ساریس

ساریس
ساریس
چشم‌انداز نزدیکی ساریس در چاپی از سال ۱۵۸۷ اثر ژان زوالار
چشم‌انداز نزدیکی ساریس در چاپی از سال ۱۵۸۷ اثر ژان زوالار[۱]
ریشه‌شناسی: ساریس، نام شخص[۲]
مختصات: ۳۱°۴۷′۵۳″ شمالی ۳۵°۰۴′۲۶″ شرقی / ۳۱٫۷۹۸۰۶°شمالی ۳۵٫۰۷۳۸۹°شرقی / 31.79806; 35.07389
Palestine grid۱۵۷/۱۳۳
واحد جغرافیایی-سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشاورشلیم
تاریخ تخلیه جمعیت۱۶–۱۷ آوریل ۱۹۴۸[۳]
مساحت
[۴]
 • کل۱۰٬۶۹۹ دونوم (۱۰٫۶۹۹ کیلومتر مربع یا ۴٫۱۳۱ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۵۶۰
علت تخلیه جمعیتحمله نظامی نیروهای یه‌شو
شهرک‌های کنونیشورش، شوئوا، نوه ایلان

ساریس (به عربی: ساریس) روستایی عرب فلسطینی بود که در جریان عملیات نخشون در ۱۶ آوریل ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. این عملیات بزرگ که از سوی هاگانا پیش از خروج بریتانیا از فلسطین آغاز شد، هدف تصرف روستاهای واقع میان اورشلیم و دشت ساحلی را برای شکستن محاصره یهودیان اورشلیم دنبال می‌کرد. ساریس بر بلندی‌ای مشرف بر جاده اورشلیم–یافا قرار داشت و از جایگاه راهبردی مهمی برخوردار بود.

این روستا در نیمه راه اورشلیم و رمله واقع بود و جمعیت آن در آخرین سرشماری پیش از تخلیه (۱۹۴۵) به ۵۶۰ نفر می‌رسید که همگی مسلمان بودند. پس از جنگ ۱۹۴۸ و ادغام منطقه در دولت اسرائیل، شهرک‌های شورش و شوئوا بر زمین‌های این روستا بنا شدند.

پیشینه

یاقوت حموی در دهه ۱۲۲۰ میلادی دربارهٔ ساریس نوشت که «روستایی از ناحیه اورشلیم است. در نیمه راه اورشلیم و رمله قرار دارد و چهار ساعت با هریک از آن دو شهر فاصله دارد».[۵]

دوره عثمانی

در سال ۱۵۹۶ میلادی، ساریس روستایی در ناحیه اورشلیم از لوای اورشلیم بود و ۵۳ خانوار مسلمان با جمعیت تخمینی ۲۹۲ نفر داشت. ساکنان بابت فرآورده‌های کشاورزی گوناگون از جمله گندم، جو، زیتون، میوه و خرنوب و همچنین بز، کندوهای عسل و تاکستان‌ها مالیات می‌پرداختند؛ مجموع مالیات ۷٬۰۹۸ آقچه بود. یک‌چهارم درآمد به وقف تعلق می‌گرفت.[۶]

در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون ساریس را روستایی مسلمان‌نشین در بخش بنی‌مالک در غرب اورشلیم توصیف کرد[۷] و در سال ۱۸۵۲ یادآور شد که روستا از نظر تیولداری به خاندان لثم از بیت عتاب تعلق داشت.[۸]

در ۱۸۶۳ کاوشگر فرانسوی ویکتور گِرن در ساریس چاهی یافت که ظاهراً کهن بود و خانه‌ها را «فرسوده» توصیف کرد.[۹] فهرست روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ شمار خانه‌ها را ۵۷ و جمعیت (فقط مردان) را ۱۶۹ نفر ثبت کرد.[۱۰][۱۱]

در ۱۸۸۳ گزارش «پیمایش فلسطین غربی» از سوی صندوق اکتشاف فلسطین ساریس را بر فراز تپه‌ای توصیف کرد که درختان زیتون در پایین آن رشد می‌کردند.[۱۲]

بالدنسپرگر در ۱۸۹۳ گزارش داد که نقش مهر سلیمان بر سنگ بالای پنجره‌ها و درهای چندین خانه در ساریس حک شده بود.[۱۳] بر پایه باورهای مردمی فلسطینی، این نشان همه بدی‌ها را دور می‌کرد.[۱۴]

در ۱۸۹۶ جمعیت ساریس نزدیک به ۳۶۰ نفر برآورد شد.[۱۵]

دوره قیمومت بریتانیا

بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، ساریس ۳۷۳ نفر جمعیت داشت که همگی مسلمان بودند.[۱۶] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۴۷۰ نفر (همگی مسلمان) در ۱۱۴ خانه رسید.[۱۷]

بر اساس آمار روستایی ۱۹۴۵، جمعیت ساریس ۵۶۰ نفر (همگی مسلمان) بود[۱۸] و مساحت زمین‌هایش ۱۰٬۶۹۹ دونوم بود.[۴] از این میان ۳۶۶ دونوم زمین‌های آبی و باغ، ۳٬۶۷۷ دونوم زمین غلات[۱۹] و ۱۰ دونوم زمین ساخته‌شده (شهری) بود.[۲۰]

جنگ ۱۹۴۸ و ویرانی

ساریس، فلسطین. ۱۹۴۸

در ۱۳ آوریل ۱۹۴۸، پیش از حمله به روستا، اسرائیل گالیلی به یوسف وایتس از صندوق ملی یهود نوشت و خواستار تأسیس هرچه‌زودتر یک شهرک در ساریس شد.[۲۱]

در ۱۶–۱۷ آوریل ۱۹۴۸ روستا از سوی هاگانا مورد حمله قرار گرفت. روزنامه اسکاتسمن گزارش داد: «یهودیان مسجد، مدرسه روستا و ۲۵ خانه را ویران کردند و سه زن را در حمله به روستای عربی ساریس در بامداد امروز (۱۶ آوریل) کشتند. نزدیک به ۵۰۰ مهاجم حضور داشتند.» نیویورک تایمز همان گزارش را با شمار هفت کشته عرب منتشر کرد. بیانیه هاگانا بیان می‌داشت که گردان پنج ساعت در روستا ماند، ۲۵ ساختمان را منفجر و ساختمان‌های دیگری را به آتش کشید.[۲۲] مورخ فلسطینی صالح عبدالجواد نوشته‌است که «کشتارهای بی‌رویه» رخ داد.[۲۳]

بر پایه منبع عبری، نیروهای هاگانا بر اساس بیانیه رسمی ۴۲ خانه را ویران کردند؛ در حالی که گزارش رسمی بریتانیایی از تخریب ۲۵ خانه به همراه مسجد و مدرسه سخن گفت.[۲۴] بنی موریس به تلگرام رسمی بریتانیایی استناد کرده که نشان می‌دهد بخشی از ساکنان ساریس به دنبال کشتار دیر یاسین (۹ آوریل) گریخته بودند.[۲۵]

منبع فرانسوی می‌افزاید که آوری بن‌آری فرمانده واحد مهندسی بود که روستا را با مواد منفجره تخریب کرد، بدون آنکه جلوی غارت آن را بگیرد.[۲۶] ساکنان شبانه و پنهانی برای برداشت محصول بازمی‌گشتند و در معرض خطر تیراندازی ارتش اسرائیل بودند.[۲۷]

پس از جنگ، منطقه به دولت اسرائیل ملحق شد. شهرک شورش در ۱۹۴۸ در یک کیلومتری جنوب غربی ویرانه‌های ساریس و شوئوا در ۱۹۵۰ در ۵۰۰ متری شمال شرقی آن بنیاد نهاده شدند؛ هر دو بر زمین‌هایی که به ساریس تعلق داشت.[۲۸]

وضعیت کنونی روستا

ولید خالدی، مورخ فلسطینی، زمین‌های روستا را در ۱۹۹۲ چنین توصیف کرد: «محل با آوار سنگی پوشیده شده؛ میله‌های آهنی از سقف‌های فروریخته بیرون زده‌است. چاه‌های باز فراوان و چندین غار سقف‌طاقی دیده می‌شود. درختان بسیاری از جمله سرو، انجیر و بادام در محل می‌رویند. نخلستان متروکی از بادام در سمت شرقی قرار دارد. در میانه دامنه بقایای یک آبگیر مصنوعی هست. گورستان روستا که درختان آن را فراگرفته‌اند در جنوب غربی محل واقع است. چندین گور بزرگ دارد که یکی از آن‌ها را حصاری کوچک و بی‌سقف دربرگرفته؛ درخت بادامی در مرکز آن روییده‌است.» او همچنین یادآور شد که صندوق ملی یهود و مرکز یهودیت اروپایی دو جنگل در این منطقه ایجاد کرده‌اند.[۲۸]

منابع

  1. ↑ Zuallart, 1587, p. 118
  2. ↑ Palmer, 1881, p. 326
  3. ↑ Morris, 2004, p. xx, village #345.
  4. 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 58
  5. ↑ Le Strange, 1890, p. 531
  6. ↑ Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 112. Quoted in Khalidi, 1992, p. 315
  7. ↑ Robinson and Smith, 1841, vol 3, Appendix 2, p. 123
  8. ↑ Robinson and Smith, 1856, pp. 153–156
  9. ↑ Guérin, 1868, pp. 62, 281−283
  10. ↑ Socin, 1879, p. 160
  11. ↑ Hartmann, 1883, p. 118
  12. ↑ Conder and Kitchener, 1883, SWP III, p. 18. Quoted in Khalidi, 1992, p. 315
  13. ↑ Baldensperger, 1893, p. 217
  14. ↑ Baldensperger, 1893, p. 206
  15. ↑ Schick, 1896, p. 125
  16. ↑ Barron, 1923, Table VII, Sub-district of Jerusalem, p. 14
  17. ↑ Mills, 1932, p. 43
  18. ↑ Department of Statistics, 1945, p. 25
  19. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 104
  20. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 154
  21. ↑ Khalidi, 1992, p. 316, quoting Benny Morris.
  22. ↑ Khalidi, 1992, pp. 315–316.
  23. ↑ Saleh Abdel Jawad, 2007, Zionist Massacres: the Creation of the Palestinian Refugee Problem in the 1948 War.
  24. ↑ תולדות מלחמת הקוממיות. מערכות. ۱۹۵۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  25. ↑ Morris, 2004, pp. 234–235, 240
  26. ↑ Pappé، Ilan (۲۰۰۸). Le Nettoyage ethnique de la Palestine. Fayard. شابک ۹۷۸-۲۲۱۳۶۳۳۹۶-۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  27. ↑ «The abandoned harvests of 1948: Palestinian farmers remember the Nakba». Middle East Eye. ۱۴ مه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  28. 1 2 Khalidi, 1992, p. 316

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.