشد.[۴]

در برخی حوزه‌های قضایی، کنترلر نمی‌تواند رأساً خلبان را به انجام SVFR هدایت کند و درخواست باید از سوی خلبان مطرح شود. در ایالات متحده، دستورالعمل اداره هوانوردی فدرال تصریح می‌کند که عملیات SVFR تنها هنگامی مجاز است که خلبان آن را درخواست کرده باشد.[۸]

مجوز ممکن است برای ورود به منطقهٔ کنترل، خروج از آن، عبور از آن یا فعالیت محلی در محدودهٔ مربوط صادر شود. در آمریکا، راهنمای اطلاعات هوانوردی تصریح می‌کند که صدور مجوز تابع وضعیت ترافیک است و نباید سبب تأخیر عملیات IFR شود.[۵]

دریافت مجوز نیز خلبان را از مسئولیت حفظ شرایط لازم برای پرواز دیداری معاف نمی‌کند. خلبان باید ارزیابی کند که دید واقعی، ابرها، عوارض زمین، موانع و مسیر پیش رو امکان ادامهٔ ایمن پرواز را فراهم می‌کنند.

جدایی ترافیک

یکی از تفاوت‌های مهم SVFR با بسیاری از عملیات‌های معمول VFR، نقش بیشتر کنترل ترافیک هوایی در جدایی هواگردهاست. سند ۴۴۴۴ ایکائو مقرر می‌کند که میان پروازهای IFR و پروازهای VFR ویژه بر اساس حداقل‌های جدایی مقرر جدایی برقرار شود؛ مقام خدمات ترافیک هوایی همچنین می‌تواند جدایی میان خود پروازهای SVFR را مقرر کند.[۴]

در مقررات اروپایی، کنترل ترافیک هوایی موظف است میان پروازهای IFR و SVFR و، مگر آنکه مقام صلاحیت‌دار ترتیب دیگری مقرر کرده باشد، میان پروازهای SVFR با یکدیگر جدایی برقرار کند.[۹]

این جدایی ترافیکی به معنای آن نیست که کنترلر مسئول اجتناب هواگرد از زمین، ساختمان‌ها یا دیگر موانع دیداری می‌شود. ماهیت پرواز همچنان VFR است و مسئولیت‌های خلبان در این زمینه بر اساس مقررات ملی باقی می‌ماند.

حداقل‌های هواشناسی

حداقل‌های SVFR در همهٔ کشورها یکسان نیست. تعریف پایهٔ ایکائو عدد واحدی را برای همهٔ کشورها تعیین نمی‌کند و مقررات ملی یا منطقه‌ای جزئیات را مشخص می‌کنند. تفاوت مقررات به‌ویژه در حداقل دید، عملیات بالگردها و اجازهٔ پرواز شبانه آشکار است.

نمونه‌ای از الزامات پرواز VFR ویژه در چند حوزهٔ هوانوردی
حوزهٔ مقرراتی محدودهٔ اصلی کاربرد حداقل دید برای هواپیمای بال‌ثابت حداقل دید برای بالگرد برخی شرایط دیگر
اتحادیهٔ اروپا / SERA منطقهٔ کنترل ۱۵۰۰ متر ۸۰۰ متر دور از ابر و با سطح زمین در دید؛ سرعت حداکثر ۱۴۰ گره IAS؛ اصولاً در روز مگر با اجازهٔ مقام صلاحیت‌دار.[۶]
ایالات متحده بخش‌های سطحی فضای کلاس B, C، D یا E، زیر ۱۰٬۰۰۰ پا از سطح متوسط دریا ۱ مایل قانونی §۹۱٫۱۵۷ حداقل عددی مشابهی برای بالگرد تعیین نمی‌کند مجوز ATC و دورماندن از ابر الزامی است؛ برای بیشتر هواپیماهای بال‌ثابت در شب، خلبان باید شرایط صلاحیت پرواز با دستگاه را داشته و هواگرد نیز برای IFR تجهیز شده باشد.[۱۰]
کانادا منطقهٔ کنترل ۱ مایل نیم مایل هواگرد باید از ابر دور بماند و همواره مرجع دیداری با سطح داشته باشد؛ مجوز باید درخواست و دریافت شود.[۱۱]
استرالیا منطقهٔ کنترل و، در موارد مقرر، فضای کنترل‌شدهٔ مجاور برای ورود یا خروج ۱۶۰۰ متر ۸۰۰ متر عملیات در روز؛ دورماندن از ابر؛ صدور مجوز به درخواست خلبان و مشروط به ایجادنکردن تأخیر ناموجه برای پرواز IFR.[۱۲][۱۳]

مقررات اروپایی

در قواعد استانداردشدهٔ هوایی اروپا، یا SERA، پرواز VFR ویژه می‌تواند با مجوز ATC در یک منطقهٔ کنترل انجام شود. خلبان باید از ابر دور بماند، سطح زمین را ببیند و دید پرواز دست‌کم ۱۵۰۰ متر داشته باشد؛ این مقدار برای بالگرد ۸۰۰ متر است. سرعت نیز نباید از ۱۴۰ گره سرعت نشان‌داده‌شده بیشتر باشد تا زمان کافی برای مشاهدهٔ ترافیک و موانع و اجتناب از برخورد وجود داشته باشد.[۶]

اصل بر انجام SVFR در روز است، مگر آنکه مقام صلاحیت‌دار اجازهٔ دیگری داده باشد. مقررات امکان استثناهای ویژه برای بالگردهایی مانند پروازهای پلیس، پزشکی، جست‌وجو و نجات و آتش‌نشانی را نیز پیش‌بینی کرده است.[۶]

برای برخاستن یا فرودآمدن در فرودگاهی داخل منطقهٔ کنترل، یا ورود به مدار ترافیک فرودگاه، کنترل ترافیک هوایی نباید مجوز SVFR صادر کند اگر دید زمینی گزارش‌شده کمتر از ۱۵۰۰ متر ــ یا برای بالگرد کمتر از ۸۰۰ متر ــ باشد یا سقف ابر کمتر از ۱۸۰ متر (۶۰۰ پا) گزارش شده باشد.[۶]

این محدودیت مخصوص برخاست، فرود و ورود به مدار است. مقررات راهنمای اروپایی اجازه می‌دهد در برخی شرایط، هنگامی که دید زمینی فرودگاه کمتر از ۱۵۰۰ متر است، برای هواگردی که فقط از منطقهٔ کنترل عبور می‌کند و قصد فرود یا ورود به مدار را ندارد مجوز صادر شود، مشروط بر اینکه دید پرواز گزارش‌شده از حد مقرر کمتر نباشد.[۶]

ایالات متحده

در ایالات متحده، مقررات SVFR در §۹۱٫۱۵۷ مقررات هوانوردی فدرال آمده است. عملیات می‌تواند زیر ارتفاع ۱۰٬۰۰۰ پا از سطح متوسط دریا و در محدودهٔ جانبی فضای کنترل‌شده‌ای انجام شود که برای یک فرودگاه تا سطح زمین امتداد دارد.[۱۰]

برای هواپیماهای غیر از بالگرد، دید پرواز باید دست‌کم یک مایل قانونی باشد و هواگرد باید از ابر دور بماند. برای برخاست یا فرود نیز دید زمینی باید دست‌کم یک مایل باشد، مگر در حالتی که گزارش دید زمینی در دسترس نیست و مقررات اجازه می‌دهد دید پرواز ملاک قرار گیرد.[۱۰]

برای عملیات شبانهٔ هواپیمای بال‌ثابت، شخص دریافت‌کنندهٔ مجوز باید الزامات مقرر برای پرواز با دستگاه را داشته باشد و هواگرد نیز مطابق مقررات برای IFR تجهیز شده باشد. بالگردها از بخشی از این الزامات مستثنا هستند.[۱۰]

SVFR در تمام فرودگاه‌های آمریکا برای هواپیماهای بال‌ثابت مجاز نیست. پیوست D بخش ۹۱ فهرستی از فرودگاه‌ها، از جمله شماری از فرودگاه‌های بزرگ، را مشخص می‌کند که عملیات VFR ویژهٔ هواپیماهای بال‌ثابت در آنها ممنوع است.[۱۴]

راهنمای اطلاعات هوانوردی FAA همچنین تصریح می‌کند که مجوز SVFR تابع ترافیک موجود است و عملیات IFR نباید به‌سبب آن به تأخیر بیفتد.[۵]

کانادا

مقررات هوانوردی کانادا اجازه می‌دهد هواگرد در یک منطقهٔ کنترل، هنگامی که شرایط جوی رعایت حداقل VFR عادی را ناممکن می‌کند، با مجوز VFR ویژه پرواز کند. برای هواپیماهای غیر بالگرد دید پرواز نباید کمتر از یک مایل و برای بالگرد کمتر از نیم مایل باشد. هواگرد باید در تمام مدت از ابر دور بماند و با سطح زمین مرجع دیداری داشته باشد.[۱۱]

صدور مجوز منوط به درخواست خلبان و مناسب‌بودن وضعیت ترافیک است. در شب، برای هواگرد غیر بالگرد، مقررات کانادا صدور این مجوز را به حالتی محدود می‌کند که هدف آن فراهم‌کردن امکان فرود هواگرد در فرودگاه مقصد باشد.[۱۱]

استرالیا و مخاطرات ادامهٔ پرواز در هوای نامناسب

در استرالیا، مجوز VFR ویژه در روز می‌تواند به درخواست خلبان برای ورود به منطقهٔ کنترل یا خروج از آن صادر شود، مشروط بر اینکه عملیات IFR به‌طور ناموجه به تأخیر نیفتد و هواگرد بتواند از ابر دور بماند. حداقل دید برای هواپیمای بال‌ثابت ۱۶۰۰ متر و برای بالگرد ۸۰۰ متر است.[۱۳][۱۲]

اداره ایمنی ترابری استرالیا در بررسی سانحه‌ای نزدیک فرودگاه بنکستاون در ژانویهٔ ۲۰۲۵ بر محدودیت‌های عملی SVFR تأکید کرد. خلبان یک پایپر پی‌ای-۲۸ در حالی با مجوز VFR ویژه برخاست که شرایط محلی پایین‌تر از VMC بود. پس از خروج از فضای کنترل‌شده، هواگرد ناخواسته وارد ابر شد. بررسی نشان داد گستردگی ابر کم‌ارتفاع در آن روز به این معنا بود که SVFR راه مناسبی برای رسیدن به شرایط جوی بهتر نبود.[۱۲]

این رویداد نشان می‌دهد که مجوز SVFR صرفاً وضعیت حقوقی پرواز را در بخش مشخصی از فضای کنترل‌شده تغییر می‌دهد و تضمین نمی‌کند که پس از ترک آن فضا شرایط مناسب VFR وجود داشته باشد. برنامه‌ریزی هواشناسی مسیر و ارزیابی امکان ادامهٔ پرواز همچنان ضروری است.[۱۲]

ایران

نشریهٔ اطلاعات هوانوردی ایران (AIP) دارای بخش مستقلی برای پروازهای SVFR است. در نسخهٔ منتشرشده با تاریخ اجرایی ۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، پرواز VFR ویژه برای فرودگاه‌های واقع در منطقهٔ کنترل پیش‌بینی شده و از ورود برای فرود، برخاست و خروج، عبور از منطقهٔ کنترل و عملیات محلی در آن نام برده شده است. انجام این عملیات در مقررات مذکور به شرایط تعیین‌شده، از جمله انجام آن در روز، وابسته است.[۱۵]

در نسخه‌های پیشین AIP ایران نیز تصریح شده بود که مجوز SVFR تنها در صورت مساعدبودن وضعیت ترافیک صادر می‌شود، نباید مانع عملیات عادی IFR شود و کنترل ترافیک هوایی میان پروازهای SVFR و IFR جدایی استاندارد برقرار می‌کند.[۱۶]

کاربرد این مفهوم در منابع تخصصی فارسی نیز سابقه دارد. در ترجمهٔ فارسی ضمیمهٔ ۲ ایکائو «پرواز VFR ویژه» دقیقاً با تعریف ایکائو آمده است،[۲] و نوشتهٔ تخصصی کارکنان مراقبت پرواز فرودگاه اردبیل نیز همین اصطلاح انگلیسی و تعریف را در بحث «عملیات پرواز با دید هواپیماها» شرح داده است.[۳]

پرواز شبانه

امکان انجام SVFR در شب یکی از تفاوت‌های مهم میان نظام‌های مقرراتی است. مقررات اروپایی اصل را بر انجام آن در روز قرار می‌دهد، مگر اینکه مقام صلاحیت‌دار خلاف آن را اجازه دهد.[۶] در ایالات متحده، عملیات شبانهٔ هواپیمای بال‌ثابت در SVFR امکان‌پذیر است، اما خلبان باید شرایط لازم برای پرواز با دستگاه را داشته و هواگرد نیز برای IFR تجهیز شده باشد.[۱۰]

در کانادا، محدودیت متفاوتی وجود دارد: برای هواگرد غیر بالگرد، مجوز شبانهٔ SVFR تنها برای فراهم‌کردن امکان فرود در فرودگاه مقصد صادر می‌شود.[۱۱] این تفاوت‌ها از دلایلی است که خلبان نمی‌تواند قواعد SVFR یک کشور را بدون بررسی مقررات محلی در کشور دیگری به کار گیرد.

بالگردها

بالگردها در بسیاری از نظام‌های مقرراتی از حداقل‌های متفاوتی برخوردارند؛ زیرا می‌توانند با سرعت کمتر پرواز و در فضای محدودتر مانور کنند. در مقررات اروپایی، حداقل دید SVFR برای بالگرد ۸۰۰ متر در برابر ۱۵۰۰ متر برای دیگر هواگردهاست و برای برخی مأموریت‌های پلیسی، پزشکی، جست‌وجو و نجات یا آتش‌نشانی امکان استثناهای بیشتری وجود دارد.[۶]

در کانادا نیز حداقل دید برای بالگرد نیم مایل است، در حالی که برای دیگر هواگردها یک مایل تعیین شده است.[۱۱] مقررات ایالات متحده نیز بالگردها را از حداقل یک‌مایلی دید پرواز و برخی محدودیت‌های شبانهٔ مقرر در §۹۱٫۱۵۷ مستثنا می‌کند.[۱۰]

این استثناها به معنای بی‌نیازی بالگرد از پرواز ایمن با مرجع دیداری نیست؛ مقررات ملی همچنان الزامات مربوط به دوری از ابر، دید، سرعت مناسب و اجتناب از موانع را تعیین می‌کنند.

محدودیت‌ها و ملاحظات ایمنی

SVFR برای شرایطی طراحی شده است که اگرچه پایین‌تر از حداقل VMC عادی‌اند، هنوز امکان پرواز دیداری ایمن مطابق حداقل‌های ویژه وجود دارد؛ بنابراین نباید آن را مجوز ورود عمدی به ابر یا ادامهٔ پرواز در شرایط هواشناسی با دستگاه دانست.

کاهش دید، پایهٔ پایین ابر و محدودشدن فضای مانور می‌تواند زمان موجود برای دیدن موانع و دیگر هواگردها را کاهش دهد. به همین دلیل مقررات اروپایی افزون بر حداقل دید، سرعت ۱۴۰ گره IAS یا کمتر را مقرر کرده است تا زمان کافی برای مشاهده و اجتناب از ترافیک و موانع وجود داشته باشد؛ برای بالگردهایی که در دید کمتر از ۱۵۰۰ متر فعالیت می‌کنند، سرعت پایین‌تری متناسب با شرایط توصیه شده است.[۶]

مجوز SVFR همچنین محدود به فضای مشخص‌شده در مجوز است. اگر هواگرد پس از خروج از منطقهٔ کنترل وارد فضایی شود که در آن حداقل‌های عادی VFR برقرار است، خلبان باید شرایط لازم برای ادامهٔ VFR را داشته باشد یا از روش قانونی دیگری، مانند پرواز IFR در صورت داشتن صلاحیت و تجهیزات لازم، استفاده کند.[۱۲]

به همین دلیل تصمیم به درخواست SVFR علاوه بر وضعیت لحظه‌ای فرودگاه باید بر اساس پیش‌بینی هوا، گسترهٔ ابر و کاهش دید، عوارض زمین، مسیر جایگزین و احتمال بهبود یا وخامت شرایط انجام شود.

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 3 "Annex 2 to the Convention on International Civil Aviation: Rules of the Air" (PDF) (in English). سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  2. 1 2 «استانداردهای بین‌المللی، ضمیمهٔ ۲ معاهدهٔ هواپیمایی کشوری بین‌المللی: قوانین هوا» (PDF). ترجمهٔ علی عرفانیان. کمیتهٔ علمی فرهنگی جامعهٔ متخصصین مراقبت پرواز. ۱۳۸۹. ص. ۱۲. دریافت‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. 1 2 جمشیدزاده، لطیف. «عملیات پرواز با دید هواپیماها». مراقبت پرواز فرودگاه اردبیل. دریافت‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  4. 1 2 3 4 "Procedures for Air Navigation Services — Air Traffic Management (Doc 4444)" (PDF) (in English). سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  5. 1 2 3 "4-4-6. Special VFR Clearances" (in English). اداره هوانوردی فدرال. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "SERA.5010 Special VFR in control zones". Easy Access Rules for Standardised European Rules of the Air (in English). آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا. 2025. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  7. ↑ "Performance-Based Aerodrome Operating Minima" (PDF) (in English). سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی. 2024. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  8. ↑ "Special VFR Operations" (in English). اداره هوانوردی فدرال. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  9. ↑ "SERA.8015 Air traffic control clearances" (in English). آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا. 2025. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  10. 1 2 3 4 5 6 "14 CFR § 91.157 — Special VFR weather minimums". Legal Information Institute (in English). Cornell Law School. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  11. 1 2 3 4 5 "Canadian Aviation Regulations, 602.117 — Special VFR Flight" (in English). Department of Justice Canada. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  12. 1 2 3 4 5 "VFR into IMC involving Piper PA-28, VH-BTN, 12 km north-west of Bankstown Airport, New South Wales, on 15 January 2025" (in English). Australian Transport Safety Bureau. 29 ژانویه 2026. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  13. 1 2 "Visual Flight Rules Guide" (PDF) (in English) (8٫2 ed.). Civil Aviation Safety Authority. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  14. ↑ "14 CFR Appendix D to Part 91 — Airports/Locations: Special Operating Restrictions". Legal Information Institute (in English). Cornell Law School. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  15. ↑ "AIP Islamic Republic of Iran — ENR 1.2 Visual Flight Rules" (in English). سازمان هواپیمایی کشوری جمهوری اسلامی ایران. 13 ژوئیهٔ 2023. p. ENR 1.2-4. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
  16. ↑ "Iran AIP ENR 1.2 — Visual Flight Rules" (in English). سازمان هواپیمایی کشوری جمهوری اسلامی ایران. 2020. Retrieved 26 سپتامبر 2026.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.