آموزش در لیبریا
آموزش در لیبریا در پی نخستین جنگ داخلی لیبریا و دومین جنگ داخلی لیبریا در فاصله سال‌های ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۳ به‌شدت آسیب دید. در سال ۲۰۱۰، نرخ سوادآموزی لیبریا حدود ۶۰٫۸ درصد برآورد شد (۶۴٫۸ درصد برای مردان و ۵۶٫۸ درصد برای زنان). نظام آموزشی این کشور از سه مقطع اصلی تشکیل شده‌است: شش سال آموزش ابتدایی، سه سال راهنمایی (متوسطه اول) و سه سال دبیرستان (متوسطه دوم).
آموزش در مدارس دولتی مقطع ابتدایی برای دانش‌آموزان رایگان است، هرچند بسیاری از این مدارس از امکانات آموزشی کافی برخوردار نیستند. بسیاری از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند فرزندانشان را به مدارس خصوصی بفرستند که اغلب برای خانواده‌های متوسط لیبریایی هزینه‌بر است. نظام آموزشی کشور زیر نظر وزارت آموزش و کمیسیون ملی آموزش عالی اداره می‌شود.
ابتکار سنجش حقوق بشر بر این باور است که لیبریا تنها ۳۵٫۹ درصد از آنچه را که باید برای تحقق حق آموزش بر اساس سطح درآمد کشور انجام دهد، به اجرا درمی‌آورد. بر پایه منابع موجود، لیبریا ۴۵٫۷ درصد از عملکرد مورد انتظار در آموزش ابتدایی و ۲۶٫۱ درصد در آموزش متوسطه را تحقق بخشیده‌است.
پیشینه آموزش در لیبریا
آموزش رسمی در لیبریا در سده نوزدهم میلادی با تأسیس مدارس مبلغان مذهبی و مستوطنان در نخستین سال‌های جمهوری آغاز شد. یکی از نخستین نهادهای آموزشی، کالج لیبریا بود که در سال ۱۸۶۲ در مونروویا پایه‌گذاری شد و بعدها به دانشگاه لیبریا تبدیل گردید. نهاد مهم دیگر، کالج کاتینگتون بود که در سال ۱۸۸۹ توسط کلیسای اسقفی در سواکوکو، شهرستان بونگ، تأسیس شد و بعدها به دانشگاه کاتینگتون ارتقا یافت.[۱]
آموزش رسمی اولیه در لیبریا به‌شدت تحت تأثیر سنت‌های مبلغان مذهبی آمریکایی و برنامه‌های درسی علوم انسانی (لیبرال آرتز) بود. این نهادها بر اساس الگوی نظام‌های آموزشی ایالات متحده شکل گرفتند و در آغاز عمدتاً به نخبگان آمریکو-لیبریایی خدمت می‌کردند و سلسله‌مراتب اجتماعی و سیاسی درون کشور را تقویت می‌نمودند.[۱]
در کنار آموزش به سبک غربی، نظام‌های بومی آموزش نیز در سراسر لیبریا وجود داشتند. نهادهای سنتی مانند جامعه پورو و جامعه ساندی دانش را از طریق آموزش شفاهی، کارآموزی و یادگیری اجتماعی منتقل می‌کردند و بر اخلاق، مسئولیت اجتماعی و حکمرانی جامعه تأکید داشتند.[۱]
در سده بیستم، دولت لیبریا به‌تدریج نظام آموزش رسمی را گسترش داد و مدارس دولتی و مراکز تربیت معلم را در سراسر کشور ایجاد کرد. با این حال، دسترسی به آموزش ناهمگون ماند و مناطق روستایی و جوامع بومی از امکانات آموزشی کمتری بهره‌مند بودند.
پس از پایان جنگ‌های داخلی، دولت لیبریا و شرکای بین‌المللی برنامه‌هایی را برای بازسازی بخش آموزش آغاز کردند که بر بازسازی زیرساخت‌ها، بهبود تربیت معلم و گسترش دسترسی به آموزش در سراسر کشور متمرکز بود.
تأثیر جنگ‌های داخلی بر آموزش
نظام آموزشی لیبریا در جریان نخستین جنگ داخلی لیبریا (۱۹۸۹–۱۹۹۷) و دومین جنگ داخلی لیبریا (۱۹۹۹–۲۰۰۳) به‌شدت آسیب دید. بسیاری از مدارس و دانشگاه‌ها در طول درگیری‌ها آسیب دیدند یا ویران شدند و شمار زیادی از معلمان و دانش‌آموزان آواره گشتند.[۲]
جنگ‌ها همچنین به کاهش سواد و سطح تحصیلات انجامید، زیرا نسل کاملی از کودکان لیبریایی با وقفه‌های آموزشی روبه‌رو شدند.[۳] زیرساخت‌های آموزشی به‌شدت فرسوده شدند و بسیاری از مربیان آموزش‌دیده در دوران درگیری کشور را ترک کردند که کمبود بلندمدت معلمان واجد شرایط را در پی داشت.[۱]
پس از پایان جنگ‌های داخلی در سال ۲۰۰۳، دولت لیبریا و شرکای بین‌المللی برنامه‌هایی را برای بازسازی مدارس، تربیت معلم و بازگرداندن دسترسی به آموزش در سراسر کشور راه‌اندازی کردند.[۴]
ساختار نظام آموزشی
لیبریا دارای نظام آموزشی ۶–۳–۳ است که از شش سال آموزش ابتدایی، سه سال متوسطه اول و سه سال متوسطه دوم تشکیل شده‌است.[۵] سیاست‌گذاری و مدیریت آموزشی بر عهده وزارت آموزش است.[۶]
آموزش ابتدایی معمولاً از حدود شش سالگی آغاز می‌شود و با آزمون گواهینامه مدرسه ابتدایی لیبریا که توسط شورای آزمون‌های غرب آفریقا برگزار می‌شود، به پایان می‌رسد.[۷] آموزش متوسطه به دو بخش اول و دوم تقسیم می‌شود و با آزمون‌های ملی از جمله آزمون گواهینامه مدرسه راهنمایی لیبریا و آزمون گواهینامه مدرسه متوسطه غرب آفریقا به پایان می‌رسد.[۸]
آمار آموزشی
بر اساس داده‌های مؤسسه آمار و خدمات اطلاعات جغرافیایی لیبریا (LISGIS)، نرخ سواد و سطح تحصیلات در لیبریا بر حسب جنسیت و موقعیت جغرافیایی تفاوت چشمگیری دارد.[۹]
نرخ سواد در میان مردان به‌طور کلی بالاتر از زنان است و در مناطق شهری به‌طور قابل‌توجهی از مناطق روستایی بیشتر است. شهرستان‌هایی با جمعیت شهری زیاد، به‌ویژه شهرستان مانتسرادو، بالاترین سطح تحصیلات را گزارش می‌دهند.[۹]
سطح تحصیلات در مقاطع بالاتر تحصیلی کاهش می‌یابد. در حالی که ثبت‌نام در مدارس ابتدایی نسبتاً گسترده‌است، دانش‌آموزان کمتری به مقطع متوسطه اول و دوم راه می‌یابند.[۹]
| دسته‌بندی | نرخ سواد |
|---|---|
| مردان | ۶۴٫۸٪ |
| زنان | ۵۶٫۸٪ |
| کل | ۶۰٫۸٪ |
آموزش ابتدایی
آزمون گواهینامه مدرسه ابتدایی لیبریا در مدارس دولتی (و بسیاری از مدارس خصوصی) توسط شورای آزمون‌های غرب آفریقا برگزار می‌شود.[۷] آموزش در مقطع ابتدایی بر اساس سیاست آموزشی لیبریا اجباری است، هرچند اجرای این سیاست در سراسر کشور یکسان نیست.
آموزش متوسطه
آزمون‌های مدرسه متوسطه در مدارس دولتی (و بسیاری از مدارس خصوصی) توسط شورای آزمون‌های غرب آفریقا برگزار می‌شود. این آزمون‌ها شامل آزمون گواهینامه مدرسه راهنمایی لیبریا،[۸] آزمون گواهینامه دبیرستان لیبریا و آزمون گواهینامه مدرسه متوسطه غرب آفریقا می‌شوند.
آموزش عالی
نهادهای آموزش عالی در لیبریا زیر نظر کمیسیون ملی آموزش عالی فعالیت می‌کنند. نظام مدرن آموزش عالی از نهادهای مبلغان مذهبی و مستوطنان که در سده نوزدهم تأسیس شدند، رشد کرده‌است.
کالج لیبریا که در سال ۱۸۶۲ در مونروویا بنا نهاده شد، بعدها به دانشگاه لیبریا تبدیل شد، در حالی که کالج کاتینگتون که در سال ۱۸۸۹ توسط کلیسای اسقفی در سواکوکو تأسیس شده بود، به دانشگاه کاتینگتون ارتقا یافت.[۱]
دانشگاه لیبریا بزرگ‌ترین دانشگاه دولتی کشور است و در مونروویا قرار دارد. این دانشگاه که در سال ۱۸۶۲ تأسیس شد، دارای چندین دانشکده و مدرسه حرفه‌ای است، از جمله مدرسه حقوق لوئیس آرتور گریمز و دانشکده پزشکی ای.ام. دوگلیوتی.
دانشگاه تابمان از کالج فنی ویلیام وی.اس. تابمان توسعه یافت که پیش از ارتقا به مقام دانشگاه در سال ۲۰۰۹ به‌عنوان یک کالج فنی فعالیت می‌کرد.[۱۰] سایر نهادهای دولتی شامل کالج‌های اجتماعی منطقه‌ای است که برای گسترش دسترسی به آموزش عالی خارج از پایتخت تأسیس شده‌اند، از جمله:
لیبریا همچنین دارای شماری از دانشگاه‌ها و کالج‌های خصوصی است، از جمله:
- دانشگاه استارز
- دانشگاه متحد متدیست
- دانشگاه متدیست اپیسکوپال آفریقایی
- دانشگاه متدیست اپیسکوپال آفریقایی زیون
- دانشگاه کتاب مقدس آفریقا
- کالج مسیحی بین‌المللی لیبریا
بسیاری از این نهادها به سازمان‌های دینی وابسته‌اند و برنامه‌های کارشناسی در زمینه‌هایی چون آموزش، مدیریت بازرگانی، علوم اجتماعی و الهیات ارائه می‌دهند.
فرصت‌های آموزش در مقطع تحصیلات تکمیلی در لیبریا محدود است. دانشگاه لیبریا و دانشگاه کاتینگتون برنامه‌های تحصیلات تکمیلی در رشته‌هایی مانند آموزش، مدیریت دولتی، مدیریت بازرگانی، بهداشت عمومی و روابط بین‌الملل ارائه می‌دهند. در نتیجه، بسیاری از دانشجویان لیبریایی برای ادامه تحصیل در مقطع تحصیلات تکمیلی به خارج از کشور می‌روند.[۱]
تربیت معلم در لیبریا با پشتیبانی مراکز تربیت معلم روستایی در وبو، کاکاتا و زورزور انجام می‌شود که مربیان را عمدتاً برای خدمت در مدارس روستایی آماده می‌کنند.
چالش‌های نظام آموزشی
نظام آموزشی لیبریا با چالش‌های ساختاری متعددی روبه‌روست که دسترسی، کیفیت و انصاف آموزشی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این چالش‌ها شامل کمبود معلمان آموزش‌دیده، زیرساخت‌های نامناسب مدرسه، کلاس‌های درس شلوغ و توزیع ناهمگون منابع آموزشی میان مناطق شهری و روستایی می‌شوند.[۵]
عوامل اقتصادی نیز بر حضور در مدرسه تأثیر می‌گذارند. فقر توانایی بسیاری از خانواده‌ها را برای پرداخت هزینه لباس فرم، کتاب و حمل‌ونقل محدود می‌کند، حتی در جایی که آموزش ابتدایی رسماً رایگان است؛ همچنین فاصله زیاد میان جوامع و مدارس در مناطق روستایی می‌تواند دسترسی به آموزش را کاهش دهد.[۵]
ظرفیت معلمان یکی از نگرانی‌های اصلی است. بسیاری از مدارس فاقد معلمان آموزش‌دیده کافی هستند و فرصت‌های محدود برای توسعه حرفه‌ای، کیفیت آموزش در کلاس درس را تحت تأثیر قرار می‌دهد.[۵]
مشکلات حکمرانی نیز در برخی بخش‌های نظام آموزشی گزارش شده‌است. رانت‌خواری، رشوه، غیبت معلم و سوءاستفاده از منابع آموزشی در برخی مدارس و دانشگاه‌ها مستند شده‌اند.[۱۲][۱۳]
موارد «جنسیت در ازای نمره» نیز در نظام آموزشی گزارش شده‌است که در آن دانش‌آموزان تحت فشار قرار می‌گیرند تا در ازای امتیاز تحصیلی وارد روابط جنسی شوند.[۱۳]
در سال ۲۰۱۳ (۱۳۹۲)، یک سامانه گزارش‌دهی ناشناس و محرمانه از طریق پیامک در برخی مدارس لیبریا راه‌اندازی شد تا دانش‌آموزان و مربیان بتوانند سوءرفتارها را در نظام آموزشی گزارش دهند.[۱۳]
منابع
- 1 2 3 4 5 6 Kennedy، Gabriel M. (۲۰۲۶). «Envisioning critical pedagogy in Liberian higher education: A conceptual framework for civic and democratic engagement». Critical Education. ۱۷ (۱): ۴۲–۵۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Bøås، Morten (۲۰۰۵). «The Liberian civil war: New war/old war?». Global Society. ۱۹ (۱): ۷۳–۸۸. doi:10.1080/1360082042000316059.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «Education Sector Analysis: Republic of Liberia». World Bank and Ministry of Education. ۲۰۱۹.
{{cite web}}: پارامتر|پیوند=ناموجود یا خالی (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Liberia Education Sector Plan ۲۰۱۷–۲۰۲۱». Ministry of Education, Republic of Liberia. ۲۰۱۷.
{{cite web}}: پارامتر|پیوند=ناموجود یا خالی (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 Wehye، Benjamin Yele؛ Asiimwe، Specioza (۲۰۲۴). «Decoding barriers and failures in Liberia's educational policy implementation». World Journal of Advanced Research and Reviews. ۲۳ (۱): ۴۹۵–۵۰۸. doi:10.30574/wjarr.2024.23.1.2009.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Ministry of Education – Republic of Liberia». Government of Liberia.
- 1 2 «The Liberia Primary School Certificate Examination (LPSCE)». West African Examinations Council. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ اكتبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|archive-date= - 1 2 «The Liberia Junior High School Certificate Examination (LJHSCE)». West African Examinations Council. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مارس ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 «Thematic Report on Education and Literacy» (PDF). Liberia Institute of Statistics and Geo-Information Services (LISGIS). ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Sirleaf Dedicates Tubman University». Daily Observer. Monrovia. ۵ مارس ۲۰۱۰.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Zinnah، M. M.؛ Jackollie، M. S. (۲۰۲۰). «Assessment of current status of technical and higher education sector in Liberia». African Journal of Research and Development.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Emerging Voices: Glencorse on Higher Education in Liberia». Council on Foreign Relations. ۲۰ اوت ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «Breaking the Silence: SMS Helps Liberian Schools to Improve Education». National Geographic. ۳ دسامبر ۲۰۱۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Liberia». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Educación en Liberia». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اسپانیایی ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
| کشورهای مستقل | آفریقای جنوبی • آنگولا • اتیوپی • اریتره • الجزایر • اوگاندا • بنین • بوتسوانا • بورکینافاسو • بوروندی • تانزانیا • توگو • تونس • جمهوری آفریقای مرکزی • جمهوری دموکراتیک کنگو • جمهوری کنگو • جیبوتی • چاد • رواندا • زامبیا • زیمبابوه • ساحل عاج • سائوتومه و پرینسیپ • سنگال • سوازیلند • سودان • سومالی • سیرالئون • سیشل • غنا • کامرون • کنیا • کومور • کیپ ورد • گابن • گامبیا • گینه استوایی • گینه بیسائو • گینه • لسوتو • لیبریا • لیبی • ماداگاسکار • مالاوی • مالی • مراکش • مصر • موریتانی • موریس • موزامبیک • نامیبیا • نیجر • نیجریه | .svg.png) |
|---|---|---|
| ایالت‌ها با رسمیت محدود | جمهوری دموکراتیک عربی صحرا • سومالی‌لند | |
| قلمروهای وابسته و سرزمین‌های دیگر | جزایر قناری / سبته / ملیلیه / پلاساس د سبرانیا (اسپانیا) • مادیرا (پرتغال) • مایوت / رئونیون (فرانسه) • سنت هلینا / اسنشن / تریستان (انگلستان) • صحرای غربی | |
- جامعه لیبریا