متصدی بار فرودگاه
مُتَصَدّی بار فرودگاه (انگلیسی: Baggage handler) کسی است که در صنعت هواپیمایی مسئول جابه‌جایی، تفکیک، بارگیری و تخلیهٔ چمدان‌ها و بار مسافران و گاه دیگر محموله‌های حمل‌شده با هواپیما، مانند بار هوایی، پست و بسته‌ها است. این کارکنان معمولاً در بخش‌هایی از فرودگاه فعالیت می‌کنند که از دید مسافران دور است، از جمله محوطهٔ بار، انبار بار هوایی و اپرون.
متصدیان باری که در اپرون فعالیت می‌کنند، اغلب در مجموعهٔ کارکنانی قرار می‌گیرند که «مأمور رمپ» خوانده می‌شوند. با این حال، مأمور رمپ عنوان گسترده‌تری است و ممکن است افزون بر جابه‌جایی بار، وظایفی همچون کار با تجهیزات زمینی، هدایت یا عقب‌رانی هواپیما و آماده‌سازی آن برای پرواز را نیز بر عهده داشته باشد.
روند جابه‌جایی بار
پس از آنکه مسافر چمدان خود را در پذیرش پرواز تحویل می‌دهد، برچسبی حاوی اطلاعات مسیر سفر به آن متصل می‌شود. بار سپس معمولاً به وسیلهٔ تسمه نقاله به بخش تفکیک بار منتقل می‌شود. در آنجا چمدان‌ها بر پایهٔ مقصد و شمارهٔ پرواز دسته‌بندی می‌شوند.
متصدیان بار، اطلاعات برچسب بار را بررسی می‌کنند و چمدان‌ها را در چرخ‌دستی‌های ویژهٔ بار یا در واحدهای بارگیری قرار می‌دهند. واحد بارگیری نوعی محفظه یا پالت استاندارد است که امکان جابه‌جایی شمار زیادی چمدان یا محموله را به‌صورت یکجا فراهم می‌کند.
چرخ‌دستی یا واحد بارگیری سپس با یک خودروی کشنده از محل تفکیک بار به هواپیما منتقل می‌شود. در هواپیما، بار بسته به نوع هواگرد یا مستقیماً و به‌صورت دستی در محفظهٔ بار چیده می‌شود یا در قالب واحدهای بارگیری درون هواپیما قرار می‌گیرد. پس از فرود نیز همین فرایند در جهت معکوس انجام می‌شود و بارهای مسافران به محل تحویل بار انتقال می‌یابد.
وظایف و مشاغل مرتبط
تقسیم کار میان کارکنان خدمات زمینی از یک شرکت هواپیمایی یا فرودگاه به شرکت دیگر متفاوت است. در فرودگاه‌های کوچک ممکن است یک کارمند چندین وظیفه را انجام دهد، در حالی که در فرودگاه‌های بزرگ هر مرحله به گروهی تخصصی سپرده می‌شود. برخی از مشاغلی که با جابه‌جایی بار ارتباط نزدیک دارند عبارت‌اند از:
- مأمور کنترل بارگیری: بر چگونگی توزیع بار، مسافران و سوخت نظارت می‌کند تا وزن و تعادل هواپیما در محدودهٔ مجاز باقی بماند. اطلاعات نهایی بارگیری برای محاسبات مورد نیاز خلبان و عملیات پرواز استفاده می‌شود.
- متصدی انبار بار هوایی: محموله‌های ورودی و خروجی را در انبار بار هوایی دریافت، پردازش و آمادهٔ ارسال می‌کند. بارهای بین‌المللی که هنوز از گمرک ترخیص نشده‌اند ممکن است در بخش‌های تحت نظارت گمرکی نگهداری شوند.
- سرگروه بارگیری: کار گروه کارکنان رمپ را هماهنگ می‌کند و اطمینان می‌یابد که هواپیما مطابق دستورهای تعیین‌شده برای بارگیری، بارگیری شده است.
- مأمور رمپ: در اپرون فرودگاه فعالیت می‌کند و می‌تواند افزون بر بارگیری و تخلیهٔ بار، برخی عملیات خدمات زمینی هواپیما را انجام دهد.
- مأمور انتقال بار: بارهای مسافران دارای پرواز اتصالی را از یک هواپیما یا محل تفکیک به هواپیمای بعدی منتقل می‌کند. این وظیفه به‌ویژه در فرودگاه‌های قطب اهمیت دارد.
- مأمور بار ورودی: چمدان‌های تخلیه‌شده از هواپیمای ورودی را به نوار یا گردونهٔ تحویل بار منتقل می‌کند.
- متصدی اتاق بار: چمدان‌هایی را که از طریق تسمه‌های نقاله می‌رسند بر اساس پرواز و مقصد تفکیک می‌کند. بار مسافران انتقالی، مسافران فهرست انتظار یا رده‌های خاص مسافرتی ممکن است جداگانه دسته‌بندی شود.
- مأمور بار و پست: بسته‌های پستی و بار هوایی را ثبت، پویش و به هواپیمای مناسب منتقل می‌کند.
- مأمور ایستگاه: عنوانی است که به‌ویژه در برخی فرودگاه‌های کوچک برای کارکنانی به کار می‌رود که هم وظایف مربوط به بار و رمپ و هم برخی خدمات مسافران را انجام می‌دهند.
عملیات رمپ
متصدی بار ممکن است بخشی از گروه خدمات زمینی هواپیما باشد. این گروه در فاصلهٔ میان ورود و خروج هواپیما وظایفی چون تخلیهٔ بار پرواز ورودی، انتقال بارهای اتصالی، بارگیری پرواز بعدی و آماده‌سازی تجهیزات زمینی را انجام می‌دهد.
در برخی شرکت‌های هواپیمایی، کارکنان آموزش‌دیدهٔ رمپ همچنین در عقب‌رانی هواپیما از جایگاه توقف مشارکت می‌کنند. در این عملیات، هواپیما با وسیلهٔ کشنده از گیت یا جایگاه توقف عقب رانده می‌شود تا بتواند موتورهای خود را روشن کند و برای خزش آماده شود. این وظیفه لزوماً بخشی از کار متصدی بار نیست و بسته به سازماندهی شرکت هواپیمایی میان گروه‌های مختلف خدمات زمینی تقسیم می‌شود.
شرایط کار و خطرات شغلی
کار متصدیان بار معمولاً فعالیت بدنی زیادی می‌طلبد و شامل بلندکردن، حمل، کشیدن و چیدن مکرر چمدان‌هاست. ادارهٔ آمار کار ایالات متحده، جابه‌جایی دستی بار و کالا را در گروه مشاغلی قرار می‌دهد که مستلزم حمل مکرر اجسام است و کارگران آن ممکن است ناچار به خم‌شدن، زانو زدن، چمباتمه‌زدن یا کار در وضعیت‌های نامناسب بدنی باشند.[۱]
این مشکل در هواپیماهای بدنه باریک بیشتر به چشم می‌خورد، زیرا بخش زیادی از چمدان‌ها باید به‌صورت دستی در محفظهٔ بار جابه‌جا و روی یکدیگر چیده شوند. فضای محدود محفظهٔ بار، تکرار حرکات، وزن چمدان‌ها و فشار زمانی برای آماده‌سازی سریع هواپیما می‌توانند خطر آسیب‌های بدنی را افزایش دهند.
مؤسسه ملی ایمنی و بهداشت شغلی ایالات متحده جابه‌جایی دستی و مکرر چمدان را از عوامل خطر اختلالات اسکلتی‌عضلانی مرتبط با کار در میان کارکنان بار فرودگاه دانسته است. در بررسی این مؤسسه، میانگین وزن چمدان‌های تحویلی حدود ۱۴٫۵ کیلوگرم گزارش شده و برخی چمدان‌ها ۳۲ کیلوگرم یا بیشتر وزن داشته‌اند.[۲]
از عوامل خطر دیگر می‌توان به کار در حالت خمیده یا زانو‌زده در محفظه‌های کوچک بار، چرخاندن بالاتنه هنگام حمل چمدان و بلندکردن مکرر بار از ارتفاع‌های متفاوت اشاره کرد. پژوهش‌های مؤسسهٔ ملی ایمنی و بهداشت شغلی نشان داده‌اند که استفاده از تجهیزات مکانیکی کمک‌بالابر می‌تواند فشار واردشده بر کمر کارکنان را کاهش دهد. در یک مطالعه، یک سامانهٔ بالابر خلأ به‌طور میانگین نیروی فشاری وارد بر پایین کمر را ۳۹ درصد و نیروی برشی را ۲۵ درصد کاهش داد.[۳]
محیط اپرون خطرهای دیگری نیز دارد. کارکنان در نزدیکی هواپیماهای روشن، خودروهای خدمات زمینی و تجهیزات بارگیری فعالیت می‌کنند و در معرض آلودگی صوتی ناشی از موتورهای هواپیما قرار دارند. به همین دلیل آموزش ایمنی، استفاده از تجهیزات حفاظت فردی و رعایت مقررات حرکت در محوطهٔ عملیاتی فرودگاه بخش مهمی از کار کارکنان رمپ است.
جستارهای وابسته
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ "Hand Laborers and Material Movers" (in انگلیسی). اداره آمار کار ایالات متحده. Retrieved 27 سپتامبر 2026.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ "Reducing Musculoskeletal Disorders among Airport Baggage Screeners and Handlers" (in انگلیسی). مؤسسه ملی ایمنی و بهداشت شغلی. 28 اوت 2015. Retrieved 27 سپتامبر 2026.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ "Vacuum Lifting System to Reduce Spinal Load During Airline Baggage Handling" (in انگلیسی). مؤسسه ملی ایمنی و بهداشت شغلی. 25 مه 2018. Retrieved 27 سپتامبر 2026.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Baggage handler». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.
- بار و بنه
- شغلهای ترابری