آموزش در ترکمنستان
آموزش در ترکمنستان زیر نظر وزارت آموزش و پرورش ترکمنستان در تمامی سطوح اداره می‌شود. این کشور دارای شبکه گسترده‌ای از نهادهای آموزشی است که امکان دریافت آموزش ابتدایی، متوسطه و عالی را فراهم می‌کند و مخارج آن‌ها از بودجه دولتی تأمین می‌شود. ساختار آموزشی ترکمنستان از دوره پیش‌دبستانی تا آموزش عالی و پس از تحصیلات عالی را دربرمی‌گیرد.
پس از استقلال از شوروی، دستگاه آموزشی ترکمنستان دستخوش اصلاحات گسترده‌ای شد. مهم‌ترین این تحولات، گذار به برنامه دوازده‌ساله آموزش متوسطه بود که از سال تحصیلی ۲۰۱۳–۲۰۱۴ (۱۳۹۲–۱۳۹۳) اجرایی شد. آموزش عالی نیز اکنون پنج سال به طول می‌انجامد و در ۲۳ مؤسسه آموزش عالی دولتی، اعم از غیرنظامی و نظامی، ارائه می‌شود.
پیشینه
ترکمنستان دارای ۱۲ سال آموزش متوسطه رسمی است.[۱] آموزش عالی اکنون ۵ سال به طول می‌انجامد.[۲]
در سال ۲۰۰۷، یک میلیون کودک در مدارس متوسطه تحصیل می‌کردند و حدود ۱۰۰٬۰۰۰ نفر وارد پایه اول شدند.[۳] در سال تحصیلی ۲۰۱۰–۲۰۱۱ (۱۳۸۹–۱۳۹۰)، ۹۳۱٬۲۷۲ دانش‌آموز در مؤسسات آموزشی عمومی ثبت‌نام کرده بودند: ۳۷۳٬۱۶۰ نفر در مناطق شهری و ۵۵۸٬۱۱۲ نفر در مناطق روستایی. در مجموع ۱٬۷۳۰ مدرسه فعالیت می‌کرد که ۱٬۲۳۲ مدرسه در روستاها و ۴۹۸ مدرسه در شهرها قرار داشتند. در این دوره حدود ۶۹٬۴۳۷ معلم مشغول به کار بودند.[۴]
ترکمنستان در سال ۲۰۱۲ «برنامه آموزش متوسطه دوازده‌ساله» را معرفی کرد که از سال تحصیلی ۲۰۱۳–۲۰۱۴ (۱۳۹۲–۱۳۹۳) به اجرا درآمد.[۵]
در پایان سال تحصیلی ۲۰۱۹–۲۰۲۰ (۱۳۹۸–۱۳۹۹)، نزدیک به ۸۰٬۰۰۰ دانش‌آموز ترکمنستانی از دوره متوسطه فارغ‌التحصیل شدند.[۶] در همان سال تحصیلی، ۱۲٬۲۴۲ نفر از این دانش‌آموزان در مؤسسات آموزش عالی ترکمنستان پذیرفته شدند و ۹٬۰۶۳ نفر دیگر نیز در ۴۲ کالج فنی و حرفه‌ای کشور ثبت‌نام کردند.[۷]
نظام آموزشی
آموزش پیش‌دبستانی
آموزش پیش‌دبستانی در ترکمنستان با حمایت فعال دولت، به‌ویژه از نظر مالی، انجام می‌شود. این آموزش در مؤسسات تخصصی پیش‌دبستانی صورت می‌گیرد. دولت همچنین آموزش زبان‌های ترکمنی، انگلیسی و روسی را در مراکز پیش‌دبستانی سازماندهی کرده و به این مراکز کمک مالی می‌کند.[۸]
آموزش متوسطه
آموزش متوسطه در ترکمنستان در سال‌های اخیر دستخوش اصلاحات جدی شده‌است. تا سال ۱۹۹۳، این نظام با دستگاه آموزشی دیگر جمهوری‌های پیشین شوروی یکسان بود و سنت‌های آموزش متوسطه شوروی را حفظ می‌کرد.[۹]
بر اساس برنامه دوازده‌ساله که از سال تحصیلی ۲۰۱۳–۲۰۱۴ (۱۳۹۲–۱۳۹۳) اجرا شد، آموزش از سن شش سالگی آغاز می‌شود. پایه‌های اول تا چهارم دوره ابتدایی را تشکیل می‌دهند، پایه‌های پنجم تا دهم دوره اول متوسطه، و پایه‌های یازدهم و دوازدهم دوره دوم متوسطه را که دانش‌آموزان در آن امکان انتخاب رشته بر اساس علاقه خود را دارند.[۱]
مراکز دوره‌های کوتاه‌مدت
در سال ۱۹۹۶، وزارت آموزش و پرورش ترکمنستان به نهادهای دولتی و خصوصی اجازه داد تا دوره‌های کوتاه‌مدت آموزشی برگزار کنند. در حال حاضر شماری از مراکز دولتی و خصوصی در ترکمنستان فعالیت می‌کنند که عمدتاً دوره‌هایی در زمینه زبان، مهارت‌های رایانه‌ای، ریاضیات و حسابداری ارائه می‌دهند. این مراکز بر اساس مجوز صادره از وزارت آموزش و پرورش فعالیت می‌کنند.
از جمله مراکز زبان می‌توان به هماید، دیلر دونیاسی، دیل مرکزی، گوزلگ ییلیم-بیلیم مرکزی، باگتییار یاشلار، گوجورلی نسیل، پاک نسیل، هوقوق بیزنس و تکنولوژیالار مرکزی، دالچین، داییان، زهینلی نسیل، آلتین گورچ، ارنلر، دیلکوم، گونباتار شاپاقی و آلتین سارپا اشاره کرد.
دانشگاه‌ها
در ترکمنستان ۲۳ مؤسسه آموزش عالی وجود دارد که ۱۸ مؤسسه غیرنظامی و ۵ مؤسسه نظامی هستند.[۱۰] تمامی مؤسسات آموزش عالی زیر نظر دولت اداره می‌شوند و به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند:
- دانشگاه‌ها: از مشهورترین آن‌ها می‌توان به دانشگاه دولتی ترکمنستان به نام مختوم‌قلی فراغی، دانشگاه بین‌المللی ترکمن-ترک، دانشگاه دولتی پزشکی ترکمنستان و دانشگاه کشاورزی به نام صفرمراد نیازف اشاره کرد.
- آکادمی‌ها: از جمله آکادمی هنرهای ترکمنستان.
- مؤسسات: از جمله مؤسسه دولتی زبان‌های جهان به نام دولت‌محمد آزادی، مؤسسه آموزش سیدنظر سیدی در ترکمن‌آباد، مؤسسه فناوری الکتریکی در مرو و مؤسسه دولتی اقتصاد و مدیریت.
- کنسرواتوار: کنسرواتوار ملی ترکمنستان.
- مؤسسات نظامی: مؤسسه وزارت دفاع، مؤسسه وزارت کشور (آکادمی پلیس)، مؤسسه وزارت امنیت ملی و مؤسسه امنیت مرزی دولتی.
سه مؤسسه آموزش عالی بین‌المللی نیز در ترکمنستان فعالیت می‌کنند: دانشگاه بین‌المللی نفت و گاز، مؤسسه روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه ترکمنستان و دانشگاه بین‌المللی علوم انسانی و توسعه. با وجود نام «بین‌المللی»، این مؤسسات تنها دانشجویان ترکمن را می‌پذیرند.[۱۰]
قانون جدید آموزش
در ژوئن ۲۰۲۱ (خرداد ۱۴۰۰) قانون جدید آموزش به تصویب رسید که بر اساس آن مؤسسات آموزش عالی مجاز به دریافت شهریه شدند.[۱۱][۱۲][۱۳] دولت ترکمنستان تاریخ مشخصی برای گذار از آموزش رایگان به آموزش پولی اعلام نکرده‌است، اما برخی ناظران پیش‌بینی می‌کنند که آموزش عالی رایگان تا سال ۲۰۲۴ (۱۴۰۳) لغو شود.[۱۱] برنامه ملی آموزش سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۹) خواستار «گذار تدریجی مؤسسات آموزش عالی به خودگردانی با شهریه» شده بود.[۱۴]
آموزش پس از تحصیلات عالی
آموزش پس از تحصیلات عالی در ترکمنستان در آکادمی علوم ترکمنستان ارائه می‌شود که در سال ۲۰۰۷ (۱۳۸۶) پس از انحلال در ۱۹۹۸ (۱۳۷۷) بازسازی شد. سهمیه پذیرش برای این دوره توسط رئیس‌جمهور ترکمنستان تصویب می‌شود. در سال ۲۰۱۳ (۱۳۹۲)، دانشکده تحصیلات تکمیلی ۵۵ فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های ملی را پذیرفت. دو جای بودجه‌ای نیز در دکتری، ۴۲ جای در دستیاری بالینی، یک جای برای یکی از ۲۴۱ داوطلب درجه «کاندیدای علوم»، و نه جای برای درجه دکتری در نظر گرفته شد.
منابع
- 1 2 V@DIM. «Туркменистан: золотой век». Turkmenistan.gov.tm. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ آوریل ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۲ مه ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Archived copy» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۴ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۸ آوریل ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:عنوان آرشیو به جای عنوان (رده) - ↑ «1709 secondary schools to receive students in new academic year». turkmenistan.ru. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ آوریل ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۸ آوریل ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ http://www.etf.europa.eu/webatt.nsf/0/9896C88E7CF4DEB7C1257A71002A8666/$file/Turkmenistan%20VET%20&%20labour%20market.pdf
- ↑ «Turkmenistan introduces twelve-year schooling». turkmenistan.ru. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ آوریل ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۸ آوریل ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Состоялись мероприятия по случаю окончания учебного года" (in Russian). Государственное информационное агентство Туркменистана (TDH) - Туркменистан сегодня. 25 مه 2020.
- ↑ "ОБРАЗОВАНИЕ" (in Russian).
- ↑ «Образование в Туркменистане». www.best-country.org. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۶ آوریل ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۶ آوریل ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Образование в Туркменистане». peopleandcountries.com. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۶ آوریل ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۶ آوریل ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «National Tempus Office in Turkmenistan». in.tm. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ آوریل ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۸ آوریل ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Кадырова, Эльвира (11 ژوئن 2021). "В Туркменистане вступил в силу Закон об образовании в новой редакции" (in Russian). News Central Asia.
- ↑ "Слухи подтвердились: Новый закон «Об образовании» сделал спецшколы Туркменистана платными" (in Russian). Turkmen.News. 14 ژوئن 2021.
- ↑ "В Туркменистане спецшколы и гимназии решили сделать платными" (in Russian). MediaZona. 14 ژوئن 2021.
- ↑ "В Туркменистане гимназии сделали платными и обязали учителей школ воспитывать "духовно и нравственно зрелую творческую личность"" (in Russian). Настоящее Время. 14 ژوئن 2021.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Turkmenistan». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Образование в Туркменистане». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Turkmanistonda taʼlim». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ازبکی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
آموزش در آسیا | ||
|---|---|---|
| کشورهای مستقل | جمهوری آذربایجان • اردن • ارمنستان • ازبکستان • اسرائیل • افغانستان • امارات متحده عربی • اندونزی • ایران • بحرین • برونئی • بنگلادش • بوتان • پاکستان • تاجیکستان • تایلند • ترکمنستان • ترکیه • تیمور شرقی • چین • روسیه • ژاپن • سری‌لانکا • سنگاپور • سوریه • عراق • عربستان سعودی • عمان • فیلیپین • قبرس • قرقیزستان • قزاقستان • قطر • کامبوج • کره جنوبی • کره شمالی • کویت • گرجستان • لائوس • لبنان • مالدیو • مالزی • مصر • مغولستان • میانمار • نپال • ویتنام • هند • یمن | .svg.png) |
| دولت‌های با رسمیت محدود | ||
| قلمروهای وابسته و سرزمین‌های دیگر | ||
- آموزش در ترکمنستان