ویلیام لیلی

ویلیام لیلی
پرترهٔ لیلی در ۴۵سالگی؛ نگهداری‌شده در موزه اشمولین، آکسفورد
زادهٔ۱ مه ۱۶۰۲
دیزورث، لسترشر، انگلستان
درگذشت۹ ژوئن ۱۶۸۱ (۷۹ سال)
هرشم، ساری، انگلستان
پیشه(ها)اختربین، نویسنده و مترجم آثار اختربینی
شناخته‌شده
برای
پیشگویی، پیش‌بینی‌های اختربینی و تبلیغات سیاسی در جنگ داخلی انگلستان

ویلیام لیلی (William Lilly، ۱۱ مه ۱۶۹۲ - ۹ ژوئن ۱۶۸۱) اختربین انگلیسی سدهٔ هفدهم بود. او از برجسته‌ترین اختربینان انگلستان در روزگار خود به‌شمار می‌رفت و از راه پیوندهای اجتماعی و سیاسی خود به شهرت فراوان رسید و تأثیری ماندگار بر روند بعدی اختربینی غربی گذاشت. دربارهٔ او گفته شده است که در دانشی نبوغ داشت که «دیدگاه غالب امروزی از آن زمان به این نتیجه رسیده است که اصولاً انجام‌پذیر نیست».[۱]

لیلی فرزند یک کشاورز خرده‌مالک در لسترشر بود. در جوانی به لندن رفت و به خدمتکاری پرداخت. هفت سال بعد، با ازدواج با بیوهٔ ارباب پیشین خود به ثروتی دست یافت که به او امکان داد وقت خود را صرف مطالعهٔ اختربینی کند. در ۱۶۴۴، در جریان جنگ داخلی انگلستان، نخستینِ مجموعه‌ای از نوشته‌های عامه‌پسند اختربینی خود را منتشر کرد.[۲] در ۱۶۴۷ نیز کتاب بزرگ Christian Astrology («اختربینی مسیحی») را منتشر کرد؛ اثری جامع دربارهٔ فنون اختربینی که نخستین کتاب از این نوع بود که به‌جای لاتین به انگلیسی چاپ شد. گفته شده است که این اثر «ملتی گرفتار بحران را با زبان ستارگان آشنا کرد».[۳] تا سال ۱۶۵۹ شهرت لیلی فراگیر شده بود و سالنامهٔ سالانهٔ او حدود ۳۰ هزار نسخه در سال فروش داشت.[۴]

زندگی‌نامهٔ خودنوشت لیلی که در پایان عمر او، در ۱۶۸۱ و به درخواست حامی‌اش الیاس اشمول، منتشر شد، گزارش‌هایی صریح از رویدادهای سیاسی زمانه و اطلاعاتی زندگینامه‌ای دربارهٔ برخی معاصران او دربردارد که در منابع دیگر یافت نمی‌شود.[۵] این اثر در اواخر سدهٔ هجدهم «یکی از سرگرم‌کننده‌ترین روایت‌ها در زبان ما» توصیف شد؛ به‌ویژه به سبب تصویر تاریخی‌ای که از افرادی چون جان دی، سایمون فورمن، جان بوکر و ادوارد کلی به دست می‌دهد و نیز روایت طنزآمیز نخستین دیدار جان نپر و هنری بریگز، که به‌ترتیب از بنیان‌گذاران لگاریتم و لگاریتم بریگزی بودند.[۶] این کتاب همچنین داستان‌هایی دربارهٔ اثر بلورها و ظهور ملکه مَب دارد.[۷]

لیلی در این زندگی‌نامه از حمایت دوستانهٔ الیور کرامول در دوره‌ای سخن می‌گوید که به‌سبب انتشار پیش‌بینی‌های سیاسی اختربینی تحت پیگرد قرار گرفته بود.[۸] او همچنین دربارهٔ آتش‌سوزی بزرگ لندن در ۱۶۶۶ می‌نویسد و توضیح می‌دهد که چگونه در برابر کمیتهٔ بررسی علت آتش‌سوزی احضار شد؛ زیرا پانزده سال پیش‌تر تصاویری منتشر کرده بود که شهری شعله‌ور و محصور در تابوت‌ها را نشان می‌داد و همین امر موجب شده بود برخی به او مظنون شوند.[۹]

لیلی شخصیتی بحث‌برانگیز بود که هم دوستان و هم دشمنانی بانفوذ داشت. با پشتیبانی سر بالسترود وایت‌لاک، مهردار اعظم انگلستان، که لیلی کتاب Christian Astrology را به او تقدیم کرده بود، توجه بسیاری از اعضای پارلمان انگلستان را جلب کرد؛[۱۰] بااین‌حال، در ۱۶۵۱ یکی از اعضای پارلمان را متهم کرد که اتهاماتی را علیه او سازمان داده است.[۱۱] هوادارانش او را «مرلین انگلیسی» می‌خواندند و مخالفانش «جادوگری حقه‌باز و شیاد».[۱۲]

زندگی‌نامه

سال‌های آغازین

لیلی در ۱ مه ۱۶۰۲ در روستای کوچک دیزورث در لسترشر زاده شد.[۵] کلبهٔ کاهگلی خانوادهٔ او هنوز در نزدیکی کلیسای روستا پابرجاست.[الف] خانه برای زمان خود نسبتاً بزرگ بود، هرچند پدر لیلی، که او نیز ویلیام نام داشت، در تأمین هزینه‌های مزرعه با دشواری روبه‌رو بود.[۱۳] هنگامی که لیلی به سن مدرسه رسید، مادرش آلیس از افول وضعیت مالی و دارایی خانواده شکایت داشت، اما مصمم بود بهترین آموزشی را که خانواده از عهدهٔ آن برمی‌آید برای پسرش فراهم کند.[۱۴]

لیلی در مدرسه دستور زبان اشبی-ده-لا-زوچ، زیر نظر جان برینزلی بزرگ‌تر، یکی از آموزگاران برجستهٔ روزگار خود، آموزش کلاسیک دید. برینزلی در انضباط سخت‌گیر بود اما بر تشویق و ستایش شاگردان تأکید داشت. هنگامی که لیلی در ۱۶۱۹ مدرسه را ترک کرد، آموزش بسیار خوبی دیده و در زبان لاتین مهارت یافته بود. این توانایی بعداً در مطالعات اختربینی او اهمیت فراوان یافت، زیرا در آن زمان تقریباً همهٔ کتاب‌های اختربینی به لاتین نوشته شده بودند.[۱۵]

امید لیلی برای تحصیل در دانشگاه کمبریج به سبب فقر فزایندهٔ پدرش از میان رفت.[۵] او در زندگی‌نامه‌اش از محروم‌شدن از فرصتی که دیگر همکلاسی‌هایش از آن بهره بردند ابراز ناخرسندی می‌کند، هرچند دانش بسیاری از آنان را «ناقص» می‌خواند:

همه و تک‌تک دانش‌آموزانی که هم‌درس و هم‌دورهٔ من بودند به کمبریج رفتند... تنها منِ بیچاره، ویلیام لیلی، چنین بختی نداشتم؛ زیرا بخت در آن هنگام بر وضعیت پدرم روی ترش کرده بود و او توانایی تأمین هزینهٔ دانشگاه مرا نداشت.[۱۶]

فرصتی محدودتر از طریق وکیل پدرش پدید آمد. او سطح تحصیلات لیلی را تشخیص داد و وی را به گیلبرت رایت، رئیس Salters' Company و ساکن استرند، لندن، که در اصل اهل مارکت بازورث در لسترشر بود، معرفی کرد. رایت به جوانی باسواد برای کار منشی‌گری و خدمتکاری عمومی نیاز داشت. در آن هنگام پدر لیلی، که به‌سبب بدهی زندانی بود، از این پیشنهاد استقبال کرد؛ زیرا معتقد بود پسرش در کار مزرعه سودی ندارد و «به هیچ کاری نمی‌آید».[۱۷]

لیلی هجده‌ساله با نامهٔ معرفی و چند شیلینگ، در کنار گاری یک باربر پیاده به لندن رفت و بعدها نوشت: «هفته‌ای بسیار طوفانی، سرد و ناخوشایند بود؛ تمام راه را پیاده رفتم».[۱۸]

گیلبرت رایت به‌گرمی از لیلی استقبال کرد و او تا مرگ رایت در ۱۶۲۷ به خدمتش ادامه داد. لیلی در زندگی‌نامه‌اش شرح می‌دهد که در این هفت سال با رضایت انواع کارهای پیش‌پاافتاده را برای اربابش انجام می‌داد؛ همسر گیلبرت را که به سرطان پستان مبتلا بود تا هنگام مرگش در ۱۶۲۴ پرستاری کرد؛ از طاعون بزرگ لندن در ۱۶۲۵ جان به در برد؛ و شاهد ازدواج دوبارهٔ اربابش در ۱۶۲۶ با بیوه‌ای به نام الن وایت‌هِر بود. رایت پیش از مرگش در مه ۱۶۲۷ برای لیلی مستمری سالانهٔ ۲۰ پوند تعیین کرد.[۱۹]

چند ماه پس از مرگ رایت، النِ تازه‌بیوه‌شده روشن ساخت که پس از دو ازدواج به‌خاطر پول، اکنون در پی کسی است که دوستش بدارد و از او مراقبت کند، بی‌آنکه جایگاه اجتماعی خواستگار برایش اهمیت داشته باشد. لیلی با جسارت از او خواستگاری کرد. الن ابتدا اعتراض کرد که لیلی در ۲۵سالگی بسیار جوان است، اما سرانجام در سپتامبر همان سال ازدواج کردند و این ازدواج را دو سال از دوستان و خانوادهٔ زن پنهان نگه داشتند.

لیلی ازدواج خود با الن را رضایت‌بخش توصیف کرده است. این زندگی مشترک شش سال ادامه داشت.[۲۰] پس از مرگ الن، همهٔ دارایی‌هایش به لیلی رسید؛ ثروتی که او ارزش آن را «قابل توجه و نزدیک به هزار پوند» دانسته است.[۲۱]

فعالیت اختربینی

لیلی در ۱۶۳۲ به مطالعهٔ جدی اختربینی روی آورد. بنا بر مدخل او در Dictionary of National Biography، در این دوره با اختربینی به نام آریس اوانز آشنا شد و مجموعه‌ای از کتاب‌های اختربینی متعلق به ویلیام بدول را خرید و به مطالعهٔ آنها پرداخت؛ به‌گفتهٔ همین منبع، پس از چند هفته توانایی برپایی زایچه را به دست آورد.[۲۲] زندگی آسوده و ثروتی که از همسرش الن به او رسید، امکان بیشتری برای مطالعه و رفت‌وآمد در محافل لندن در اختیارش گذاشت.[۲]

در سال‌های ۱۶۴۲ و ۱۶۴۳، لیلی مطالعات پیشین خود را از نو مرور کرد. او در زندگی‌نامه‌اش می‌گوید در این دوره آثار اختربینی خود را بارها بازخواند و به‌ویژه شرح ولنتین نابوت بر اثر قبیصی را با دقت مطالعه کرد؛ اثری که آن را «ژرف‌ترین» نوشته‌ای می‌دانست که در این زمینه دیده بود. منابع زندگینامه‌ای بعدی نیز این دوره را مرحله‌ای مهم در شکل‌گیری روش اختربینی او دانسته‌اند.[۲۳][۲۴]

لیلی در همین سال‌ها توجه خود را به کاربرد اختربینی در رویدادهای سیاسی نیز معطوف کرد. به روایت خودش، در ۱۶۴۲ و ۱۶۴۳ «هر رویداد مهم» میان پادشاه و پارلمان را دنبال می‌کرد و کوشید میان آرایش اجرام آسمانی و رخدادهای سیاسی رابطه برقرار کند؛ او می‌نویسد که پس از آزمودن چند نمونه، روشی برای خود تدوین کرد که بعدها نیز از آن پیروی می‌کرد.[۲۳][۲۴] این فعالیت‌ها را باید در زمینهٔ جنگ داخلی انگلستان و رواج گستردهٔ سالنامه‌ها، پیشگویی‌های سیاسی و احکام نجوم در فرهنگ چاپی سدهٔ هفدهم انگلستان دید. پژوهش آن ژنو دربارهٔ لیلی نیز فعالیت اختربینی او را در پیوند نزدیک با زبان سیاسی و مذهبی این دوره بررسی کرده است.[۲۵]

در ۱۶۴۳ لیلی با بالسترود وایت‌لاک، عضو مجلس عوام، آشنا شد. او در زندگی‌نامه‌اش ادعا می‌کند که هنگام بیماری وایت‌لاک برای او زایچه‌ای پرسشی برپا کرد و بهبود وی را پیش‌بینی کرد.[۲۳][۲۲] یک سال بعد، در آوریل ۱۶۴۴، نخستین سالنامهٔ خود را با عنوان Merlinus Anglicus Junior منتشر کرد. Dictionary of National Biography گزارش می‌کند که نخستین چاپ آن در یک هفته به فروش رفت و لیلی از آن پس تا پایان عمر تقریباً هر سال سالنامه‌ای منتشر کرد.[۲۲] نسخهٔ ۱۶۴۴ این اثر در فهرست کتابخانه فولجر شکسپیر و مجموعه ولکام نیز ثبت شده است.[۲۶][۲۷]

مهم‌ترین و جامع‌ترین اثر اختربینی لیلی در ۱۶۴۷ با عنوان Christian Astrology («اختربینی مسیحی») در لندن منتشر شد. نسخهٔ اصلی کتاب بیش از ۸۰۰ صفحه داشت و در سه بخش تنظیم شده بود: بخش نخست مقدمه‌ای بر مبانی اختربینی، کاربرد زیج و برپایی زایچه و ویژگی‌های برج‌ها و اختران بود؛ بخش دوم به شیوهٔ داوری دربارهٔ پرسش‌های گوناگون، یعنی اختربینی پرسشی، اختصاص داشت؛ و بخش سوم روش‌های داوری دربارهٔ زایچه‌های تولد را شرح می‌داد.[۲۸][۲۹] خود عنوان تفصیلی چاپ نخست نیز تصریح می‌کند که کتاب دوم به «حل همه‌گونه پرسش‌هایی که برای انسان پیش می‌آید» و کتاب سوم به داوری دربارهٔ زایچه‌های تولد و دوازده خانهٔ زایچه اختصاص دارد.[۲۸]

انتشار سالنامه‌ها، جزوه‌ها و پیش‌بینی‌های سیاسی، لیلی را به یکی از چهره‌های شناخته‌شدهٔ اختربینی در دورهٔ پارلمان طولانی بدل کرد. منابع قدیمی‌تر، عمدتاً بر پایهٔ گزارش خود لیلی، از روابط او با چهره‌هایی چون بالسترود وایت‌لاک، ویلیام لنتال، سر فیلیپ استیپلتون و الیاس اشمول یاد کرده‌اند؛ جان سلدن نیز ظاهراً با او آشنایی داشت.[۲۴] بااین‌حال، همین منابع یادآور می‌شوند که لیلی برای پیش‌بینی‌های سیاسی خود تنها به محاسبات اختربینی متکی نبود و از اطلاعات و مکاتبات سیاسی نیز بهره می‌گرفت.[۲۴] پژوهش‌های جدیدتر نیز نوشته‌های او را بخشی از فرهنگ گسترده‌تر پیشگویی، تبلیغات سیاسی و جدال‌های چاپی در دوران جنگ داخلی انگلستان بررسی کرده‌اند.[۳۰][۳۱]

در ۱۶۵۰، لیلی برای انتشار An Astrological Discourse with Mathematical Demonstrations اثر سر کریستوفر هیدون مقدمه نوشت. این رساله که هیدون حدود اوایل سدهٔ هفدهم در دفاع از احکام نجوم نوشته بود، پس از مرگ او منتشر شد. نسخهٔ کتاب در فهرست مجموعه ولکام ثبت شده و در اطلاعات کتاب‌شناختی آن تصریح شده است که مقدمه به نام ویلیام لیلی امضا شده و اثر نخستین بار در ۱۶۵۰ با عنوان An Astrological Discourse with Mathematical Demonstrations انتشار یافته است.[۳۲]

کناره‌گیری و مرگ

شورای شهر وست‌مینستر این پلاک یادبود را بر محل اقامت لیلی در استرند نصب کرده است.

پس از بازگردانی پادشاهی انگلستان، لیلی به‌سرعت از اعتبار پیشین خود افتاد. همدلی او با پارلمان، که در پیش‌بینی‌هایش نیز آشکار بود، نمی‌توانست رضایت دربار سلطنتی را جلب کند.

ساموئل باتلر نیز او را هدف طنز قرار داد و در شخصیت «سیدروفِل» در منظومهٔ هودیبراس، با وجود اغراق طنزآمیز، تصویری از لیلی ارائه کرد که احتمالاً کاملاً دور از واقعیت نبود.

لیلی که تا آن هنگام ثروت قابل توجهی گرد آورده بود، ملکی کوچک در هرشم در ساری خرید و به آنجا بازنشست. در آنجا بخشی از توانایی‌های خود را صرف کار پزشکی کرد. او در سال ۱۶۸۱ درگذشت.

در ۲۰۰۳ پلاکی یادبود در کنار ایستگاه مترو متروک آلدویچ در استرند نصب شد. لیلی از ۱۶۲۷ تا ۱۶۶۵ در خانه‌ای در همان محل زندگی می‌کرد.[۳۳]

تأثیر و آثار

انتشار نسخهٔ همانندِ چاپ اصلی ۱۶۴۷ Christian Astrology در ۱۹۸۵ از سوی Regulus Publishing Company Ltd. در بریتانیا، به احیای پژوهش دربارهٔ اختربینی سنتی در آمریکای شمالی و اروپا و نیز دگرگونی برخی فنون اختربینی جدید انجامید. اولیویا بارکلی و شماری دیگر از اختربینان بریتانیایی به بازشناسی آثار لیلی پرداختند و در انتشار دوبارهٔ Christian Astrology نقش داشتند.

لیلی افزون بر ۳۶ سالنامهٔ سالانه که میان ۱۶۴۷ و ۱۶۸۲ منتشر شد، آثار زیر را نیز منتشر کرد:

سال عنوان اصلی برگردان و توضیح فارسی
۱۶۴۴ Merlinus Anglicus Junior «مرلین انگلیسیِ جوان»
۱۶۴۴ Supernatural Sights and Apparitions seen in London, June 20th 1644[۳۴] «مناظر و پدیدارهای فراطبیعی دیده‌شده در لندن، ۲۰ ژوئن ۱۶۴۴»
۱۶۴۴ The Prophecy of the White King «پیشگویی پادشاه سفید»
۱۶۴۴ England's Prophetical Merlin «مرلین پیشگوی انگلستان»
۱۶۴۶ Collections of Prophecies «مجموعهٔ پیشگویی‌ها»
۱۶۴۷ Christian Astrology[۳۵] «اختربینی مسیحی»؛ مهم‌ترین و جامع‌ترین اثر لیلی در فنون اختربینی، به‌ویژه اختربینی پرسشی.
۱۶۴۷ The World's Catastrophe, or Europe's many Mutations until 1666 «فاجعهٔ جهان، یا دگرگونی‌های بسیار اروپا تا ۱۶۶۶». این اثر شامل A Whip for Wharton («تازیانه‌ای برای وارتون») نیز بود. برخی نسخه‌ها ترجمه‌های الیاس اشمول از The Prophecies of Ambrose Merlin, with a Key («پیشگویی‌های آمبروز مرلین، همراه با کلید») و Trithemius, or the Government of the World by Presiding Angels («تریتمیوس، یا فرمانروایی جهان به‌دست فرشتگان سرپرست») را نیز در بر داشتند.
۱۶۴۸ An Astrologicall Prediction of the Occurrences in England for the years 1648, 1649, 1650 «پیش‌بینی اختربینی رویدادهای انگلستان برای سال‌های ۱۶۴۸، ۱۶۴۹ و ۱۶۵۰»؛ منتشرشده در لندن، همراه با «زایچهٔ همیلتون» و تقدیم‌نامه‌ای خطاب به مجلس عوام.
۱۶۵۱ Monarchy or No Monarchy «پادشاهی یا بی‌پادشاهی»
۱۶۶۷ Mr. Lillyes Prognostications of 1667, predicting the Prosperity … of the English and their glorious Victories … by Land and Sea «پیشگویی‌های آقای لیلی برای ۱۶۶۷، پیش‌بینی‌کنندهٔ کامیابی انگلیسیان و پیروزی‌های پرافتخار آنان در خشکی و دریا»
۱۶۷۲ The dangerous Condition of the United Provinces prognosticated «پیش‌بینی وضعیت خطرناک ایالات متحد»
۱۶۷۳ Mr. Lillies late Prophecy come to pass concerning the present War and the late unseasonableness of the Weather «تحقق پیشگویی اخیر آقای لیلی دربارهٔ جنگ کنونی و نابهنگامی اخیر هوا»
۱۶۷۴ Mr. Lillies Prophesie of a General Peace «پیشگویی آقای لیلی دربارهٔ صلحی عمومی»
۱۶۷۵ Mr. Lillies Prophecy, or a sober Prediction of a Peace between the French and the Dutch and their Allies «پیشگویی آقای لیلی، یا پیش‌بینی سنجیده‌ای از صلح میان فرانسویان و هلندیان و هم‌پیمانانشان»
۱۶۷۶ Anima Astrologiae, or a Guide for Astrologers[۳۶] «روح اختربینی، یا راهنمای اختربینان»؛ ترجمه‌ای از گیدو بوناتی، همراه با هفت بخش از جرولامو کاردانو و جدولی تازه از ستارگان ثابت.
۱۶۷۶ Mr Lillies Astrological Predictions for 1677, proving the happy Condition of this our Nation for the Year ensuing «پیش‌بینی‌های اختربینی آقای لیلی برای ۱۶۷۷، در اثبات وضع خوش این ملت در سال آینده»
۱۶۷۶ Mr. Lillies Prediction concerning the many lamentable Fires which have lately happened, with a full Account of Fires at Home and Abroad «پیش‌بینی آقای لیلی دربارهٔ آتش‌سوزی‌های اندوه‌بار بسیاری که به‌تازگی رخ داده‌اند، همراه با گزارشی کامل از آتش‌سوزی‌های داخل و خارج کشور»
۱۶۷۷ Strange News from the East, or a sober Account of the Comet or blazing Star that has been seen several Mornings of late «خبرهای شگفت از مشرق، یا گزارشی سنجیده از دنباله‌دار یا ستارهٔ فروزانی که در چند بامداد اخیر دیده شده است»
۱۶۷۸ Lillies New Prophecy relating to the Year «پیشگویی تازهٔ لیلی دربارهٔ سال»
۱۶۸۱ William Lilly's History of His Life and Times by William Lilly[۳۷] «تاریخ زندگی و روزگار ویلیام لیلی، نوشتهٔ ویلیام لیلی»؛ زندگی‌نامهٔ خودنوشت او.
۱۶۸۲ Fore-Warn'd, Fore-Arm'd, or England's Timely Warning in general, and London's in particular «از پیش هشدار یافته، از پیش آماده؛ یا هشدار بهنگام انگلستان به‌طور کلی و لندن به‌طور خاص»
۱۶۸۳ Catastrophe Mundi, Mr. Lilly's Hieroglyphicks exactly cut «فاجعهٔ جهان؛ تصاویر رمزی آقای لیلی، به‌دقت حکاکی‌شده»؛ بازچاپ ضمیمهٔ Monarchy or No Monarchy از ۱۶۵۱.

یادداشت‌ها

  1. ↑ تصویری از این کلبه در گزارش Leicester Mercury با عنوان «Star man Lilly's magic life»، ۵ مارس ۲۰۱۳، آمده است. این گزارش توضیح می‌دهد که هنگام مرمت خانه در دههٔ ۱۹۵۰ «انبوهی از نشانه‌های رمزی و نمادهای اختربینی آشکار شد».

منابع

  1. ↑ Lewis 2003, p. 414–5.
  2. 1 2 Bayle 1738, p. 82.
  3. ↑ Kassell 2007, p. 72.
  4. ↑ Capp 1979, p. 44.
  5. 1 2 3 Geneva 1995, p. 55.
  6. ↑ David Stuart & John Minto in "Account of the Life of John Napier of Merchiston", The Edinburgh Magazine, or Literary Miscellany (1787) Vol.6
  7. ↑ Lilly 1681, p. iii–v.
  8. ↑ Lilly 1681, p. 163.
  9. ↑ Lilly 1681, p. 215.
  10. ↑ Houlding 2010, p. 1، بنگرید به یادداشت 1.
  11. ↑ Lilly 1681, p. 158.
  12. ↑ Dunn 2012, p. 119.
  13. ↑ Parker 1975, pp. 22–25.
  14. ↑ Parker 1975, pp. 24–25.
  15. ↑ Parker 1975, pp. 26–29.
  16. ↑ Lilly 1681, p. 9.
  17. ↑ Parker 1975, pp. 31–32.
  18. ↑ Lilly 1681, p. 9–10.
  19. ↑ Lilly 1681, p. 11–26.
  20. ↑ Parker 1975, pp. 41–42.
  21. ↑ Lilly 1681, p. 45.
  22. 1 2 3 "William Lilly". Dictionary of National Biography, 1885–1900 (in English). Retrieved 15 September 2026 – via Wikisource.
  23. 1 2 3 Lilly, William. "William Lilly's History of His Life and Times" (in English). Project Gutenberg. Retrieved 15 September 2026.
  24. 1 2 3 4 This article incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Lilly, William". Encyclopædia Britannica (in English). Vol. 16 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 686.
  25. ↑ Geneva 1995, pp. 55–75.
  26. ↑ "Merlinus Anglicus junior: the English Merlin revived" (in English). Folger Shakespeare Library. Retrieved 15 September 2026.
  27. ↑ "Merlinus Anglicus junior: the English Merlin revived" (in English). Wellcome Collection. Retrieved 15 September 2026.
  28. 1 2 "Christian astrology: modestly treated of in three books" (in English). Folger Shakespeare Library. Retrieved 15 September 2026.
  29. ↑ "Christian astrology ... in three books" (in English). Wellcome Collection. Retrieved 15 September 2026.
  30. ↑ Geneva 1995, pp. 75–202.
  31. ↑ Capp 1979, pp. 23–44.
  32. ↑ "An astrological discourse: manifestly proving the powerful influence of planets and fixed stars" (in English). Wellcome Collection. Retrieved 15 September 2026.
  33. ↑ "Westminster City Council Green Plaque". westminster.gov.uk. Westminster City Council. Archived from the original on 3 دسامبر 2013. Retrieved 4 سپتامبر 2014.
  34. ↑ Lilly, W. "Supernatural Sights and Apparitions" (PDF). Archived from the original (PDF) on 18 July 2011. Retrieved 19 September 2013.
  35. ↑ Lilly, W. "Christian Astrology" (PDF). facsimile of 1659 edition. Astrologia Medieval. Archived from the original (PDF) on 5 نوامبر 2013. Retrieved 19 September 2013.
  36. ↑ Lilly, W. "Anima Astrologiae" (PDF). Astrologia Medieval. Archived from the original (PDF) on 12 ژوئیه 2018. Retrieved 19 September 2013.
  37. ↑ Lilly, W. William Lilly's History of His Life and Times. Project Gutenberg. Retrieved 19 September 2013.

پیوند به بیرون