نوار نقاله چمدان
نوار نقالهٔ چمدان یا گردونهٔ بار (انگلیسی: Baggage carousel) دستگاهی در فرودگاه، معمولاً در سالن تحویل بار، است که بار تحویلی مسافران پس از تخلیه از هواپیما بر روی آن قرار می‌گیرد تا صاحبان بار بتوانند چمدان‌ها و دیگر وسایل خود را بردارند. این دستگاه معمولاً از سامانه‌ای پیوسته و گردان تشکیل شده است که بار را از بخش عملیاتی و غیرقابل‌دسترسی برای مسافران وارد سالن می‌کند و تا زمانی که بار از روی آن برداشته شود، آن را در مسیری حلقوی یا بیضی‌شکل به گردش درمی‌آورد.[۱]
نوار نقالهٔ چمدان یکی از بخش‌های پایانی سامانه جابه‌جایی بار فرودگاه است. مسافر پس از ورود به سالن تحویل بار معمولاً از روی نمایشگرهای اطلاعاتی شمارهٔ نوار اختصاص‌یافته به پرواز خود را پیدا می‌کند و در کنار آن منتظر می‌ماند. در فرودگاه‌های بزرگ برای پروازهای مختلف چندین نوار وجود دارد و بارهای بسیار بزرگ یا نامتعارف ممکن است از محل یا نوار جداگانه‌ای تحویل داده شوند.[۲]
نام‌گذاری و اصطلاحات فارسی
برای این دستگاه در فارسی نام کاملاً یکدستی وجود ندارد و چند تعبیر، با درجات متفاوتی از عمومی یا فنی بودن، به کار می‌رود.
نوار نقالهٔ چمدان یکی از روشن‌ترین صورت‌های فارسی است و مستقیماً کارکرد دستگاه را بیان می‌کند. در متون فارسی مرتبط با سفر هوایی، «نوار نقاله» برای سامانه‌ای که چمدان پس از تحویل در فرودگاه بر روی آن جابه‌جا می‌شود و سپس در مقصد به مسافر می‌رسد، کاربرد گسترده دارد. وبگاه شرکت هواپیمایی سپهران در توضیح مسیر چمدان از «نوار نقاله» برای انتقال چمدان در فرودگاه و از دریافت بار از نوار در مقصد یاد می‌کند.[۳] همین شرکت در راهنمای اصطلاحات فرودگاهی نیز «بار ثبت‌شده» را چمدانی تعریف کرده است که مسافر در مقصد آن را از «نوار نقاله» دریافت می‌کند.[۴]
نوار نقالهٔ تحویل چمدان صورت دقیق‌تر دیگری است که به‌ویژه برای تمایز این دستگاه از نوارهای متعدد سامانهٔ داخلی جابه‌جایی بار مفید است. وبگاه فارسی فرودگاه ارجان برای تجهیزات سالن ورود از تعبیر «نوار نقاله تحویل چمدان» استفاده می‌کند.[۵] صورت نزدیک نوار نقالهٔ تحویل بار نیز در فارسی به کار رفته است؛ برای نمونه، در متنی فارسی دربارهٔ تجربهٔ گم‌شدن چمدان از «نوار نقالهٔ تحویل بار» در فرودگاه یاد شده است.[۶]
در متون تخصصی صنعت نقاله اصطلاح‌هایی مانند نوار نقالهٔ دوار فرودگاهی، نوار نقالهٔ دوار پالتی فرودگاهی و کانوایر پالتی تحویل چمدان نیز دیده می‌شوند. یک سازندهٔ ایرانی تجهیزات انتقال مواد، سامانه‌های مدور مورد استفاده در سالن‌های فرودگاهی برای انتقال چمدان و بار مسافران را «نوار نقاله دوار فرودگاهی» می‌نامد،[۷] و در معرفی تجهیزات فرودگاهی خود از تعبیرهای «کانوایر تحویل بار در فرودگاه» و «کانوایر پالتی تحویل چمدان در فرودگاه» استفاده کرده است.[۸]
صورت وام‌گرفتهٔ کاروسل نیز در زبان حرفه‌ای گردشگری و طراحی فرودگاه دیده می‌شود. یک وبگاه فروش خدمات هوایی «کاروسل» را نوار نقاله‌ای تعریف می‌کند که پس از فرود، چمدان‌ها و بارها برای دریافت مسافران روی آن گردش می‌کنند،[۹] و در برخی متون معماری و طراحی فرودگاه نیز تعبیر کاروسل بار برای تجهیزات سالن تحویل بار به کار رفته است.[۱۰] همچنین در برخی واژه‌نامه‌های فارسی، خود واژهٔ انگلیسی carousel در معنای فرودگاهی «نوار نقالهٔ چمدان» ترجمه شده است.[۱۱]
«نوار نقالهٔ بار» نیز اصطلاحی رایج و کوتاه است، اما معنای گسترده‌تری دارد و می‌تواند نوارهای پشت‌صحنهٔ سامانه جابه‌جایی بار را نیز شامل شود. به همین دلیل «نوار نقالهٔ چمدان» یا «نوار نقالهٔ تحویل چمدان» برای دستگاهی که مسافر در سالن ورود با آن سروکار دارد، مشخص‌تر است. همچنین «سالن تحویل بار» یا «محل دریافت بار» نام فضای فرودگاهی است و نباید با خود نوار نقاله یکی دانسته شود.
کارکرد
بار تحویلی پس از فرود هواپیما از قسمت بار آن تخلیه و به وسیلهٔ خودروها یا تجهیزات حمل بار به سامانهٔ ورودی ترمینال منتقل می‌شود. در بخش عملیاتی که مسافران به آن دسترسی ندارند، کارکنان یا سامانه‌های خودکار چمدان‌ها را روی نقالهٔ تغذیه‌کننده قرار می‌دهند. این نقاله آنها را به نوار مخصوص پرواز در سالن تحویل بار می‌رساند.
شمارهٔ نوار معمولاً در نمایشگرهای سالن ورود و گاه در نرم‌افزار یا صفحهٔ اطلاعات پرواز فرودگاه نشان داده می‌شود. برای نمونه، فرودگاه پراگ به مسافران توصیه می‌کند پس از ورود به سالن تحویل بار، نمایشگر اطلاعات را بررسی کنند تا شمارهٔ نوار مربوط به پرواز خود را بیابند.[۲] فرودگاه اسخیپول آمستردام نیز شمارهٔ نوار هر پرواز را بر نمایشگرهای سالن تحویل بار و در اطلاعات ورود پرواز اعلام می‌کند.[۱۲]
نوار معمولاً تا زمانی که بار مربوط به پرواز تحویل داده شود در گردش است. چمدانی که در دور نخست از سوی مسافر برداشته نشود دوباره در برابر مسافران قرار می‌گیرد. در برخی طرح‌ها بخش گردان به داخل دیوار یا بخش عملیاتی بازمی‌گردد و در برخی دیگر، چمدان از یک نقالهٔ جداگانه بر روی حلقهٔ گردان انداخته می‌شود.
ساختار
نوارهای نقالهٔ چمدان معمولاً به صورت حلقوی، بیضی، کشیده یا ترکیبی از مسیرهای مستقیم و منحنی ساخته می‌شوند. هدف از این شکل، ایجاد طول کافی در لبهٔ دستگاه است تا شمار زیادی از مسافران به‌طور هم‌زمان امکان دسترسی به بار خود را داشته باشند.
سطحی که چمدان‌ها بر روی آن قرار می‌گیرند می‌تواند از صفحات فلزی هم‌پوشان و مفصلی یا ساختارهای تسمه‌ای ساخته شود. سازندگان سامانه‌های فرودگاهی مدل‌های مسطح و شیب‌دار عرضه می‌کنند. در مدل مسطح، برداشتن چمدان برای مسافر آسان‌تر است، در حالی که مدل‌های شیب‌دار می‌توانند ظرفیت سطحی بیشتری برای نگهداری بار ایجاد کنند.[۱۳]
سامانه‌های جدید معمولاً به‌صورت پودمانی طراحی می‌شوند تا طول، شکل و ظرفیت نوار بر اساس مساحت سالن، شمار مسافران، اندازهٔ هواپیماهای استفاده‌کننده از فرودگاه و تعداد پروازهای هم‌زمان تنظیم شود. شرکت بویمر، برای نمونه، نوارهای تحویل بار را از اجزای اصلی زیرساخت سالن ورود می‌داند و آنها را به صورت سامانه‌های سفارشی، پودمانی و کم‌صدا برای فرودگاه‌هایی با اندازه‌های مختلف عرضه می‌کند.[۱۴]
گونه‌ها
یکی از ساده‌ترین طرح‌ها، نوار تک‌سطحی است. در این آرایش، همان نقاله‌ای که چمدان‌ها را از فضای عملیاتی وارد سالن می‌کند، مسیر خود را در سالن ادامه می‌دهد، به صورت حلقه یا بیضی درمی‌آید و سپس از نقطه‌ای دیگر دوباره به فضای پشتی بازمی‌گردد.
در طرح‌های چندسطحی یا تغذیه‌شونده، بار از طبقه‌ای بالاتر یا پایین‌تر و از طریق یک یا چند نوار جداگانه به حلقهٔ اصلی سالن ورود منتقل می‌شود. استفاده از بیش از یک نقطهٔ تغذیه می‌تواند سرعت قرار گرفتن چمدان‌ها بر نوار اصلی را افزایش دهد. شکل و ارتفاع این سامانه‌ها با معماری ساختمان و محل بخش جابه‌جایی بار هماهنگ می‌شود.
در تقسیم‌بندی فنی دیگری، نوارها به دو گروه مسطح و شیب‌دار تقسیم می‌شوند. مدل‌های شیب‌دار می‌توانند سطح بیشتری برای انباشته‌شدن موقت بار فراهم کنند، در حالی که مدل مسطح دسترسی مستقیم‌تر مسافر به چمدان را ممکن می‌کند.[۱۳]
طرح دستگاه الزاماً دایره یا بیضی کامل نیست. برای نمونه، در یک سامانهٔ جدید در فرودگاه کرایووا از چهار نوار Oشکل به طول ۳۲٫۱ متر و یک نوار بزرگ‌تر به طول ۴۳٫۵ متر برای سالن ورود استفاده شده است.[۱۵]
جایگاه در سامانهٔ جابه‌جایی بار
نوار نقالهٔ چمدان تنها بخش قابل‌مشاهدهٔ یک شبکهٔ بسیار بزرگ‌تر است. سامانه جابه‌جایی بار فرودگاه از زمان پذیرش چمدان در باجهٔ پرواز آغاز می‌شود و می‌تواند شامل نوارهای انتقال، دستگاه‌های بازرسی امنیتی، سامانه‌های خواندن برچسب، تفکیک خودکار بار، محل‌های بارگیری، تجهیزات انتقال میان پروازها و سامانهٔ تحویل بار در مقصد باشد.
انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی «سفر بار» را چرخهٔ کامل چمدان تحویلی، از زمان پذیرش آن در فرودگاه مبدأ تا بازگرداندن آن به مسافر در مقصد نهایی، تعریف می‌کند.[۱۶]
بر پایهٔ قطعنامه ۷۵۳ یاتا، اعضای یاتا باید بار را در نقاط اصلی سفر، از جمله هنگام تحویل آن در مقصد، ردیابی کنند. راهنمای اجرای این قطعنامه تصریح می‌کند که ثبت تحویل بار در نوار سالن ورود اهمیت دارد، زیرا ثبت صرف بارگیری آن در هواپیما اثبات نمی‌کند که چمدان واقعاً به محل دریافت بار رسیده است.[۱۷]
در سامانه‌های جدید، شمارهٔ برچسب بار می‌تواند در مراحل مختلف اسکن شود تا موقعیت چمدان مشخص باشد. یاتا در راهبرد کنونی خود گسترش ردیابی و خودکارسازی سامانه‌های بار را یکی از محورهای اصلی بهبود عملیات بار فرودگاهی می‌داند.[۱۸]
بارهای بزرگ و ویژه
همهٔ اقلام تحویلی الزاماً روی نوار معمولی قرار نمی‌گیرند. کالاهایی که به سبب اندازه، شکل یا وزن ممکن است برای دستگاه نامناسب باشند، می‌توانند از بخش جداگانهٔ تحویل بار بزرگ یا نامتعارف به مسافر داده شوند.
این گروه بسته به فرودگاه می‌تواند شامل کالسکه کودک، دوچرخه، تختهٔ موج‌سواری، چوب اسکی، کیف گلف، سازهای موسیقی بزرگ یا دیگر وسایل حجیم باشد. فرودگاه پراگ اعلام می‌کند اقلام بزرگ و ویژه ممکن است جداگانه، برای مثال از باجهٔ بار بزرگ یا با چرخ‌دستی مخصوص، تحویل شوند.[۲] اسخیپول نیز برای اقلامی چون اسکی، کیف گلف و سازهای بزرگ نوارهای اختصاصی بارهای نامتعارف دارد.[۱۲]
این جداسازی هم از آسیب‌دیدن وسیله جلوگیری می‌کند و هم مانع از گیرکردن یا اختلال در حرکت نوار اصلی می‌شود.
سالن تحویل بار
نوارهای نقالهٔ چمدان معمولاً در سالن تحویل بار قرار دارند؛ بخشی از پایانهٔ ورودی که مسافر پس از خروج از هواپیما و، در پروازهای بین‌المللی، معمولاً پس از کنترل گذرنامه وارد آن می‌شود. در این سالن نمایشگرها شمارهٔ نوار و پرواز مربوط به آن را نشان می‌دهند.
پس از دریافت بار، مسافر معمولاً به سوی گمرک و سپس خروجی عمومی فرودگاه حرکت می‌کند. در برخی فرودگاه‌ها سالن تحویل بار هنوز در محدودهٔ کنترل‌شده قرار دارد و بازگشت به آن پس از خروج ممکن نیست.
مسافران توصیه می‌شوند پیش از ترک سالن، برچسب یا مشخصات چمدان را بررسی کنند، زیرا شباهت ظاهری چمدان‌ها می‌تواند سبب برداشتن اشتباهی بار شود. فرودگاه پراگ نیز به مسافران توصیه می‌کند هنگام برداشتن بار از نوار از تعلق آن به خود اطمینان حاصل کنند.[۲]
بار دیررس، گمشده یا آسیب‌دیده
اگر چمدان پس از پایان تحویل بار یک پرواز روی نوار ظاهر نشود، مسافر معمولاً باید پیش از ترک سالن به دفتر شرکت هواپیمایی یا شرکت خدمات زمینی مراجعه کند. فرودگاه‌ها معمولاً مسئول مستقیم رسیدگی به ادعای گم‌شدن بار نیستند و پیگیری توسط شرکت هواپیمایی یا شرکت خدمات زمینی انجام می‌شود.
در فرودگاه پراگ، نام شرکت مسئول جابه‌جایی بار بر نمایشگر اطلاعات نشان داده می‌شود و مسافر برای بار گمشده یا آسیب‌دیده به همان شرکت ارجاع داده می‌شود.[۲] در اسخیپول نیز مسافر برای چمدانی که به نوار نرسیده است باید با شرکت خدمات زمینی مرتبط با شرکت هواپیمایی خود تماس بگیرد.[۱۲]
از آنجا که تحویل به نوار یکی از نقاط ردیابی بار است، سامانه‌های الکترونیکی جدید می‌توانند در تعیین اینکه چمدان وارد سالن تحویل بار شده یا در مرحله‌ای پیش از آن منحرف شده است کمک کنند.[۱۹]
ایمنی و طراحی
از آنجا که شمار زیادی از مسافران هم‌زمان در کنار نوار قرار می‌گیرند، طراحی آن باید دسترسی مناسب، حرکت یکنواخت و ایمنی کاربران را فراهم کند. سامانه‌های جدید معمولاً دارای کلیدهای توقف اضطراری و سازوکارهای حفاظتی هستند و اجزای متحرک آنها تا حد امکان در زیر پوشش قرار می‌گیرند.
صفحات حامل بار باید توان تحمل چمدان‌های سنگین و استفادهٔ مداوم را داشته باشند. برخی سامانه‌های جدید از صفحات فولادی هلالی‌شکل و مقاوم در برابر آتش استفاده می‌کنند.[۱۳] همچنین سطح، ارتفاع و شیب نوار به گونه‌ای انتخاب می‌شود که مسافر بتواند بدون ورود به فضای دستگاه چمدان خود را بردارد.
ظرفیت دستگاه با عواملی مانند شمار مسافران در ساعت اوج، اندازهٔ هواپیماهای استفاده‌کننده از پایانه، سرعت تخلیهٔ بار، طول قابل‌دسترسی نوار و فضای سالن مرتبط است. از همین رو نوارهای تحویل بار در فرودگاه‌های بزرگ می‌توانند بسیار طولانی باشند و چندین پرواز نیز در زمان‌های مختلف به یک دستگاه اختصاص داده شوند.
فرودگاه‌های بدون نوار نقالهٔ چمدان
وجود این دستگاه برای همهٔ فرودگاه‌ها ضروری نیست. در فرودگاه‌های بسیار کوچک که شمار مسافران و بار کم است، ممکن است کارکنان چمدان‌ها را مستقیماً در محلی مشخص قرار دهند یا آنها را از دریچه‌ای به بخش مسافران منتقل کنند. استفاده از نوار نقاله با افزایش حجم مسافر مزیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا امکان تحویل پیوستهٔ شمار زیادی چمدان را در فضایی محدود فراهم می‌آورد.
جستارهای وابسته
- سامانه جابه‌جایی بار
- سالن تحویل بار
- بار تحویلی
- برچسب بار
- بار گمشده
- تجهیزات پشتیبانی زمینی
- فرودگاه
منابع
- ↑ «Baggage Reclaim Systems». BEUMER Group. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 «Baggage Reclaim». فرودگاه واتسلاو هاول پراگ. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «چمدان‌ها کجا می‌روند؟ مسیری که چمدان شما طی می‌کند». هواپیمایی سپهران. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «اصطلاحات پرکاربرد فرودگاهی». هواپیمایی سپهران. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «دربارهٔ فرودگاه ارجان». فرودگاه ارجان. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «بار گمشده، روان‌های ضمانت‌شده». آوریل ۲۰۲۶. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نوار نقاله دوار پالتی فرودگاهی». شرکت امید عمران سهند. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نوار نقاله فرودگاهی». امید عمران. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «بلیط هواپیما». آبنوس گشت. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ضوابط و استانداردهای طراحی فرودگاه». دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «تعریف و معنی Carousel». LanGeek. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «Collecting your baggage». فرودگاه اسخیپول آمستردام. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «Reclaim». Vanderlande. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Baggage Reclaim Systems». BEUMER Group. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Craiova Airport Baggage Handling System». CITCOnveyors. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Baggage Operations». انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Baggage Tracking Implementation Guide» (PDF). انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی. ۱۳ نوامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Baggage Tracking». انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Baggage Tracking Implementation Guide» (PDF). انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی. ۱۳ نوامبر ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Baggage carousel». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- بار و بنه
- زیرساختهای فرودگاه