آموزش در گابن

کمک به آموزش پایه، میزان کمک‌های دوجانبه و چندجانبه پرداخت‌شده یا دریافت‌شده توسط گابن

آموزش در گابن تا حد زیادی بر پایه نظام آموزشی فرانسه بنا شده و در سطح ملی توسط دو وزارتخانه اداره می‌شود: وزارت آموزش که مسئولیت آموزش پیش‌دبستانی تا دوره دبیرستان را بر عهده دارد، و وزارت آموزش عالی و فناوری‌های نوین که دانشگاه‌ها و مدارس حرفه‌ای را زیر نظر دارد. زبان آموزش در این کشور، زبان فرانسوی است.

بر اساس قانون آموزش، تحصیل برای کودکان ۶ تا ۱۶ ساله اجباری است. بیشتر کودکان در گابن زندگی تحصیلی خود را با حضور در مهدکودک (Crèche) آغاز می‌کنند، سپس به کودکستان (Jardins d'Enfants) می‌روند و در سن شش سالگی در دبستان (École Primaire) ثبت‌نام می‌کنند. پس از آن دوره مدرسه متوسطه (École Secondaire) با هفت پایه آغاز می‌شود و سن معمول فارغ‌التحصیلی ۱۹ سال است. فارغ‌التحصیلان دوره متوسطه می‌توانند در دانشگاه‌ها یا مؤسسات آموزش عالی دیگر مانند مدارس مهندسی یا مدارس بازرگانی تحصیل کنند.

حدود ۹٫۶ درصد از بودجه دولت گابن به آموزش اختصاص می‌یابد که معادل ۳٫۰ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور است. امید به تحصیل در گابن ۱۳ سال، از پایه اول تا پایه سیزدهم، است. نظام آموزشی گابن بالاترین نرخ‌های ثبت‌نام را در میان کشورهای آفریقای مرکزی دارد، اما با چالش‌هایی مانند تراکم بیش از حد کلاس‌ها و نرخ بالای مردودی روبه‌روست.

از مراقبت روزانه تا دوره متوسطه

آموزش پیش از دبستان

آموزش پیش‌دبستانی به کودکان ۳ تا ۵ ساله اختصاص دارد و در مهدکودک‌ها و بخش‌های پیش‌دبستانی ملحق به مدارس ابتدایی ارائه می‌شود. این آموزش اجباری نیست.[۱] شهرهای اصلی گابن یعنی لیبرویل، پورت‌ژانتیل، فرانس‌ویل، اویم، موئیلا و چیبانگا بیش از ۹۵ درصد از همه مراکز مراقبت روزانه و پیش‌دبستانی کشور را در خود جای داده‌اند.[۲]

نسبت کودکان واجد شرایط که واقعاً در دوره پیش‌دبستانی ثبت‌نام می‌کنند از ۵٫۶ درصد در سال ۱۹۹۰ به نزدیک به ۴۲ درصد در سال ۱۹۹۹ افزایش یافت. این روند در دهه ۲۰۰۰ نیز ادامه یافت، اما به شدت به برنامه‌ها و مؤسسات بخش خصوصی وابسته بود.[۱]

آموزش ابتدایی

نمودار نظام آموزشی در گابن.

تا سال ۲۰۰۲، آموزش ابتدایی شش سال طول می‌کشید. از سال تحصیلی ۲۰۰۳–۲۰۰۴، این دوره به پنج سال کاهش یافت و در سه زیرچرخه سازماندهی شد: چرخه یادگیری‌های نخست (سال اول)؛ چرخه یادگیری‌های بنیادی (سال دوم و سوم)؛ و چرخه ژرف‌سازی (سال چهارم و پنجم).[۳] کودکان در سن ۶ سالگی پذیرفته می‌شوند و آموزش ابتدایی اجباری است.[۳]

برنامه درسی دوره ابتدایی شامل زبان فرانسوی، ریاضیات، تاریخ، جغرافیا، تعلیمات مدنی، علوم و تربیت بدنی است. تأکید ویژه‌ای بر زبان فرانسوی و ریاضیات می‌شود (هر کدام ۱۲ ساعت در هفته در مقایسه با میانگین ۳ ساعت برای سایر درس‌ها). پایان این دوره با گذراندن آزمون ملی «گواهی تحصیلات ابتدایی» (Certificat d'Études Primaires - CEP) تأیید می‌شود. همچنین آزمون «مسابقه ورود به پایه ششم» (Concours d'Entrée en Sixième) برای تعیین مدرسه متوسطه عمومی دولتی که دانش‌آموز به آن فرستاده می‌شود بر اساس نمرات امتحانی بهره‌گیری می‌شود.[۲]

به دلیل تمرکز مراکز مراقبت روزانه و پیش‌دبستانی در شهرهای بزرگ، اختلاف مهارت و سن در میان کودکانی که وارد اولین پایه ابتدایی می‌شوند وجود دارد و به همین دلیل میانگین سن دانش‌آموزان روستایی در هر پایه تحصیلی از میانگین سن دانش‌آموزان شهری بالاتر است.[۲]

دوره متوسطه

مدرسه متوسطه از هفت پایه تشکیل می‌شود: ششم (sixième)، پنجم (cinquième)، چهارم (quatrième)، سوم (troisième)، دوم (seconde)، اول (première) و پایانی (terminale). چهارپایه نخست «راهنمایی» یا «چرخه اول» (Premier Cycle) نام دارند. چرخه اول و چرخه دوم روی هم یک «لیسه» (Lycée) را تشکیل می‌دهند.[۲]

در پایه سوم که آخرین پایه راهنمایی است، دانش‌آموزان در آزمون ملی «گواهی تحصیلات چرخه اول» (Brevet d'Études du Premier Cycle - BEPC) شرکت می‌کنند. این آزمون که در ابتدا برای تعیین صلاحیت ورود به چرخه دوم بهره‌گیری می‌شد، اکنون تنها برای اخذ مدرک رسمی کاربرد دارد. فارغ‌التحصیلی از دوره متوسطه با آزمون ملی «باکالوره» (Baccalauréat) تأیید می‌شود.[۲]

چرخه دوم آموزش فنی و حرفه‌ای در دبیرستان‌های حرفه‌ای، دبیرستان‌های فنی و مدرسه ملی بازرگانی ارائه می‌شود. دوره‌های آموزش حرفه‌ای یک تا سه سال طول می‌کشند و با گواهینامه‌هایی مانند گواهی شایستگی حرفه‌ای (CAP) و گواهی تحصیلات حرفه‌ای (BEP) پایان می‌یابند.[۳]

انواع مدارس متوسطه در گابن عبارتند از: لیسه‌ها و راهنمایی‌های دولتی آموزش عمومی و فنی مانند لیسه ملی لئون مبا (LNLM)[۴] و راهنمایی بسیو؛ مدارس متوسطه خصوصی؛ و مدارس بین‌المللی مانند لیسه بلز پاسکال[۵] که موضوعات بین‌المللی را نیز به برنامه درسی می‌افزایند. همه مدارس متوسطه دولتی و خصوصی ملزم به تعیین لباس فرم برای دانش‌آموزان هستند، به استثنای مدارس بین‌المللی.[۲]

پذیرش و ارزیابی

برای ثبت‌نام در پایه ششم مدارس متوسطه دولتی آموزش عمومی، دانش‌آموزان باید حداکثر ۱۳ سال داشته باشند و آزمون CEP را بگذرانند. توزیع دانش‌آموزان در مدارس توسط هیئت‌های آموزشی بر اساس نمرات امتحانی انجام می‌شود.[۲] دانش‌آموزانی که CEP را نگذرانند باید صرف نظر از نمرات کلاسی، سال را تکرار کنند و دانش‌آموزانی که دو سال متوالی مردود شوند از ثبت‌نام در مدارس دولتی محروم می‌شوند. دانش‌آموزان بالاتر از ۱۳ سال نیز اجازه ورود به مدارس متوسطه دولتی آموزش عمومی را ندارند و به مدارس فنی فرستاده می‌شوند که در آنجا می‌توانند طی ۴ سال یک حرفه بیاموزند.[۲]

کلاس‌هایی که در پایان سال تحصیلی آزمون ملی دارند (پایه ششم و پایه پایانی) علاوه بر ارزیابی‌های ماهانه معمول، در آزمون تمرینی (examen blanc) نیز شرکت می‌کنند. کارنامه‌ها هر سه ماه یک بار صادر می‌شوند.[۲]

باکالوره‌های عمومی

باکالوره‌های عمومی عبارتند از:[۲]

باکالوره‌های فنی

باکالوره‌های فنی عبارتند از:[۲]

  • E با تمرکز بر ریاضیات و فناوری‌ها؛
  • F1 با تمرکز بر ساخت مکانیکی؛
  • F2 با تمرکز بر الکترونیک؛
  • F3 با تمرکز بر فناوری‌های برق؛
  • F4 با تمرکز بر مهندسی عمران؛
  • G1 با تمرکز بر اداره؛
  • G2 با تمرکز بر مدیریت؛
  • G3 با تمرکز بر بازاریابی.

دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی در گابن

دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی گابن عبارتند از:[۲]

  • دانشگاه عمر بونگو
  • University of Sciences and Technologies of Masuku (Université des Sciences et Techniques de Masuku)[۶]
  • دانشکده علوم پزشکی و بهداشت (Université des Sciences de la Santé)
  • مرکز بین‌المللی پژوهش‌های پزشکی فرانس‌ویل (Centre International de Recherches Médicales de Franceville)
  • مدرسه ملی جنگل‌داری، لیبرویل
  • مدرسه ملی حقوق (École Nationale de Magistrature)
  • مدرسه عالی آموزش (مدرسه نرمال عالی)
  • مدرسه ملی منشی‌گری (École Nationale de Secrétariat)
  • مدرسه مهندسی پلی‌تکنیک ماسوکو (École Polytechnique de Masuku)
  • مؤسسه آفریقایی علوم کامپیوتر (Institut Africain d'Informatique)
  • مؤسسه ملی بازرگانی (Institut National des Sciences de Gestion)
  • مؤسسه اقتصاد و مالیه (Institut de l'Économie et des Finances)
  • مدرسه ملی اداری (École Nationale d'Administration)

دانشگاه اصلی کشور در پایتخت لیبرویل واقع است و نام عمر بونگو را بر خود دارد. این دانشگاه دارای دانشکده‌های حقوق، علوم طبیعی و علوم انسانی است.[۷] دوره‌های دانشگاهی در گابن از ۲ تا ۸ سال طول می‌کشند و به دو سال لیسانس، دو سال کارشناسی ارشد و دو سال دکترا تقسیم می‌شوند.[۱]

بورس‌های تحصیلی دولتی برای دانشجویان گابنی

در سال ۱۹۶۷، دولت گابن برنامه بورس تحصیلی برای دانش‌آموختگان واجد شرایط ورود به دانشگاه راه‌اندازی کرد. همه دانش‌آموزانی که در آزمون باکالوره پذیرفته می‌شدند می‌توانستند در صورت قبولی در هر دانشگاه دولتی یا خصوصی در هر جای جهان از این بورس بهره‌مند شوند. این بورس شامل پوشش کامل شهریه و کمک هزینه مسکن و غذا بود و از بودجه وزارت دارایی تأمین مالی می‌شد.[۲]

در سال ۱۹۸۱، دولت نهاد مستقلی به نام «اداره کل بورس‌ها و دوره‌های کارآموزی» (Direction Générale des Bourses et Stages - DGBS)[۸] برای نظارت و مدیریت این بورس ایجاد کرد. DGBS چندین اصلاحیه به برنامه وارد کرد که مهم‌ترین آن در سال ۱۹۹۰ بود و قوانین سخت‌گیرانه‌تری برای احراز شرایط بورس وضع کرد.[۸]

«لا بورس» و سایر برنامه‌های دولتی

دولت گابن از اواخر دهه ۱۹۶۰ برنامه‌های متعددی با هدف تشویق آموزش اجرا کرده‌است. پایدارترین برنامه وزارت آموزش، مقرری آموزش متوسطه است. دانش‌آموزان دبستانی که CEP و «مسابقه» را بگذرانند، پس از ثبت‌نام در پایه ششم واجد دریافت مقرری دولتی سه‌ماهه می‌شوند، مشروط بر اینکه نمره قبولی کلی را در طول دوره متوسطه حفظ کنند.[۲] این مقرری که به «لا بورس» (La Bourse) معروف است، محبوب‌ترین برنامه در میان دانش‌آموزان است و در مواردی که دولت در پرداخت آن تأخیر کرده، دانش‌آموزان دست به شورش زده‌اند.[۲]

دومین برنامه محبوب، سرویس اتوبوس رایگان برای دانش‌آموزانی بوده که لباس فرم مدرسه می‌پوشند. این برنامه به دلیل فواصل طولانی که کودکان باید برای رفتن به مدرسه طی می‌کنند، در میان والدین بسیار محبوب است. پیشنهاد لغو این برنامه در سال ۲۰۰۶ با خشم والدین روبه‌رو شد و عمر بونگو، رئیس‌جمهور وقت، شخصاً تضمین کرد که این برنامه ادامه خواهد داشت.[۲]

برنامه توزیع لوازم‌التحریر به دانش‌آموزان دبستانی و متوسطه در ابتدای سال تحصیلی در سال ۱۹۹۰ به دلیل کمبود بودجه متوقف شد. برنامه تهیه و توزیع لباس فرم مدرسه به همه دانش‌آموزان مدارس دولتی چندین بار متوقف شده، اما از سال تحصیلی ۲۰۱۰–۲۰۱۱ مجدداً از سر گرفته شده‌است.[۲]

ناکارآمدی‌های نظام آموزشی

عرضه آموزشی در آموزش عالی گابن.

نظام آموزشی گابنی یک پارادوکس دارد: این کشور بالاترین نرخ‌های ثبت‌نام را در آفریقای مرکزی دارد، با نرخ ثبت‌نام ملی ۹۳ درصد و تفاوت جنسیتی تنها ۱٫۵ درصد، اما مردودی و ترک تحصیل در دوره ابتدایی به صورت غیرمعقولی بالاست.[۱] کلاس‌ها در دوره ابتدایی و متوسطه نیز بیش از حد شلوغ هستند که این خود عامل تشدید افت تحصیلی است.[۹]

اصلی‌ترین دلایل ناکامی نظام آموزشی گابن در دوره ابتدایی و متوسطه عبارتند از: ضعف کمّی و کیفی سرپرستی دانش‌آموزان که خود را در شلوغی کلاس‌ها نشان می‌دهد. میانگین تعداد دانش‌آموزان به ازای هر معلم در گابن ۴۶ نفر در دوره ابتدایی و ۴۸ نفر در دوره متوسطه است، در حالی که این میانگین در کشورهای مشابه با درآمد متوسط ۲۱ نفر است.[۱۰] دومین دلیل اصلی، ضعف اعتبارات بودجه‌ای واقعی است؛ به عنوان نمونه، ۶۰ دبیرستانی که در بودجه دولت برای سال ۲۰۱۳ پیش‌بینی شده بودند هرگز ساخته نشدند.[۱۱]

آموزش اقوام بومی

دولت گابن تصمیم گرفته‌است به آموزش اقوام پیگمه ساکن در سرزمین خود، به‌ویژه در جنگل‌های نیمه شرقی کشور، بپردازد. دولت‌های متوالی گابن با کمک سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی سازمان ملل (یونسکو) به فهرست‌برداری از منابع مالی لازم برای راه‌اندازی یک برنامه آموزشی مناسب جهت خروج این جامعه از بی‌سوادی پرداخته‌اند. بر اساس آمار، حدود ۱۲۰٬۰۰۰ پیگمه در جنگل‌های استوایی آفریقای مرکزی زندگی می‌کنند.[۱۲]

سواد

بر اساس برآورد سال ۲۰۲۱ سالنامه جهانی اطلاعات سیا، ۸۵٫۵ درصد از جمعیت ۱۵ ساله و بالاتر گابن باسواد هستند؛ از این میان ۸۶٫۲ درصد مردان و ۸۴٫۷ درصد زنان باسواد هستند.[۷] نرخ سواد ملی در منابع دیگر حدود ۹۰ درصد برآورد شده‌است.[۱۰]

منابع

  1. 1 2 3 4 Gabon. Examen national 2015 de l'Éducation pour tous (PDF) (in French). UNESCO.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 van Hoogstraten، Jan S. F. (۵ ژانویه ۲۰۱۴). «Gabon § Education». Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. دریافت‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۴.{{cite encyclopedia}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. 1 2 3 World Data on Education. Données mondiales de l'éducation. Datos Mundiales de Educación. Éd. VII, 2010-2011. Gabon (PDF) (به en fr es). UNESCO.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
  4. ↑ «"Gabon"». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ ژوئیه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱ ژوئن ۲۰۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ Accueil - Lycée Blaise Pascal de Libreville
  6. ↑ "Gabon". http://www.labogabon.net/ustm/index.html/
  7. 1 2 «Literacy - the World Factbook». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. 1 2 «Bourses et stages». دریافت‌شده در ۶ ژوئن ۲۰۱۱. {{cite web}}: |archive-date= نیازمند |archive-url= است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) نگهداری یادکرد:وضعیت پیوند (رده)
  9. ↑ Pierre Eric Mbog Batassi (24 avril 2009). "Les graves dysfonctionnements du système éducatif gabonais à l'étude". afrik.com (in French). {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  10. 1 2 Mays Mouissi (17 mai 2015). "Les carences du système éducatif au Gabon". mays-mouissi.com (in French). {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  11. ↑ Mays Mouissi (9 mars 2015). "Gabon: Les 60 lycées financés par le budget de l'État que l'ANGT n'a jamais construit". mays-mouissi.com (in French). {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  12. ↑ "Le système éducatif gabonais". le site de l'ambassade du Gabon au Maroc (in French).

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.