خانه نهم در زایچه

خانهٔ نهم نهمین خانه از دوازده خانهٔ زایچه در اختربینی است. در سنت‌های کهن اختربینی، این خانه بیش از همه با سفرهای دور و زیارت، دین و دینداری، فلسفه و حکمت، دانش‌های پیش‌گویانه، رؤیا و تعبیر آن، کتاب‌ها و آموختن ارتباط داده می‌شد. محمد بن احمد خوارزمی در مفاتیح العلوم آن را بیت‌السفر والدین، یعنی «خانهٔ سفر و دین»، می‌نامد.[۱] در اختربینی جدید، آموزش عالی، دانشگاه، جهان‌بینی، اخلاق، فرهنگ‌های بیگانه، نشر و ارتباطات بین‌المللی نیز بیش از گذشته در دلالت‌های این خانه برجسته شده‌اند.

در این مقاله، خانه برای house، یعنی یکی از دوازده بخش زایچه، و بیت برای domicile، یعنی برجی که جایگاه فرمانروایی طبیعی یک اختر دانسته می‌شود، به کار می‌رود؛ متون کهن چنین تمایز واژگانی ثابتی نداشتند و «بیت» را برای هر دو مفهوم و گاه به معنای برج یا جایگاه نیز به کار می‌بردند.[۲]

دلالت‌هایی که در این مقاله آمده‌اند آموزه‌های تاریخی اختربینی‌اند و پشتوانهٔ علمی ندارند. اختربینی در دانش معاصر شبه‌علم شناخته می‌شود و شواهد تجربی معتبر نشان نداده‌اند که جایگاه خانه‌های زایچه بتواند عقاید دینی، موفقیت سفر، رؤیاها، تحصیلات یا رویدادهای آینده را به‌طور قابل اعتماد پیش‌بینی کند؛ ازاین‌رو این آموزه‌ها از نظر تاریخ علم و فرهنگ قابل مطالعه‌اند، اما برای تصمیم‌های واقعی نباید به آن‌ها اتکا کرد.[۳][۴]

جایگاه در زایچه

خانهٔ نهم پس از خانهٔ هشتم و پیش از خانهٔ دهم قرار دارد و یکی از چهار خانهٔ زایل‌الوتد است. سه خانهٔ دیگر این گروه سوم، ششم و دوازدهم هستند.

در روش خانه‌های برج کامل، خانهٔ نهم تمام نهمین برج پس از برج طالع را در بر می‌گیرد. این برج با برج طالع تثلیث دارد و ازاین‌رو برخلاف خانه‌های ششم، هشتم و دوازدهم ــ که از طالع رویگردان‌اند ــ طالع را «می‌بیند». همین نسبت مساعد از عواملی بود که سبب شد خانهٔ نهم، با وجود زایل‌الوتد بودن، در سنت یونانی‌مآب جایگاهی مساعد به شمار رود.[۵]

خانهٔ نهم درست در برابر خانهٔ سوم قرار دارد. این تقابل بعدها در تمایز میان سفر کوتاه و سفر دور، دانش روزمره و دانش گسترده‌تر، و محیط نزدیک و سرزمین‌های دور اهمیت یافت.

ویژگی‌های کلی

ویژگی شرح
شماره نهم
نام تاریخی در سنت اسلامی بیت‌السفر والدین
نام در سنت یونانی‌مآب خدا؛ یونانی: Theos
دلالت اصلی سنتی سفر و زیارت، دین و دینداری، حکمت و فلسفه، رؤیا، پیش‌گویی و کتاب‌ها
رده زایل‌الوتد
خانهٔ پیشین خانهٔ هشتم
خانهٔ پسین خانهٔ دهم
خانهٔ مقابل خانهٔ سوم
نسبت با طالع در روش برج کامل تثلیث
فرح اختر خورشید
دلالت‌های قبیصی زیارت و سفر، ایمان و دین، حکمت، فلسفه، کتاب‌ها، نامه‌ها، فرستادگان، گزارش‌ها و رؤیاها
دلالت‌های بیرونی سفر، دین و پارسایی، تقدیر، جدیت، علم احکام ستارگان و پیش‌گویی، فلسفه، مساحی، تیزبینی، امانت و تعبیر رؤیا
دلالت‌های لیلی سفرهای دور، روحانیان، رؤیاها و مکاشفات، کشورهای بیگانه، کتاب‌ها، دانش و مناصب کلیسایی
اعضای بدن نزد لیلی نشیمنگاه، لگن و ران‌ها
دلالت‌های پررنگ‌تر در دورهٔ جدید آموزش عالی، دانشگاه، جهان‌بینی، فلسفه، نشر، فرهنگ‌های بیگانه و ارتباطات بین‌المللی
خداوند خانه خداوندِ برجی که خانهٔ نهم در آن قرار دارد

نام و پیشینه

بیت‌السفر والدین

خوارزمی در مفاتیح العلوم خانهٔ نهم را صریحاً بیت‌السفر والدین می‌نامد.[۶] این نام دو حوزه‌ای را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد که در سنت‌های یونانی‌مآب، اسلامی و اروپایی نیز پیوندی پایدار با خانهٔ نهم داشتند: سفر دور و دین.

ابوالصقر قبیصی دامنهٔ این معنا را گسترده‌تر می‌کند و خانهٔ نهم را مربوط به:

  • زیارت‌ها و سفرها؛
  • ایمان و دین؛
  • حکمت؛
  • فلسفه؛
  • کتاب‌ها؛
  • نامه‌ها؛
  • فرستادگان؛
  • گزارش‌ها؛
  • رؤیاها؛

می‌داند و آن را با آغاز نیمهٔ دوم عمر نیز مرتبط می‌کند.[۷]

این فهرست نشان می‌دهد که پیوند خانهٔ نهم با دین، سفر، معرفت و دریافت اخبار یا نشانه‌هایی از دور، پیشینه‌ای بسیار قدیمی‌تر از صورت‌بندی‌های جدیدی چون «آموزش عالی» یا «جهان‌بینی» دارد.

«خدا» در سنت یونانی‌مآب

در اختربینی دورهٔ یونانی‌مآب، خانهٔ نهم با نام یونانی Θεός (Theos)، به معنای «خدا»، شناخته می‌شد. خانهٔ سوم که در مقابل آن قرار دارد نام Thea، یعنی «الهه»، داشت.[۸]

در منابع یونانی‌مآب، خانهٔ نهم با:

  • خدایان و پرستش آنان؛
  • دین و مناسک؛
  • پیش‌گویی؛
  • رؤیاها و مکاشفات؛
  • سفرهای دور و اقامت در سرزمین‌های بیگانه؛

ارتباط داشت.

رِتوریوس مصری آن را خانهٔ خدا و خورشید می‌خواند و موضوعات مربوط به خدایان، فرمانروایان، بیگانگان، رؤیاها، آیین‌های دینی و دانش‌های آسمانی را به آن نسبت می‌دهد.[۹]

فرح خورشید

در نظام سنتی فرح‌های اختران، خورشید در خانهٔ نهم دارای فرح است.[۱۰]

پیوند خورشید با روشنایی، حقیقت، بینش و امر الهی در دستگاه نمادین قدیم با نام «خدا» و دلالت‌های دینی خانهٔ نهم هم‌خوان دانسته می‌شد.

پائولوس اسکندرانی نیز خانهٔ نهم را جایگاه فرح خورشید معرفی می‌کند و آن را با خدایان و مسافرت مرتبط می‌سازد.[۱۱]

ویلیام لیلی در سدهٔ هفدهم نیز می‌نویسد که خورشید در خانهٔ نهم فرح دارد.[۱۲]

فرح خورشید به این معنا نیست که خورشید خداوند همیشگی خانهٔ نهم است. خداوند واقعی این خانه در هر زایچه از برجی تعیین می‌شود که خانهٔ نهم در آن قرار دارد.

دلالت‌های سنتی

منبع یا سنت دلالت‌های منسوب به خانهٔ نهم
سنت یونانی‌مآب خدا، دین، مناسک، رؤیا و پیش‌گویی، سفرهای دور و بیگانگان؛ فرح خورشید
خوارزمی، مفاتیح العلوم بیت‌السفر والدین[۶]
سهل بن بشر سفرهای خارجی، دین، عبادتگاه‌ها، فلسفه، حکمت، علم ستارگان، پیش‌گویی، نامه‌ها، سفیران، اخبار و رؤیاها
ابومعشر بلخی سفر، دوری از وطن، امور الهی، نبوت، دین، عبادتگاه‌ها، فلسفه، پیش‌گویی، علم ستارگان، کتاب‌ها، فرستادگان، اخبار و رؤیاها
قبیصی زیارت و سفر، ایمان و دین، حکمت، فلسفه، کتاب‌ها، نامه‌ها، فرستادگان، گزارش‌ها و رؤیاها[۷]
زادان‌فرخ اندرزگر به روایت قبیصی خداوند نخست مثلثه: زیارت و رویدادهای آن؛ خداوند دوم: ایمان و دین؛ خداوند سوم: حکمت، رؤیا، دانش ستارگان و فال‌ها و درستی یا نادرستی آن‌ها[۷]
بیرونی، التفهیم سفر، دین، پارسایی، تقدیر، جدیت، دانش ستارگان و پیش‌گویی، فلسفه، مساحی، تیزبینی، امانت و تعبیر رؤیا و خواب[۱۳]
ویلیام لیلی سفرهای دور و دریایی، روحانیان، رؤیاها و مکاشفات، کشورهای بیگانه، کتاب‌ها، دانش و مناصب دینی[۱۲]
اختربینی جدید جهان‌بینی، فلسفه، آموزش عالی، دانشگاه، نشر، قانون در برخی مکاتب، سفر بین‌المللی و فرهنگ‌های بیگانه

سفرهای دور

سفر یکی از دو دلالت اصلی نام خانهٔ نهم در سنت اسلامی است. خوارزمی آن را «بیت‌السفر والدین» می‌خواند و قبیصی زیارت و سفر را در صدر دلالت‌های آن قرار می‌دهد.[۶][۷]

بیرونی نیز «سفر» را نخستین موضوع خانهٔ نهم می‌آورد.[۱۳]

در سنت اروپایی، تمایزی نسبتاً روشن میان:

  • سفر کوتاه در خانهٔ سوم؛
  • سفر دور، سفر خارجی یا سفر دریایی در خانهٔ نهم؛

پدید آمد. لیلی به‌صراحت «سفرها یا سفرهای طولانی آن سوی دریا» را از موضوعات خانهٔ نهم می‌داند.[۱۲]

در دوره‌هایی که سفر به سرزمین‌های دور معمولاً طولانی، دشوار و پرخطر بود، این تمایز بیشتر به دوری و بیگانگی مقصد مربوط می‌شد تا اندازه‌گیری دقیق مسافت.

زیارت

زیارت از دلالت‌های مشخص خانهٔ نهم در قبیصی است. در بسیاری از منابع قرون وسطایی، سفر دینی نمونهٔ ویژه‌ای از ترکیب دو دلالت اصلی این خانه ــ سفر و دین ــ به شمار می‌رفت.

زادان‌فرخ اندرزگر، به روایت قبیصی، نخستین خداوند مثلثهٔ خانهٔ نهم را بر زیارت و آنچه در جریان آن برای شخص روی می‌دهد دلالت می‌دهد.[۷]

در اروپای قرون وسطی نیز زیارت به مکان‌های مقدس به‌طور سنتی از امور خانهٔ نهم شمرده می‌شد.

دین و دینداری

دین دومین بخش نام «بیت‌السفر والدین» و یکی از پایدارترین دلالت‌های خانهٔ نهم است.

بیرونی افزون بر «دین»، پارسایی را نیز ذکر می‌کند.[۱۳] قبیصی «ایمان و دین» را از موضوعات آن می‌شمارد و دومین خداوند مثلثهٔ این خانه را، به روایت زادان‌فرخ اندرزگر، ویژهٔ ایمان، دین و کیفیت آن‌ها می‌داند.[۷]

در سنت اروپایی این حوزه شامل:

  • دین؛
  • روحانیان؛
  • عبادتگاه‌ها؛
  • مناصب دینی؛
  • اعتقادات؛
  • مناسک؛

می‌شد.

لیلی از اسقفان و دیگر روحانیان، مناصب و درآمدهای کلیسایی و امور مربوط به دین در فهرست دلالت‌های خانهٔ نهم یاد می‌کند.[۱۲]

صورت‌بندی جدید «جهان‌بینی» یا «نظام باورها» توسعهٔ گسترده‌تر همین دلالت تاریخی است، اما نباید این واژه‌های جدید را عیناً به مؤلفان اسلامی یا یونانی‌مآب نسبت داد.

حکمت و فلسفه

قبیصی حکمت و فلسفه را صریحاً به خانهٔ نهم نسبت می‌دهد.[۷] ابومعشر و سهل بن بشر نیز فلسفه و دانش‌های مربوط به امور الهی را در این خانه قرار می‌دهند.

بیرونی نیز «فلسفه»، «تیزبینی» و «امانت» را در فهرست دلالت‌های خانهٔ نهم آورده است.[۱۳]

این سابقه نشان می‌دهد که پیوند خانهٔ نهم با اندیشه‌های کلی و دانش‌های نظری صرفاً ساختهٔ اختربینی جدید نیست؛ بااین‌حال اصطلاحاتی مانند «تفکر انتزاعی»، «ساخت نظام معنایی» یا «ذهن برتر» صورت‌بندی‌های متأخرترند.

علم ستارگان و پیش‌گویی

یکی از دلالت‌های تاریخی مهم خانهٔ نهم که در برخی فهرست‌های جدید کم‌رنگ شده، دانش ستارگان و فنون پیش‌گویی است.

بیرونی به‌صراحت:

  • «کسب دانش از ستارگان»؛
  • پیش‌گویی؛

را از موضوعات خانهٔ نهم می‌داند.[۱۳]

سهل بن بشر و ابومعشر نیز:

  • علم ستارگان؛
  • پیش‌گویی؛
  • نبوت؛
  • شناخت امور آینده؛

را در این خانه قرار داده‌اند.

زادان‌فرخ اندرزگر، به روایت منابع بعدی، سومین خداوند مثلثهٔ این خانه را به حکمت، رؤیاها، ستارگان، فال‌ها و بررسی درست یا نادرست بودن این فنون مربوط می‌داند.[۷]

بنابراین در سنت قرون وسطایی، خود اختربینی و دیگر فنون غیب‌گویی می‌توانستند از دلالت‌های خانهٔ نهم باشند؛ این انتساب بیشتر از پیوند آن‌ها با دانش الهام‌شده و پیش‌گویی ناشی می‌شد.

رؤیا و تعبیر خواب

رؤیا یکی دیگر از دلالت‌های بسیار قدیمی خانهٔ نهم است.

بیرونی تعبیر رؤیاها و خواب‌ها را در فهرست خود می‌آورد.[۱۳] قبیصی نیز رؤیا را صریحاً ذکر می‌کند و در روش منسوب به زادان‌فرخ اندرزگر سومین خداوند مثلثه با رؤیا و تفسیر نشانه‌ها ارتباط دارد.[۷]

لیلی نیز «رؤیاها و مکاشفات» را در شمار موضوعات خانهٔ نهم می‌گذارد.[۱۲]

در اختربینی پرسشی، پرسش‌هایی مانند «آیا این خواب معنایی دارد؟» یا «آیا رؤیایی که دیده‌ام راست است؟» می‌توانستند از خانهٔ نهم داوری شوند.

خداوندان مثلثه

قبیصی روشی منسوب به زادان‌فرخ اندرزگر را برای سه خداوند مثلثهٔ خانهٔ نهم نقل می‌کند.

خداوند مثلثه دلالت منسوب به آن
خداوند نخست زیارت و سفر و آنچه در جریان آن روی می‌دهد
خداوند دوم ایمان و دین و کیفیت آن‌ها
خداوند سوم حکمت، رؤیا، دانش ستارگان و فال‌ها و درستی یا نادرستی آن‌ها

[۷]

این تقسیم از نمونه‌های روشن پیوند سنت ایرانی با اختربینی دورهٔ اسلامی است؛ زیرا قبیصی قواعد آن را صریحاً به زادان‌فرخ اندرزگر نسبت می‌دهد.

کتاب‌ها، نامه‌ها و فرستادگان

قبیصی کتاب‌ها، نامه‌ها، فرستادگان و گزارش‌ها را نیز در شمار دلالت‌های خانهٔ نهم می‌آورد.[۷]

ابومعشر نیز کتاب‌ها، فرستادگان و اخبار را با این خانه مرتبط می‌کند.

این موضوع با خانهٔ سوم هم‌پوشانی دارد که در منابع دیگر با نامه‌ها، اخبار و پیام‌رسانی ارتباط دارد. مرز میان این دو خانه در همهٔ منابع یکسان نیست و نباید تصور کرد که تمامی اشکال ارتباط نوشتاری همیشه فقط به یکی از آن‌ها تعلق داشته است.

در منابع جدید، نسبت خانهٔ نهم با کتاب و دانش به نشر کتاب، انتشارات و انتشار گستردهٔ اندیشه‌ها گسترش یافته است.

دانش و آموزش عالی

لیلی کتاب‌ها و دانش را در خانهٔ نهم قرار می‌دهد، و قبیصی و دیگر نویسندگان اسلامی نیز حکمت، فلسفه و کتاب‌ها را به آن نسبت می‌دهند.[۷][۱۲]

با گسترش نظام دانشگاهی جدید، اختربینان مفهوم تاریخی دانش عالی و فلسفه را به:

  • دانشگاه؛
  • آموزش عالی؛
  • تحصیلات تکمیلی؛
  • استادان دانشگاه؛
  • پژوهش نظری؛
  • مؤسسات آموزش عالی؛

تعمیم دادند.

بااین‌حال، صورت‌بندی رایج «خانهٔ نهم = دانشگاه» جدید است. دانشگاه به معنای نهاد آموزشی مدرن در فهرست‌های یونانی‌مآب یا اسلامی وجود نداشت، هرچند دانش، فلسفه، کتاب و حکمت از دیرباز با این خانه پیوند داشتند.

تقدیر و سرنوشت

بیرونی تقدیر را نیز یکی از دلالت‌های خانهٔ نهم می‌شمارد.[۱۳]

این دلالت در بسیاری از فهرست‌های جدید غربی کمتر به‌صورت مستقل دیده می‌شود، اما با پیوند خانه با دین، امر الهی، پیش‌گویی و معرفت به آینده سازگار است.

در این زمینه، «تقدیر» به تصور تاریخی از حکم یا مشیت الهی و سرنوشت مربوط می‌شود و لزوماً همان معنای روان‌شناختی جدید «هدف زندگی» را ندارد.

مساحی و سنجش

یکی از دلالت‌های کمتر شناخته‌شدهٔ خانهٔ نهم نزد بیرونی مساحی یا اندازه‌گیری زمین است.[۱۳]

این معنا در بیشتر فهرست‌های جدید خانهٔ نهم ناپدید شده یا بسیار کم‌رنگ است. وجود آن نشان می‌دهد که فهرست دلالت‌های خانه‌ها در متون اسلامی دقیقاً با مجموعهٔ اصطلاحات رایج در اختربینی جدید منطبق نیست.

خداوند خانهٔ نهم

در داوری سنتی، خداوند خانهٔ نهم از عوامل اصلی احکام سفر، دین، رؤیا، دانش و دیگر موضوعات این خانه بود. خداوند خانه اختری است که بر برج واقع در خانهٔ نهم فرمانروایی دارد.

عامل کاربرد در احکام سنتی
برج خانهٔ نهم تعیین خداوند خانه و کیفیت‌های منسوب به موضوعات آن
خداوند خانهٔ نهم از دلایل اصلی سفر، دین و دانش
اختران واقع در خانهٔ نهم برای تعدیل یا تقویت احکام خانه
نظرهای وارد بر خانه یا خداوند آن برای داوری دربارهٔ سفر، دین، دانش و دیگر موضوعات خانه
خورشید اختر دارای فرح در خانهٔ نهم
خداوندان مثلثه برای تفصیل سفر، دین و حکمت در روش منسوب به زادان‌فرخ اندرزگر
سهم سفر از سهام مربوط به سفر در برخی منابع اسلامی

این قواعد بخشی از نظام تاریخی پیشگویی اختربینی‌اند و اعتبار تجربی ندارند.

سهم سفر

در سنت دورهٔ اسلامی، برای داوری دربارهٔ سفر تنها خانهٔ نهم و خداوند آن بررسی نمی‌شد و سهام ویژه‌ای نیز به کار می‌رفت.

قبیصی سهم سفر خارجی را ذکر می‌کند و می‌گوید در روز و شب، فاصله‌ای میان خداوند خانهٔ نهم و درجهٔ خانهٔ نهم گرفته و از طالع افکنده می‌شود.[۱۴]

منابع دیگر سهم‌های جداگانه‌ای برای سفر دریایی نیز نقل کرده‌اند. وجود چنین نقاط محاسباتی نشان می‌دهد که احکام سفر در اختربینی سنتی مجموعه‌ای از فنون متعدد داشت و تنها بر حضور یک اختر در خانهٔ نهم استوار نبود.

کاربرد در اختربینی پرسشی

در اختربینی پرسشی، خانهٔ نهم به‌ویژه برای پرسش‌هایی دربارهٔ:

  • سفرهای دور؛
  • سفر دریایی؛
  • زیارت؛
  • دین و مسائل دینی؛
  • روحانیان؛
  • رؤیا و مکاشفه؛
  • کتاب و دانش؛
  • کشورهای دور؛

به کار می‌رفت.

لیلی فصل‌های متعددی از Christian Astrology را به پرسش‌های خانهٔ نهم اختصاص می‌دهد و از جمله دربارهٔ موفق یا ناموفق بودن سفر دریایی، خطرهای سفر، امکان رسیدن به مقصد و معنای رؤیاها بحث می‌کند.[۱۵]

در پرسش سفر، خانهٔ نهم و خداوند آن همراه با طالع، خداوند طالع، ماه و اختران واقع در نهم بررسی می‌شدند.

کاربرد در اختربینی جهان‌نما

در اختربینی جهان‌نما، دلالت‌های خانهٔ نهم از سفر، دین و دانش به سطح جامعه و حکومت گسترش داده شده‌اند.

حوزه دلالت منسوب به خانهٔ نهم
دین نهادهای دینی، روحانیان و امور مذهبی
سفر خارجی ارتباط و رفت‌وآمد با کشورهای دور
آموزش دانشگاه‌ها و آموزش عالی در تعبیرهای جدید
دانش مراکز علمی و علمی ـ فرهنگی در برخی دستگاه‌های متأخر
نشر کتاب، ناشران و انتشار گستردهٔ اطلاعات در تعبیرهای جدید
حقوق دادگاه‌های عالی و دستگاه حقوقی در برخی سنت‌های متأخر
روابط بین‌المللی امور کشورهای دور، مبادلات فرهنگی و روابط فرامرزی

بخش‌هایی چون دین، روحانیان، سفر و کشورهای خارجی سابقهٔ پیشامدرن دارند، اما انتساب مستقیم دانشگاه‌ها، صنعت نشر یا دستگاه حقوقی جدید صورت‌بندی متأخرتری است.

اعضای بدن

در تناظرهای اختربینی پزشکی اروپایی، ویلیام لیلی خانهٔ نهم را با نشیمنگاه، لگن و ران‌ها مرتبط می‌کند.[۱۲]

منابع اروپایی بعدی نیز عمدتاً ران و بخش بالایی پاها را در حوزهٔ این خانه قرار داده‌اند.

این تناظرها بخشی از پزشکی اختربینی تاریخی‌اند و در پزشکی علمی مبنای پذیرفته‌شده‌ای ندارند.

خانهٔ نهم در اختربینی هندی

در اختربینی هندی، خانهٔ نهم از مهم‌ترین و مساعدترین خانه‌های زایچه شمرده می‌شود و معمولاً با نام‌هایی چون دارما‌بهاوا (Dharma Bhāva) و بهاگیه‌بهاوا (Bhāgya Bhāva) شناخته می‌شود؛ یعنی «خانهٔ دارما» و «خانهٔ بخت».

از دلالت‌های اصلی آن در جیوتیش:

  • دارما و وظیفهٔ دینی یا اخلاقی؛
  • بخت و سعادت؛
  • پدر؛
  • استاد یا گورو؛
  • دین و آیین؛
  • زیارت؛
  • دانش و متون مقدس؛
  • سفرهای دور؛
  • فضیلت و شایستگی معنوی؛

است.[۱۶]

خانهٔ نهم همراه با خانه‌های یکم و پنجم یکی از سه تری‌کونا یا خانهٔ تثلیثی اصلی است و در دستگاه جیوتیش به دلیل ارتباط با دارما و بخت جایگاه بسیار مساعدی دارد.

پیوند برجستهٔ خانهٔ نهم با پدر در اختربینی هندی با سنت اسلامی و اروپایی که پدر را بیشتر در خانهٔ چهارم قرار می‌دادند تفاوت دارد؛ بنابراین این انتساب باید به‌عنوان ویژگی سنت هندی مشخص شود.

جهان‌بینی و فلسفه در اختربینی جدید

در اختربینی جدید، دلالت تاریخی دین و فلسفه به مفهوم گسترده‌تر جهان‌بینی توسعه یافته است.

در این صورت‌بندی، خانهٔ نهم را با موضوعاتی مانند:

  • نظام باورها؛
  • فلسفهٔ شخصی؛
  • اخلاق؛
  • پرسش دربارهٔ معنای زندگی؛
  • چارچوب تفسیر جهان؛
  • برخورد با فرهنگ‌ها و افکار متفاوت؛

مرتبط می‌کنند.

بخشی از این معنا ادامهٔ مستقیم دلالت‌های قدیمی دین، فلسفه و حکمت است، اما اصطلاحاتی چون «ساخت معنا»، «چارچوب شناختی» یا «جهان‌بینی شخصی» بیشتر به زبان روان‌شناختی و فلسفی سده‌های اخیر تعلق دارند.

نشر و انتشار دانش در اختربینی جدید

کتاب از دیرباز در منابع قبیصی، ابومعشر و لیلی با خانهٔ نهم ارتباط داشت. در اختربینی جدید این ارتباط به نشر و انتشار اندیشه در سطح گسترده توسعه یافته است.

ازاین‌رو مواردی چون:

  • ناشران؛
  • انتشار کتاب؛
  • نشریات علمی؛
  • تألیف برای مخاطبان گسترده؛
  • نشر بین‌المللی؛

گاه در حوزهٔ خانهٔ نهم قرار داده می‌شوند.

این کاربرد را باید از خانهٔ سوم، که با پیام‌رسانی و ارتباطات روزمره مرتبط است، متمایز دانست؛ هرچند مرز میان ارتباط، نویسندگی و نشر در منابع مختلف یکسان نیست.

نسبت با خانهٔ سوم

خانهٔ سوم دقیقاً در برابر خانهٔ نهم قرار دارد. این دو خانه در سنت‌های متأخر به‌عنوان محور سفر، دانش و ارتباط بررسی شده‌اند.

خانهٔ سوم خانهٔ نهم
سفر کوتاه سفر دور و خارجی
محیط نزدیک سرزمین‌های دور
برادران و خواهران خویشاوندان همسر در سنت لیلی
نامه و خبر کتاب‌ها، گزارش‌ها و سفیران در برخی منابع
دانش و هوش عملی در برخی منابع حکمت و فلسفه
احکام دینی نزد بیرونی دین، پارسایی و فلسفه نزد بیرونی
فرح ماه فرح خورشید
«الهه» «خدا»

صورت‌بندی جدید «ذهن عینی در سوم / ذهن انتزاعی در نهم» یا «آموزش ابتدایی / آموزش عالی» توسعهٔ متأخر این محور است و نباید عیناً به متون اسلامی یا یونانی‌مآب نسبت داده شود.

نسبت با قوس و مشتری

در بسیاری از کتاب‌ها و وبگاه‌های جدید، خانهٔ نهم به دلیل نهمین‌بودن با برج قوس و مشتری متناظر دانسته می‌شود و گاه مشتری «فرمانروای طبیعی خانهٔ نهم» خوانده می‌شود.

این همسان‌سازی نباید با خداوند واقعی خانه در دستگاه تاریخی اشتباه شود.

بااین‌حال، ارتباط قوس و مشتری با خانهٔ نهم کاملاً جدید نیست. ویلیام لیلی قوس و مشتری را هم‌دلیلان خانهٔ نهم می‌داند و می‌افزاید که حضور مشتری در این خانه از نظر او می‌تواند بر دینداری دلالت کند.[۱۲]

در عین حال:

  • خورشید، نه مشتری، اختر دارای فرح در خانهٔ نهم است؛
  • مشتری خداوند سنتی برج قوس است؛
  • خداوند واقعی خانهٔ نهم در هر زایچه به برج واقع در آن خانه بستگی دارد.

برای نمونه:

  • اگر خانهٔ نهم در حمل باشد، مریخ خداوند آن است؛
  • اگر در جوزا باشد، عطارد؛
  • اگر در قوس باشد، مشتری؛
  • اگر در جدی باشد، زحل.

بنابراین فرمول ثابت «خانهٔ نهم = قوس = مشتری» را باید از مفهوم سنتی خداوند خانه و از فرح خورشید جدا دانست.

تفاوت دلالت‌های قدیم و جدید

دلالت‌های قدیمی‌تر دلالت‌های پررنگ‌تر در اختربینی جدید
سفر و زیارت سفر خارجی و تجربهٔ فرهنگ‌های دیگر
دین و پارسایی جهان‌بینی و نظام باورها
حکمت و فلسفه فلسفهٔ شخصی و جستجوی معنا
دانش ستارگان و پیش‌گویی علوم باطنی و معنویت در برخی مکاتب
رؤیا و مکاشفه تجربه‌های معنوی و شهودی
کتاب‌ها نشر و انتشارات
دانش دانشگاه و آموزش عالی
سفیران و فرستادگان روابط و ارتباطات بین‌المللی
کشورهای دور فرهنگ‌های خارجی و جهان‌وطنی
— تحصیلات تکمیلی و محیط دانشگاهی

بخش مهمی از دلالت‌های جدید از مفاهیم قدیمی سفر، دین، حکمت و کتاب توسعه یافته‌اند؛ اما اصطلاحاتی چون «جهان‌بینی شخصی»، «آموزش دانشگاهی» و «تفکر انتزاعی» صورت‌بندی‌های متأخرترند.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ↑ محمد بن احمد خوارزمی، مفاتیح العلوم، مقالهٔ دوم، باب ششم: «والتاسع بيت السفر والدين».
  2. ↑ محمد باقری، مریم زمانی و زینب کریمیان، «واژگان کهن نجوم و احکام نجوم»، میراث علمی اسلام و ایران، پیوست شمارهٔ ۳، مدخل «بیت».
  3. ↑ Paul R. Thagard, “Why Astrology is a Pseudoscience,” PSA: Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association, 1978, pp. 223–234.
  4. ↑ Shawn Carlson, “A Double-blind Test of Astrology,” Nature, vol. 318, 1985, pp. 419–425, doi:10.1038/318419a0.
  5. ↑ Chris Brennan, Hellenistic Astrology: The Study of Fate and Fortune, Denver: Amor Fati Publications, 2017، بخش دوازده جایگاه.
  6. 1 2 3 محمد بن احمد خوارزمی، مفاتیح العلوم، مقالهٔ دوم، باب ششم.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Abū al-Ṣaqr al-Qabīṣī, Introduction to Astrology, I.65؛ در: Benjamin N. Dykes, Introductions to Traditional Astrology: Abū Maʿshar & al-Qābiṣī, Cazimi Press, 2010.
  8. ↑ Chris Brennan, Hellenistic Astrology: The Study of Fate and Fortune, Denver: Amor Fati Publications, 2017، بخش خانهٔ نهم.
  9. ↑ Rhetorius of Egypt, Compendium, ch. 57؛ گردآوری در Demetra George, Ancient Astrology in Theory and Practice, vol. II, 2022.
  10. ↑ Chris Brennan, “The Planetary Joys and the Origins of the Significations of the Houses and Triplicities,” The International Astrologer, vol. 42, no. 1, 2013, pp. 27–42.
  11. ↑ Paulus Alexandrinus, Introductory Matters, ch. 24, trans. Robert Schmidt, Project Hindsight, 1993.
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 William Lilly, Christian Astrology, London, 1647, p. 55.
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 Abu Rayhan al-Biruni, The Book of Instruction in the Elements of the Art of Astrology, trans. R. Ramsay Wright, London: Luzac & Co., 1934, §461.
  14. ↑ Abū al-Ṣaqr al-Qabīṣī, Introduction to Astrology، بخش سهام خانهٔ نهم؛ Benjamin N. Dykes, Introductions to Traditional Astrology, 2010.
  15. ↑ William Lilly, Christian Astrology, Book II, chapters 74–80.
  16. ↑ Bṛhat Parāśara Horā Śāstra, trans. R. Santhanam, New Delhi: Ranjan Publications، بخش احکام بهاواها.

منابع

  • ابوریحان بیرونی، التفهیم لاوائل صناعة التنجیم؛ ترجمهٔ انگلیسی: R. Ramsay Wright, The Book of Instruction in the Elements of the Art of Astrology, London: Luzac & Co., 1934.
  • محمد بن احمد خوارزمی، مفاتیح العلوم، مقالهٔ دوم، باب ششم.
  • ابوالصقر عبدالعزیز بن عثمان قبیصی، المدخل إلى صناعة أحكام النجوم.
  • Charles Burnett, Keiji Yamamoto and Michio Yano, Al-Qabīṣī (Alcabitius): The Introduction to Astrology: Editions of the Arabic and Latin Texts and an English Translation, London: The Warburg Institute, 2004.
  • Benjamin N. Dykes, Introductions to Traditional Astrology: Abū Maʿshar & al-Qābiṣī, Cazimi Press, 2010.
  • Paulus Alexandrinus, Introductory Matters, trans. Robert Schmidt, Project Hindsight, 1993.
  • Rhetorius of Egypt, Compendium.
  • Chris Brennan, Hellenistic Astrology: The Study of Fate and Fortune, Denver: Amor Fati Publications, 2017.
  • Chris Brennan, “The Planetary Joys and the Origins of the Significations of the Houses and Triplicities,” The International Astrologer, 42/1, 2013, pp. 27–42.
  • Demetra George, Ancient Astrology in Theory and Practice: A Manual of Traditional Techniques, vol. II, Rubedo Press, 2022.
  • William Lilly, Christian Astrology, London, 1647.
  • Deborah Houlding, The Houses: Temples of the Sky, 1996.
  • Bṛhat Parāśara Horā Śāstra, trans. R. Santhanam, New Delhi: Ranjan Publications.
  • Paul R. Thagard, “Why Astrology is a Pseudoscience,” PSA: Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association, 1978, pp. 223–234.
  • Shawn Carlson, “A Double-blind Test of Astrology,” Nature, vol. 318, 1985, pp. 419–425.