بیت محسیر

بیت محسیر
بیت محسیر
نمای پانوراما از غرب، ۲۰۰۸
نمای پانوراما از غرب، ۲۰۰۸
ریشه‌شناسی: خانه محسیر
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون بیت محسیر (دکمه‌ها را بزنید)
بیت محسیر در قیمومت بریتانیا بر فلسطین واقع شده
بیت محسیر
بیت محسیر
مختصات: ۳۱°۴۷′۴۰″ شمالی ۳۵°۰۲′۰۵″ شرقی / ۳۱٫۷۹۴۴۴°شمالی ۳۵٫۰۳۴۷۲°شرقی / 31.79444; 35.03472
شبکه فلسطین۱۵۳/۱۳۳
واحد جغرافیایی‌سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشاورشلیم
تاریخ تخلیه جمعیت۱۰–۱۱ مه ۱۹۴۸
مساحت
 • کل۱۶٬۲۶۸ دونوم (۱۶٫۲۶۸ کیلومتر مربع یا ۶٫۲۸۱ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۲۴۰۰
علت تخلیهحمله نظامی نیروهای یه‌شو
سکونتگاه‌های کنونیبیت مئیر، مسیلات صیون

بیت محسیر (بیت محسیر) روستایی عرب فلسطینی در بخش اورشلیم بود. این روستا در ۹ کیلومتری غرب اورشلیم و در ارتفاع نزدیک به ۵۸۸ متری از سطح دریا قرار داشت. بیت محسیر در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ در فلسطین تحت قیمومت در ۱۰ مه ۱۹۴۸ توسط تیپ ۱۰ هارئیل در چارچوب عملیات مکابی تخلیه و تخریب شد.

بیت محسیر در آخرین سرشماری دوره قیمومت (۱۹۴۵) دارای ۲۴۰۰ نفر جمعیت (همگی مسلمان) و ۱۶٬۲۶۸ دونوم زمین بود. پس از تخلیه ساکنان و ویرانی روستا، بر زمین‌های آن شهرک‌های بیت مئیر و مسیلات صیون بنا شد.

پیشینه

یک دستگاه بزرگ روغن‌کشی سده‌های میانه با ابعاد نزدیک به ۱۰ در ۳۵ متر در سال ۱۹۴۷ در شمال غربی روستا توسط کارکنان اداره آثار باستانی فلسطین ثبت شد. آنان نخست آن را متعلق به دوره ایوبیان یا صلیبی دانستند؛ اما بررسی بعدی عکس‌ها توسط دی. پرینگل نشان داد که این بنا از دوره صلیبی‌هاست. این بنا از آن پس ویران شده‌است.[۱][۲]

دوره عثمانی

در سال ۱۸۳۸ بیت محسیر به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه بنی‌مالک در غرب اورشلیم شناسایی شد.[۳] فهرستی عثمانی از حدود ۱۸۷۰ شمار خانه‌های روستا را ۵۰ و جمعیت آن را ۱۳۰ نفر (فقط مردان) ثبت کرده‌است.[۴][۵]

در ۱۸۸۳ گزارش «پیمایش فلسطین غربی» وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین بیت محسیر را روستایی با اندازه متوسط توصیف کرد که بر تپه‌ای در انتهای برآمدگی‌های بلندتر و مشرف بر تپه‌ماهورهای غربی قرار داشت و زیتون‌زارهایی در شمال و چشمه‌ای در شمال شرق آن بود.[۶]

در ۱۸۹۲ پی. بالدنسپرگر داستانی دربارهٔ «عجمی» بیت محسیر نقل کرد؛ موجودی که زمین‌هایش با زمین‌های روستا درآمیخته بود و هر جانوری را که به زمینش وارد می‌شد مجازات می‌کرد. به گفته بالدنسپرگر شتری که از زیتونی می‌خورد آویزان از شاخه‌هایش یافت شد و شغالی مرده با شمعی در دهان بر در مقام ایستاده بود.[۷] بالدنسپرگر همچنین از دیدار با درویشی نوشت که نزد «عجمی» در زیارتگاه بالای بیت محسیر اقامت داشت.[۸]

در سال ۱۸۹۶ جمعیت بیت محسیر نزدیک به ۲۵۸ نفر برآورد شد.[۹]

دوره قیمومت بریتانیا

در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت بیت محسیر ۱٬۳۶۷ نفر و همگی مسلمان بودند.[۱۰] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۱٬۹۲۰ مسلمان در ۴۴۵ خانه افزایش یافت.[۱۱] بر پایه آمار ۱۹۴۴–۱۹۴۵ جمعیت روستا ۲٬۴۰۰ مسلمان بود[۱۲] و مساحت کل زمین‌ها ۱۶٬۲۶۸ دونوم بود.[۱۳] از این میان ۱٬۳۴۸ دونوم آبی یا باغی و ۶٬۲۲۵ دونوم زراعی بود[۱۴] و ۷۷ دونوم اراضی ساخته‌شده عرب بود.[۱۵] از ۱۵٬۴۲۸ دونوم زمین‌ها متعلق به عرب‌ها و ۸۴۰ دونوم اراضی عمومی بود.[۱۶]

بیت محسیر سه مدرسه داشت: دو مدرسه پسرانه (ابتدایی و متوسطه) و یک مدرسه ابتدایی دخترانه.[۱۷] روستا دربرگیرنده چندین خربه بود از جمله الحویطیه، الماسی، خاتوله و السلام.[۱۷] ساکنان به این افتخار می‌کردند که آخرین امام مسجد روستا، شیخ خلیل اسعد، فارغ‌التحصیل دانشگاه الازهر قاهره بود.[۱۷]

جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن

مقام عجمی، ۲۰۰۸
مقام عجمی، ۲۰۱۹

از ۱۲ آوریل ۱۹۴۸ و در حالی که بیت محسیر هنوز در دست فلسطینیان بود، رهبران یه‌شو برنامه‌ریزی برای اسکان یهودیان در آن را آغاز کردند.[۱۸]

در پایان مارس ۱۹۴۸ ارتش بریتانیا پس از حمله عرب‌ها به شهرک هارتوو بیت محسیر را به‌طور موقت اشغال کرد.[۱۹]

در جریان نبردهای آوریل–مه در دالان اورشلیم (عملیات‌های نخشون، هارئیل، یووسی و مکابی) واحدهای پالماخ روستاهای القسطل، قلونیا و خلده را به‌طور کامل و روستاهای بیت سوریک، بدو، شوفات، بیت اکسا، بیت محسیر و شیخ جراح را تا اندازه زیادی ویران کردند.[۲۰]

در مه ۱۹۴۸ گردان قادسیه از ارتش رهایی‌بخش عرب به فرماندهی سرهنگ مهدی صالح از بیت محسیر دفاع می‌کرد.[۲۱] تیپ هارئیل سه شب پیاپی یورش برد. نخستین حمله گردان ششم پالماخ در ۹ مه ناکام ماند اما نیروهای یهودی بلندی‌های اطراف روستا را تصرف کردند.[۲۲] فوزی القاوقجی در پی درخواست کمک از سوی صالح یک گردان کمکی فرستاد. نیروهای ارتش رهایی‌بخش عقب نشستند و ضدحمله زدند اما نتوانستند جایگاه خود را در روستا حفظ کنند و بیت محسیر سرانجام در ۱۱ مه سقوط کرد.[۲۳][۲۴][۲۵]

پس از تصرف، نیروهای اسرائیلی بی‌درنگ خانه‌های روستا را منفجر کردند؛ در گزارش فرمانده واحد در همان ۱۱ مه آمده بود: «هم‌اکنون خانه‌ها را منفجر می‌کنیم. تاکنون ۶۰ تا ۷۰ خانه را ویران کرده‌ایم.»[۲۶]

دو روز بعد در ۱۳ مه نیروهای یهودی چاه‌های روستا را با عامل جنگ زیستی شامل باکتری‌های تیفوس و دیفتری آلوده کردند تا بازگشت فلسطینیان را ناممکن سازند.[۲۷]

در اوت ۱۹۴۸ رهبران نوپای اسرائیل برنامه‌های نهایی اسکان در زمین‌های بیت محسیر را تنظیم کردند.[۲۸][۲۹]

شهرک‌های اسرائیلی

یک شهرک یهودی در سپتامبر ۱۹۴۸ بر ویرانه‌های روستا پایه‌گذاری شد که بنی موریس نام نخست آن را «لهاگشاما» ذکر کرده‌است. منابع دیگر نشان می‌دهند که لهاگشاما نام اولیه شهرک شورش (بر زمین‌های ساریس) بوده و بیت مئیر در فوریه ۱۹۵۰ بنیان‌گذاری شده‌است. شهرک دومی به نام مسیلات صیون نیز در ۱۹۵۰ در شمال غربی محل روستا ساخته شد.[۳۰]

بازمانده‌ها و یادمان

ویرانه‌های بیت محسیر

در سال ۱۹۹۲ مورخ فلسطینی ولید خالدی گزارش داد که چند خانه از بیت محسیر هنوز در موشاو بیت مئیر سرپاست؛ از جمله دو خانه بزرگ سنگ آهکی که بزرگ‌تر از ساختمان‌های پس از ۱۹۴۸ هستند. او همچنین بازمانده‌های آسیاب آردی فلزی بر پایه سنگی، جنگل درختان کهن در شرق روستا بر بلندای کوه و گور عجمی را در میان درختان توصیف کرد.[۳۱]

«مقام عجمی» یا آرامگاه عجمی در ۱۹۹۴ توسط اندرو پترسن بررسی شد. این بنا در جنوب شرقی محل روستا بر تپه‌ای در حفاظتگاه طبیعی هامسرک واقع است. توفیق کنعان نام آن را از احمد عجمی (ملقب به ایرانی) دانسته اما در اصالت ایرانی او تردید داشت.[۳۲][۳۳] نماینده اداره آثار باستانی فلسطین در ۱۹۴۷ تاریخ بنا را سده هفدهم برآورد کرد و پترسن آن را سازگار با معماری ساختمان یافت.[۳۴]

دو کتاب دربارهٔ بیت محسیر منتشر شده: یکی در ۱۹۸۸ و دیگری در ۲۰۰۲.[۳۵]

جغرافیا

بیت محسیر بر بالای شیب کوهی قرار داشت و از سمت غرب بر دشت ساحلی پهناوری مشرف بود. جاده‌های فرعی آن را به روستاهای همسایه و جاده اصلی یافا–اورشلیم پیوند می‌دادند.[۳۶] روستا شکل ذوزنقه‌ای داشت و خانه‌هایش در اواخر سده نوزدهم از سنگ یا خشت ساخته شده بود. در سده بیستم روستا در امتداد جاده‌ها به‌ویژه جاده ساریس گسترش یافت. مسجد و مغازه‌ها در امتداد خیابان اصلی شرقی–غربی بودند.[۳۷] زمین‌های روستا از شمال با ساریس و کسلا و از شرق با اشوع و دیر ایوب و اللطرون هم‌مرز بود.[۳۸]

نگارخانه

منابع

  1. ↑ Pringle, 1997, p. 28
  2. ↑ Petersen, 2002, p. 124 بایگانی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine
  3. ↑ Robinson and Smith, 1841, vol 3, Appendix 2, p. 123
  4. ↑ Socin, 1879, p. 146
  5. ↑ Hartmann, 1883, p. 140
  6. ↑ Conder and Kitchener, 1883, SWP III, p. 16
  7. ↑ Baldensperger, 1893, p. 219
  8. ↑ Baldensperger, 1913, pp. 76-96
  9. ↑ Schick, 1896, p. 125
  10. ↑ Barron, 1923, p. 15
  11. ↑ Mills, 1932, p. 38
  12. ↑ Department of Statistics, 1945, p. 24
  13. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 56
  14. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 101
  15. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 151
  16. ↑ «Bayt Mahsir». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. 1 2 3 Khalidi, 1992, p. 276
  18. ↑ Morris, 2004, p. 371, note #168, p. 405
  19. ↑ «Bayt Mahsir». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. ↑ Morris, 2004, p. 345, note #21, p. 396
  21. ↑ «Bayt Mahsir». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  22. ↑ Morris, 2004, p. 233
  23. ↑ Morris, 2004, p. xx, village #336
  24. ↑ Morris, 2004, p. 235, note #547, p. 293
  25. ↑ Morris, 2004, p. 237, note #552, p. 294
  26. ↑ Pappé، Ilan (۲۰۰۶). The Ethnic Cleansing of Palestine. Oneworld. ص. ۱۸۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  27. ↑ بنی موریس، Benjamin Z. Kedar, 'Cast thy bread': Israeli biological warfare during the 1948 War, Middle Eastern Studies, 19 September 2022, pp. 1–25, p. 7.
  28. ↑ Morris, 2004, p. 376, notes #202, 203, p. 407
  29. ↑ Morris, 2004, p. 380
  30. ↑ «Bayt Mahsir». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  31. ↑ Khalidi, 1992, p. 277
  32. ↑ Canaan, 1927, p. 251, cited in Petersen, 2002, p. 125
  33. ↑ Palmer, 1881, p. 327
  34. ↑ Petersen, 2002, p. 125 بایگانی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine
  35. ↑ Davis, 2011, pp. 1, 30
  36. ↑ «Bayt Mahsir». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  37. ↑ «Bayt Mahsir». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  38. ↑ «بیت محسیر». ویکی‌پدیای عربی. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

کتاب‌شناسی

  • Morris، Benny (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. انتشارات دانشگاه کمبریج. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Khalidi، Walid (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Petersen، Andrew (۲۰۰۲). A Gazetteer of Buildings in Muslim Palestine. انتشارات دانشگاه آکسفورد. شابک ۹۷۸-۰-۱۹-۷۲۷۰۱۱-۰.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Davis، Rochelle A. (۲۰۱۱). Palestinian Village Histories: Geographies of the Displaced. انتشارات دانشگاه استنفورد. شابک ۹۷۸-۰-۸۰۴۷-۷۳۱۲-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Pringle، D. (۱۹۹۷). Secular Buildings in the Crusader Kingdom of Jerusalem: An Archaeological Gazetteer. انتشارات دانشگاه کمبریج. شابک ۹۷۸۰۵۲۱۴۶۰۱۰۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Palmer، E. H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists. Committee of the Palestine Exploration Fund.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Canaan، T. (۱۹۲۷). Mohammedan Saints and Sanctuaries in Palestine. Luzac & Co.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.