عولم

عولم
عولم
'Ulam
روستا
ریشه‌شناسی: احتمالاً از واژه عربی به معنای «چاه پرآب»
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون عولم
مختصات: ۳۲°۳۹′۵۹″ شمالی ۳۵°۲۹′۵۷″ شرقی / ۳۲٫۶۶۶۳۹°شمالی ۳۵٫۴۹۹۱۷°شرقی / 32.66639; 35.49917
شبکه مختصات فلسطین۱۹۷/۲۳۰
واحد جغرافیایی-سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشطبریه
تاریخ تخلیه جمعیت۶ آوریل ۱۹۴۸
مساحت
 • کل۱۸٬۵۴۶ دونوم (۱۸٫۵ کیلومتر مربع یا ۷٫۱ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۷۲۰
علت تخلیهترک روستا به دستور مقامات عرب

عولم (عولم) روستایی فلسطینی بود که در ۱۵ کیلومتری جنوب طبریه و بر دامنه‌های وادی عولم در سمت غربی جای داشت. این روستا در دوره باستان شهرکی مهم در زمان فرمانروایی روم بر فلسطین بود و در سده‌های میانه صلیبیان آن را «هیولم» می‌نامیدند. عولم در دوره عثمانی ویرانه‌ای بود که مهاجران الجزایری زیر نظر دولت عثمانی دوباره آن را آباد کردند.

در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین، جمعیت روستا به‌تدریج افزایش یافت و ساکنان آن به کشاورزی و دامداری می‌پرداختند. در جریان جنگ ۱۹۴۸ عرب‌ها و اسرائیل، ساکنان عولم روستا را ترک کردند و عولم آخرین روستای شرق جلیل سفلا بود که از سکنه عرب تهی شد. امروزه از ساختمان‌های روستا چیزی جز خرابه‌های سنگی باقی نمانده‌است.

پیشینه

عولم با «اولاما» (Oulamma) شناسایی شده‌است که شهرکی مهم در دوران فرمانروایی روم بر سرزمین فلسطین بوده‌است.[۱]

سفالینه‌هایی از دوره بیزانس نیز در این مکان یافت شده‌است.[۲]

صلیبیان این روستا را «هیولم» (Heulem) می‌خواندند. در سال ۱۱۴۴ عشرهای روستا به اسقف طبریه واگذار شد. در سال ۱۱۷۴ اسقف عشرهای آن را به کلیسای کوه تابور تفویض کرد.[۳][۴]

دوره عثمانی

عولم در سال ۱۵۱۷ به قلمرو امپراتوری عثمانی پیوست. بر پایه دفتر مالیاتی ۱۵۹۶ میلادی، روستا زیرمجموعه ناحیه طبریه از سنجاق صفد بود. جمعیت آن ۱۲ خانوار و ۳ مرد مجرد، برابر با حدود ۸۳ تن بود که همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیات ثابتی به نرخ ۲۵ درصد بر گندم، جو، بز و کندوهای عسل می‌پرداختند که افزون بر درآمدهای گاه‌به‌گاه جمعاً ۳٬۴۰۹ آقچه بود.[۵][۶]

نقشه‌ای از پیر ژاکوتن در جریان لشکرکشی ناپلئون به مصر و شام در سال ۱۷۹۹ این مکان را با نام «العوالم» (El Awalem) نشان می‌دهد.[۷]

در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون آن را روستایی به نام «اولم» (Aulam) در ناحیه طبریه ثبت کرد.[۸][۹]

در سال ۱۸۵۹ بر پایه گزارش کنسول بریتانیا روجرز، روستا ۱۲۰ نفر جمعیت و ۱۴ فدان زمین کشاورزی داشت.[۱۰] با این حال، هنگامی که ویکتور گِرَن در سال ۱۸۷۵ از روستا دیدن کرد آن را «متروک» توصیف کرد. او همچنین نوشت:

الگو:اقتباس[۱۱]

در اواخر سده نوزدهم، عولم یکی از چند روستایی بود که مهاجران الجزایری زیر نظر امپراتوری عثمانی در آن ساکن شدند. مهاجران عولم از عین بسام در ولایت بویره الجزایر آمده بودند.[۱۲]

در سال ۱۸۸۲ روستا به‌عنوان دهکده‌ای کشاورزی با ۱۲۰ نفر جمعیت توصیف شد که خانه‌هایش از خشت خام ساخته شده بود.[۱۰] عثمانیان در این دوره دبستانی ابتدایی نیز در روستا بنا کردند.[۱۳]

فهرست جمعیتی حدود سال ۱۸۸۷ شمار ساکنان عولم را نزدیک به ۵۷۵ تن نشان می‌دهد که همگی مسلمان بودند.[۱۴]

دوره قیمومت بریتانیا

قبیله بادیه‌نشین عرب المویلحات پیش از آنکه عولم زیر قیمومت بریتانیا بر فلسطین درآید در روستا ساکن شده بود. روستا مسجدی داشت ولی مدرسه‌اش تعطیل شده بود.[۱۵]

بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین، جمعیت عولم ۴۹۶ نفر بود: ۴۸۷ مسلمان، ۸ یهودی و ۱ مسیحی.[۱۶] تنها مسیحی روستا پیرو کلیسای ارتدکس بود.[۱۷] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۵۵۵ تن رسید که همگی مسلمان بودند و در ۱۳۹ خانه زندگی می‌کردند.[۱۸] ساکنان روستا غلات، انجیر، انگور و انار می‌کاشتند و آب آشامیدنی و مصارف خانگی خود را از شش چشمه گوناگون تأمین می‌کردند.[۱۹]

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۷۲۰ مسلمان بود[۲۰] و مساحت کل اراضی آن ۱۸٬۵۴۶ دونوم بود.[۲۱] از این مساحت ۳۶۰ دونوم آبیاری‌شده یا باغ بود، ۱۱٬۱۳۹ دونوم به کشت غلات اختصاص داشت[۲۲] و ۲۸ دونوم اراضی ساخته‌شده (شهری) طبقه‌بندی شده بود.[۲۳]

بر پایه منبع عربی، از کل مساحت اراضی ۷٬۷۲۵ دونوم (نزدیک به ۴۱٫۷ درصد) در مالکیت یهودیان بود. اقتصاد روستا بر کشاورزی و دامداری استوار بود؛ در فصل ۱۹۴۲/۱۹۴۳ میلادی ۴۱۰ دونوم زیر کشت زیتون بود که ۲۰۰ دونوم آن بارده بود.[۲۴]

جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن

در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، کمیته عالی عرب در ۶ آوریل ۱۹۴۸ به ساکنان عولم دستور ترک روستا داد؛ از بیم آنکه مبادا به نیروهای صهیونیست یاری رسانند. از سوی دیگر هاگانا اعلام کرد که تیپ ۱ گولانی در ۱۲ مه وارد روستا شد و ساکنان با رسیدن آنها گریختند. عولم آخرین روستای شرق جلیل سفلا بود که از ساکنان عرب خود تهی شد. به گفته ولید خالدی «از بناهای روستا چیزی جز خرابه‌های سنگی باقی نمانده و تنها چشمه‌ای که روستاییان از آن بهره می‌بردند دست‌نخورده مانده‌است».[۲۵]

منابع

  1. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۵۱۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. ↑ Dauphin، C. (۱۹۹۸). La Palestine byzantine, Peuplement et Populations. Archeopress. ص. ۷۳۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. ص. ۵۱۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  4. ↑ Röhricht، R. (۱۸۹۳). Regesta regni Hierosolymitani (MXCVII-MCCXCI). Libraria Academica Wageriana. ص. ۱۳۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده); cited in Pringle، D. (۱۹۹۸). The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem. انتشارات دانشگاه کمبریج. ص. ۳۷۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. ص. ۱۸۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده). نقل‌شده در Khalidi, 1992, p. 514
  6. ↑ Rhode, 1979, p. 6 اشاره می‌کند که دفتر مورد بررسی هوتروت و عبدالفتاح نه از ۱۵۹۵/۱۵۹۶ بلکه از ۱۵۴۸/۱۵۴۹ است.
  7. ↑ Karmon, Y. (۱۹۶۰). «An Analysis of Jacotin's Map of Palestine». Israel Exploration Journal. ۱۰: ۱۶۷.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine. ج. ۳. ص. ۱۳۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine. ج. ۳. ص. ۲۱۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. 1 2 Conder، C.R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine: Memoirs. ج. ۲. ص. ۸۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. ↑ Guérin، V. (۱۸۸۰). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. ج. ۳. ص. ۱۳۶–۱۳۷.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده); ترجمه در Pringle, 1998, p. 372
  12. ↑ Ahmad Abbasi, Mustafa (۲۰۰۷). «הקהילה האלג'יראית בגליל משלהי השלטון העות'מני עד שנת ۱۹۴۸». אופקים בגיאוגרפיה. ۶۸/۹: ۶۱.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. ص. ۵۱۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. ↑ Schumacher, G. (۱۸۸۸). «Population list of the Liwa of Akka». Quarterly Statement – Palestine Exploration Fund. ۲۰: ۱۸۶.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. ص. ۵۱۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. ↑ Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ۱۹۲۳. ص. ۳۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. ↑ Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ۱۹۲۳. ص. ۵۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ Census of Palestine ۱۹۳۱. Government of Palestine. ۱۹۳۲. ص. ۸۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. ص. ۵۱۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵. ص. ۱۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  21. ↑ Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵. ص. ۷۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  22. ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine. ۱۹۴۵. ص. ۱۲۳ (نقل‌شده در Hadawi, ۱۹۷۰).{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  23. ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine. ۱۹۴۵. ص. ۱۷۳ (نقل‌شده در Hadawi, ۱۹۷۰).{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  24. ↑ «عولم (قریة)». الموسوعة الفلسطینیة. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶. {{cite web}}: بیش از یک پارامتر |تاریخ بازبینی= و |بازبینی= داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  25. ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. ص. ۵۱۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

کتاب‌شناسی

  • Khalidi، Walid (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Morris، Benny (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. انتشارات دانشگاه کمبریج. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Hadawi، Sami (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area Ownership in Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Pringle، Denys (۱۹۹۸). The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem. ج. II. انتشارات دانشگاه کمبریج. شابک ۰-۵۲۱-۳۹۰۳۷-۰.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Palmer، E. H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists. صندوق اکتشاف فلسطین.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Guérin، Victor (۱۸۸۰). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. ج. ۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Robinson، Edward (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. ج. ۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون