سرسره تخلیه

سرسره تخلیه اضطراری (به انگلیسی: Evacuation slide یا Escape slide)، که با نام تشک بادی تخلیه نیز شناخته می‌شود، یک سازه بادی است که در هواپیماهای مسافربری برای خروج سریع و ایمن سرنشینان در شرایط اضطراری نصب می‌شود.

نمونه ای از تمرین تخلیه جریان فرود اضطراری

این سرسره‌ها از درها یا خروجی‌های اضطراری روی بال هواپیما باز می‌شوند و در کمتر از چند ثانیه به‌طور کامل باد می‌شوند تا مسافران بتوانند بدون نیاز به پله یا سکوی فرودگاهی، از هواپیما به زمین برسند.

در ۲L یک ایرباس ای۳۲۰ با سرسره تخلیه بسته‌بندی‌شده در محفظه پایین در

تاریخچه

پیش از اختراع سرسره‌های بادی، روش اولیه خروج اضطراری از هواپیما استفاده از طناب‌های گره‌دار بود که هنوز هم در برخی کابین خلبان‌ها به‌عنوان پشتیبان نگهداری می‌شوند.[۱] در مرحله بعد، از تکه‌های پارچه‌ای کشیده‌شده میان دو بازو استفاده شد که باید توسط خدمه پرواز نگه داشته می‌شدند و به همین دلیل هنوز اصطلاح «شوت» (chute) برای این سرسره‌ها به کار می‌رود.[۱]

نخستین سرسره تخلیه اضطراری بادی توسط جیمز اف. بویل (James F. Boyle) طراحی شد که در سال ۱۹۵۴ میلادی برای آن ثبت اختراع کرد. نخستین نمونه‌های تولیدی توسط شرکت ایرکروزرز (Air Cruisers) ساخته شدند؛ شرکتی که اکنون بخشی از سافران است.[۲]

استانداردهای عملکرد این سرسره‌ها در طول دهه‌ها به‌طور چشمگیری سخت‌گیرانه‌تر شده است. در اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی، سرسره‌ها تنها باید در شرایط جوی معمولی و ظرف ۲۵ ثانیه باز می‌شدند؛ در حالی که استاندارد امروزی این زمان را به شش ثانیه و در دمایی میان منفی ۵۴ تا مثبت ۷۱ درجه سلسیوس و در بادهایی تا ۲۵ گره (حدود ۴۶ کیلومتر بر ساعت) کاهش داده است.[۳]

طراحی و ساختار

سرسره تخلیه به‌طور معمول در محفظه‌ای از الیاف کربنی، پشت پانل داخلی در هواپیما یا زیر آستانه در/پنجره خروج اضطراری، در حالت تاشده و جمع‌شده نگهداری می‌شود. با کشیدن اهرم قفل روی در داخلی هواپیما، مکانیزم سرسره فعال (arm) شده و به آستانه در متصل می‌شود.[۳]

بدنه سرسره از پارچه نایلونی با روکش پلی‌یورتان ساخته می‌شود که رنگ آلومینیومی خاکستری روی آن، در صورت وقوع آتش‌سوزی نزدیک، گرما را بازتاب داده و برای دست‌کم ۹۰ ثانیه از سرسره محافظت می‌کند.[۳] باد شدن سرسره از طریق سیلندر گاز فشرده (معمولاً کربن دی‌اکسید یا نیتروژن) انجام می‌شود که به‌محض باز شدن در هواپیما و کشیده شدن میله‌ای موسوم به «گرت‌بار» (girt bar) فعال می‌گردد.[۴]

در برخی هواپیماهای پهن‌پیکر مانند ایرباس ای۳۸۰، به دلیل ارتفاع زیاد درها از سطح زمین و محدودیت فضای نگهداری، سرسره‌ها به دو طبقه یا شکل‌های خاص طراحی شده‌اند تا مسیرهای خروج از طبقه بالا و پایین با یکدیگر تداخل نداشته باشند.[۱]

در خروجی‌های روی بال هواپیما، به دلیل شیب سطح بال و فاصله افت از لبه خروجی تا سطح بال، سرسره‌ها معمولاً دارای یک بخش با زاویه قائم برای هدایت مسافران به سمت پایین بال هستند تا از آسیب‌دیدگی جلوگیری شود. برخی سرسره‌ها، موسوم به سرسره-قایق (slide/raft)، در صورت فرود بر آب به‌عنوان قایق نجات نیز عمل می‌کنند.

الزامات نظارتی

بر پایه مقررات هوانوردی (مانند بخش ۲۵ مقررات اداره هوانوردی فدرال آمریکا و مقررات مشابه آژانس ایمنی هوانوردی اروپا)، اگر ارتفاع یک خروجی اضطراری از سطح زمین (با چرخ‌های بازشده) بیش از ۱٫۸ متر باشد، هواپیما باید مجهز به سرسره یا وسیله معادلی برای کمک به تخلیه مسافران باشد.[۴]

سازندگان هواپیما و سرسره باید نشان دهند که تمام مسافران و خدمه می‌توانند هواپیما را در کمتر از ۹۰ ثانیه، با نیمی از خروجی‌های موجود و در شرایط تاریکی، تخلیه کنند. این آزمون‌ها پیش از دریافت گواهی‌نامه پروازی برای هر مدل هواپیما هزاران بار تکرار و اعتبارسنجی می‌شود.[۱]

نمونه واقعی: نشست اضطراری در رودخانه هادسون

مسافران پرواز ۱۵۴۹ یو اس ایرویز روی بال هواپیما و کنار سرسره-قایق بادشده، پس از نشستن اضطراری روی رود هادسن در سال ۲۰۰۹

یکی از شناخته‌شده‌ترین موارد استفاده واقعی از سرسره-قایق‌های تخلیه، حادثه پرواز ۱۵۴۹ یو اس ایرویز (معروف به «معجزه هادسون») در ۱۵ ژانویه ۲۰۰۹ بود. پس از برخورد این ایرباس ای۳۲۰ با دسته‌ای از غازها و از کار افتادن هر دو موتور، خلبان سالی سالنبرگر هواپیما را روی رود هادسن در نیویورک نشاند. مسافران از طریق سرسره-قایق‌های جلوی هواپیما و پنجره‌های روی بال تخلیه شدند و تا رسیدن قایق‌های نجات، برخی روی بال هواپیما و برخی درون سرسره-قایق‌ها منتظر ماندند.

باز شدن ناخواسته

باز شدن ناخواسته سرسره‌های تخلیه (که معمولاً هنگام سرویس‌دهی در زمین و به دلیل خطای انسانی در آرم نکردن یا خلع سلاح نکردن درست در رخ می‌دهد) هزینه‌ای میلیارد دلاری برای صنعت هوانوردی در پی دارد. بر پایه برآورد انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (یاتا)، این حوادث سالانه بیش از ۲۰ میلیارد دلار به صنعت هواپیمایی خسارت وارد می‌کنند و می‌توانند باعث جراحات جدی یا حتی مرگ افراد نزدیک به در شوند.[۲]

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 3 4 "How are airplane evacuation slides made?". CNN Travel. 2022.
  2. 1 2 "How Aircraft Slides Inflate So Quickly". Simple Flying. 2020.
  3. 1 2 3 "How Things Work: Evacuation Slides". Smithsonian Magazine. 2013.
  4. 1 2 "Emergency Slides: How Do They Work?". Simple Flying. 2022.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.