آموزش در قرقیزستان
آموزش در قرقیزستان برای مدت نه سال، از سن هفت تا پانزده سالگی، اجباری است. این نظام آموزشی پس از چهار سال آموزش ابتدایی و پنج سال آموزش متوسطه پایین، دو سال آموزش متوسطه بالاتر، مدرسه متوسطه تخصصی یا هنرستان‌های حرفه‌ای و فنی را پیشنهاد می‌دهد. وزارت آموزش و علوم مسئول نظارت بر نظام آموزشی در قرقیزستان است.
در سال ۲۰۰۸، معادل ۳٫۷ درصد از تولید ناخالص داخلی قرقیزستان به آموزش اختصاص یافت. در سال ۲۰۰۱، حدود ۸۹ درصد از گروه سنی مربوطه در برنامه آموزش اجباری ثبت‌نام کرده بودند، اما این رقم در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی کاهش یافت. نرخ سواد در قرقیزستان در سال ۲۰۰۴ برابر با ۹۸٫۷ درصد بود. بودجه‌های تقلیل‌یافته که حقوق معلمان و دسترسی به تجهیزات را کاهش داده‌اند، به‌صورت نامتناسبی در کاهش شمار دانش‌آموزان دختر بازتاب یافته‌اند.
تا سال ۲۰۲۳، تعداد ۴٬۹۸۹ مدرسه ابتدایی و متوسطه در این کشور وجود داشت که ۴۴۵ مورد از آن‌ها در بیشکک قرار دارند. بخش بزرگی از این مدارس (۴٬۵۳۷ باب) مدارس دولتی بودند. این کشور همچنین دارای ۵۸ مؤسسه آموزش عالی و دانشگاه است.
ساختار و سازماندهی
آموزش پیش‌دبستانی و ابتدایی
آموزش پیش‌دبستانی برای کودکان ۳ تا ۶ یا ۷ ساله است و اجباری نیست.[۱] دسترسی به این سطح از آموزش محدود است؛ نسبت ثبت‌نام خالص در سال ۲۰۰۵ تنها ۱۰ درصد بود.[۲]
مدرسه ابتدایی معمولاً از ۶ یا ۷ سالگی آغاز می‌شود، چهار سال به طول می‌انجامد و اجباری است. از سال ۲۰۰۷، پوشیدن لباس فرم در آموزش ابتدایی الزامی شد. این قانون به عنوان یکی از دلایل ترک تحصیل شناخته شده، زیرا هزینه تهیه لباس فرم بر عهده والدین است.[۲] کیفیت آموزش گاهی «ضعیف» توصیف می‌شود:[۲] قرقیزستان در آزمون پیزا (PISA) سال ۲۰۰۶ در خواندن، ریاضیات و علوم در رتبه آخر قرار گرفت.[۲]
آموزش متوسطه
آموزش متوسطه با آموزش متوسطه پایه آغاز می‌شود که چهار سال به طول می‌انجامد و اجباری است.[۱] دانش‌آموزان پس از آن می‌توانند بین آموزش جامع (عمومی) و آموزش حرفه‌ای یکی را انتخاب کنند.
آموزش جامع از یک دوره دو ساله تشکیل می‌شود که پس از تکمیل، گواهی‌نامه فارغ‌التحصیلی («اتستات») اعطا می‌شود. این گواهی‌نامه معمولاً برای ورود به دانشگاه الزامی است.[۳]
آموزش حرفه‌ای از طریق سه نوع دوره ارائه می‌شود: دوره سه‌ساله‌ای که آموزش حرفه‌ای و عمومی را با هم ترکیب می‌کند و آمادگی برای آموزش عالی را فراهم می‌آورد؛ دوره دوساله‌ای که آموزش حرفه‌ای و عمومی را بدون آمادگی برای آموزش عالی ترکیب می‌کند؛ و دوره ده‌ماهه آموزش صرفاً حرفه‌ای که برای بزرگسالان نیز در دسترس است.[۴] آموزش حرفه‌ای در لیسه‌های حرفه‌ای و دانشکده‌های فنی و حرفه‌ای ارائه می‌شود.[۴]
بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۴، در جمهوری قرقیزستان ۱۰۰ لیسه حرفه‌ای با حدود ۲۳ هزار دانش‌آموز و ۱۱۴ کالج و دانشکده فنی با بیش از ۹۵ هزار دانش‌آموز فعالیت می‌کنند.[۵]
آموزش عالی
آموزش عالی دربرمی‌گیرد دانشگاه‌ها، آکادمی‌ها، مؤسسات آموزش عالی تخصصی و انستیتوها.[۱] تا سال ۲۰۲۳، این کشور دارای ۵۸ مؤسسه آموزش عالی و دانشگاه بود که ۴۲ مورد از آن‌ها دولتی و ۱۶ مورد خصوصی هستند.[۶]
نرخ ثبت‌نام ناخالص در آموزش عالی در سال تحصیلی ۲۰۱۱–۲۰۱۲ برابر با ۱۲٫۵ درصد بود.[۳]
دانشگاه‌ها مدرک کارشناسی (باکالاور) را در چهار سال اعطا می‌کنند که به دانشجویان امکان می‌دهد وارد دوره‌های کارشناسی ارشد (ماجیستر) دو ساله شوند. همچنین «مدرک تخصصی» (اسپسیالیست) در پنج سال (یا شش سال برای رشته‌های پزشکی و معماری) ارائه می‌شود. مدرک تخصصی و کارشناسی ارشد راه ورود به دوره‌های دکتری (آسپیرانتورا) را می‌گشایند.[۳]
آکادمی‌ها مدارک مشابهی در زمینه‌های فعالیت علمی ارائه می‌دهند. انستیتو معمولاً شعبه تخصصی یک دانشگاه یا آکادمی است. مؤسسات آموزش عالی تخصصی نهادهایی با رشته‌های محدود هستند.[۳]
شمار مؤسسات آموزش عالی از ۱۲ مؤسسه در سال ۱۹۹۱ به ۵۰ مؤسسه در سال ۲۰۱۵ افزایش یافت. تعداد دانشجویان نیز از سال ۱۹۹۱ چهار برابر شد و در سال تحصیلی ۲۰۱۴–۲۰۱۵ به ۲۲۳٬۲۰۰ نفر رسید.[۵]
انتقاداتی دربارهٔ شایستگی استادان دانشگاه در قرقیزستان مطرح شده‌است: اگرچه از نظر نظری داشتن مدرک کارشناسی ارشد برای تدریس در دانشگاه الزامی است، اما بیشتر استادان در عمل تنها مدرک کارشناسی دارند یا اصلاً فاقد مدرک هستند.[۳]
حق آموزش و ارزیابی بین‌المللی
ابتکار سنجش حقوق بشر (HRMI)[۷] دریافته که قرقیزستان تنها ۸۹٫۳ درصد از آنچه بر پایه سطح درآمد کشور باید برای حق آموزش تحقق یابد را برآورده می‌کند.[۸] HRMI با بررسی جداگانه حق آموزش ابتدایی و متوسطه نشان می‌دهد که قرقیزستان با در نظر گرفتن سطح درآمد خود، ۸۴٫۲ درصد از آنچه بر اساس منابع (درآمد) برای آموزش ابتدایی ممکن است را محقق کرده و این رقم برای آموزش متوسطه ۹۴٫۴ درصد است.[۸]
چالش‌های نظام آموزشی
نظام آموزشی قرقیزستان با چالش‌های چشمگیری روبه‌روست. بیش از نیمی از دانش‌آموزان ابتدایی فاقد مهارت‌های پایه خواندن و ریاضیات هستند که این امر به سواد کارکردی ضعیف انجامیده و شانس مشارکت موفق آن‌ها در جامعه و اقتصاد را کاهش می‌دهد.[۹] در برخی مناطق، کمبود آموزگاران متخصص سبب می‌شود معلمان ناگزیر به تدریس چند درس مختلف شوند که بر کیفیت آموزش تأثیر منفی می‌گذارد.
بسیاری از مدارس در مناطق روستایی بیش از ظرفیت مشغول کارند و دانش‌آموزان در برخی موارد به کتاب‌های درسی و منابع لازم دسترسی ندارند.[۱۰] حدود شش درصد از کودکان در سن تحصیل به مدرسه نمی‌روند؛ از جمله کودکان دارای معلولیت، کودکان کارگر در مناطق روستایی و فرزندان مهاجران. ضعف نظام ثبت و پایش حضور در مدرسه این مشکل را تشدید می‌کند.
برای رویارویی با این چالش‌ها، اصلاحات و ابتکاراتی برای بهبود کیفیت آموزش، جذب و نگهداری معلمان واجد شرایط و افزایش دسترسی به آموزش برای همه کودکان از جمله آسیب‌پذیرترین گروه‌ها در دست اجراست.[۱۱]
اصلاحات و نوآوری‌های اخیر
در سال‌های اخیر تحولات چشمگیری در نظام آموزشی قرقیزستان روی داده‌است. دیجیتالی‌سازی آموزش با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و بسترهای دیجیتال، از جمله منابع برخط، کتاب‌های درسی الکترونیک و برنامه‌های آموزش از راه دور، در دستور کار قرار گرفته‌است. برنامه‌های درسی نیز به‌منظور هم‌راستایی با استانداردهای بین‌المللی و نیازهای بازار کار نوین بازنگری شده‌اند و رشته‌های نویی مانند برنامه‌نویسی، رباتیک و کارآفرینی به آن‌ها افزوده شده‌است.[۵]
در زمینه آموزش فراگیر (inclusive education)، برنامه‌هایی برای آموزش کودکان با نیازهای ویژه آموزشی تدوین و اجرا شده و مدارس و کلاس‌های فراگیر راه‌اندازی شده‌اند. همکاری‌های بین‌المللی نیز گسترش یافته و مشارکت در برنامه‌های تبادل دانشجو و استاد با مؤسسات آموزشی خارجی افزایش پیدا کرده‌است.[۵]
پیوند به بیرون
- داده‌های جهانی آموزش: قرقیزستان، یونسکو-IBE (2011) بایگانی‌شده در ۲۰۱۵-۱۰-۱۲ توسط Wayback Machine — مرور کلی نظام آموزشی قرقیزستان
- آموزش حرفه‌ای در قرقیزستان، یونسکو-UNEVOC (۲۰۱۳) — مرور کلی نظام آموزش فنی و حرفه‌ای قرقیزستان
منابع
- 1 2 3 «World Data on Education: Kyrgyzstan» (PDF). UNESCO-IBE. اوت ۲۰۱۱. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 «Education in Kyrgyzstan» (PDF). UNICEF. ۲۰۰۸. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۴ مارس ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 «Higher Education in Kyrgyzstan» (PDF). European Commission. ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱ دسامبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «Vocational Education in Kyrgyzstan». UNESCO-UNEVOC. ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 «Система образования». Министерство Образования и науки Кыргызской республики. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۲ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Число образовательных организаций по видам и формам собственности». National Statistical Committee of Kyrgyz Republic. ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۱۹ فوریه ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Human Rights Measurement Initiative – The first global initiative to track the human rights performance of countries». humanrightsmeasurement.org. دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Kyrgyzstan - HRMI Rights Tracker". rightstracker.org (in English). Archived from the original on 24 مارس 2022. Retrieved 18 مارس 2022.
- ↑ «Kyrgyzstan Country Study. (All Children in School by 2015: Global Initiative on Out-of-School Children)». ۲۰۱۲. doi:10.15220/978-9967-26-912-5-en.
{{cite journal}}: یادکرد journal نیازمند|journal=است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "United Nations in Kyrgyz Republic". kyrgyzstan.un.org (in English). Archived from the original on 11 ژوئن 2024. Retrieved 11 ژوئن 2024.
- ↑ «Home». ucentralasia.org (به انگلیسی بریتانیا). بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۶ مارس ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Kyrgyzstan». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Образование в Кыргызстане». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Qirgʻizistonda taʼlim». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ازبکی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
| پایتخت |  | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| شهرهای اصلی | |||||||||||||||||
| تقسیمات کشوری |
| ||||||||||||||||
| نقاط دیدنی | آلتین آراشان • بازار اوش • برج بورانه • پارک ملی آلاآرچه • تاشرباط • تخت سلیمان • تفریحگاه یدیاغوز • دریاچه ایسیقکول • دریاچه سانگکول • سفیدبولان • کوهستان آلاتو | ||||||||||||||||
| تاریخ | سکاها • کوشانها • خاقانات اویغور • اردوی زرین • خانات خوقند • باسماچیها • قرقیزستان شوروی • شورش اوش • انقلاب لاله • انقلاب ۲۰۱۰ | ||||||||||||||||
| متفرقه | |||||||||||||||||
آموزش در آسیا | ||
|---|---|---|
| کشورهای مستقل | جمهوری آذربایجان • اردن • ارمنستان • ازبکستان • اسرائیل • افغانستان • امارات متحده عربی • اندونزی • ایران • بحرین • برونئی • بنگلادش • بوتان • پاکستان • تاجیکستان • تایلند • ترکمنستان • ترکیه • تیمور شرقی • چین • روسیه • ژاپن • سری‌لانکا • سنگاپور • سوریه • عراق • عربستان سعودی • عمان • فیلیپین • قبرس • قرقیزستان • قزاقستان • قطر • کامبوج • کره جنوبی • کره شمالی • کویت • گرجستان • لائوس • لبنان • مالدیو • مالزی • مصر • مغولستان • میانمار • نپال • ویتنام • هند • یمن | .svg.png) |
| دولت‌های با رسمیت محدود | ||
| قلمروهای وابسته و سرزمین‌های دیگر | ||
- آموزش در قرقیزستان