جمزو
جمزو
جمزو Gimzo | |
|---|---|
| ریشه‌شناسی: چنار (سیکامور)[۱] | |
.jpg) نقشه دهه ۱۸۷۰ .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰.jpg) نقشه معاصر .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصرمجموعهای از نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون جمزو (دکمه‌ها را بزنید) | |
  جمزو جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۱°۵۵′۵۱″ شمالی ۳۴°۵۶′۴۷″ شرقی / ۳۱٫۹۳۰۸۳°شمالی ۳۴٫۹۴۶۳۹°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۴۵/۱۴۸ |
| واحد سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | رمله |
| تاریخ تخلیه جمعیت | ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸[۲] |
| مساحت | |
| • کل | ۹٬۶۸۱ دونوم (۹٫۶۸۱ کیلومتر مربع یا ۳٫۷۳۸ مایل مربع) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۱٬۵۱۰[۴][۳] |
| علت تخلیه | حمله نظامی نیروهای یه‌شو |
| شهرک کنونی | موشاو گیمزو[۵] |
جمزو (به عربی: جمزو) که با نام گیمزو (به معنای «نخلستان چنار») نیز شناخته می‌شود، روستایی فلسطینی بود که در نزدیک به پنج کیلومتری جنوب‌شرقی لد قرار داشت. بر پایه طرح تقسیم سازمان ملل در سال ۱۹۴۷ برای قیمومت بریتانیا بر فلسطین، جمزو باید بخشی از کشور عربی پیشنهادی می‌شد. در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، این روستا طی یورش دوروزه نیروهای اسرائیلی از سکنه تخلیه شد.
بر پایه توافقنامه‌های آتش‌بس ۱۹۴۹، زمین‌های جمزو در عمل زیر حاکمیت دولت نوبنیاد اسرائیل درآمد. یک سال پس از آن، موشاو گیمزو در محل روستای پیشین برپا شد و اکنون نزدیک به ۷۰۰ شهروند یهودی اسرائیلی در آن زندگی می‌کنند.
پیشینه
جمزو با شهر باستانی «گیمزو» یکی دانسته می‌شود؛ شهری که در کتاب مقدس در دشت پادشاهی یهودا جای داشت و روستاهایش به دست فلیسطی‌ها گرفته شد (دوم تواریخ ۲۸:۱۸).[۶] این رویداد به دوران آحاز پادشاه یهودا و در حدود سال ۷۰۰ پیش از میلاد نسبت داده می‌شود.[۶] در دوره میشنا و تلمود، گیمزو شهرک یهودی مهمی بود و زادگاه نحوم ایش‌گیمزو، حکیم تنایی شناخته‌شده، به‌شمار می‌رفت.[۷]
دوره عثمانی
جمزو همراه با سراسر سرزمین فلسطین پس از شکست ممالیک در نبرد مرج دابق در سال ۱۵۱۶ میلادی زیر فرمان امپراتوری عثمانی درآمد. روستا در ناحیه (نهیه) رمله از لوای غزه جای گرفت.[۸] بر پایه دفترهای مالیاتی سال ۱۵۹۶، روستای جمزو ۲۸ خانوار داشت که همگی مسلمان بودند و جمعیت برآوردشده آن ۱۵۴ تن بود. ساکنان نرخ مالیاتی ۲۵ درصد بر فراورده‌های کشاورزی شامل گندم، جو و میوه و نیز بز و کندوی عسل و درآمدهای گاه‌به‌گاه می‌پرداختند؛ جمعاً ۶٬۹۹۰ آقچه.[۸]
ادوارد رابینسون، پژوهشگر کتاب مقدس، در سال ۱۸۳۸ از روستا گذشت و آن را «نسبتاً بزرگ» توصیف کرد و نوشت که بر فراز بلندی‌ای جای گرفته و «از دور نمایی چشمگیر دارد». او همچنین از انبارهای زیرزمینی فراوان برای نگهداری غلات یاد کرد.[۹]
در سال ۱۸۶۳ ویکتور گِرَن دریافت که روستا ۴۰۰ ساکن دارد و درختان زیتون و نخل آن را فراگرفته‌اند. روستا مقامی (زیارتگاه) به نام سیدی احمد و برای هر خانواده انبار غله جداگانه‌ای داشت.[۱۰]
فهرست روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ شمار خانه‌های جمزو را ۸۳ و جمعیت آن را ۳۲۵ تن ثبت کرد؛ هرچند شمارش تنها مردان را دربرمی‌گرفت.[۱۱][۱۲]
در سال ۱۸۸۲ بررسی فلسطین غربی وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین روستا را ساخته‌شده از آجرهای خشتی و واقع بر دامنه تپه‌ای کم‌ارتفاع و پیرامون آن را پرچین‌های کاکتوس و درختان زیتون توصیف کرد.[۱۳]
دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، جمزو ۸۹۷ ساکن داشت که همگی مسلمان بودند.[۱۴] در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۱٬۰۸۱ تن رسید که باز همه مسلمان بودند و مجموع خانه‌ها ۲۶۸ واحد شمرده شد.[۱۵]
ساکنان روستا مسجدی نگهداری می‌کردند. دبستانی در سال ۱۹۲۰ در روستا بنیاد نهاده شد و تا میانه دهه ۱۹۴۰ شمار دانش‌آموزانش به ۱۷۵ تن رسیده بود.[۱۶]
بیشتر روستاییان به کشاورزی و دامداری می‌پرداختند.[۱۶] بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۱٬۵۱۰ تن بود که همگی مسلمان بودند[۴] و مساحت کل زمین‌ها ۹٬۶۸۱ دونوم بود.[۳] از این میزان ۷۷ دونوم به مرکبات و موز، ۵٬۵۷۷ دونوم به غلات و ۱٬۶۰۵ دونوم به باغ‌های آبی اختصاص داشت که ۱٬۴۰۰ دونوم آن ویژه زیتون بود.[۱۶][۱۷] همچنین ۵۰ دونوم به‌عنوان زمین عمومی ساخته‌شده دسته‌بندی شده بود.[۱۸]
جمزو ۱۹۴۲ مقیاس ۱:۲۰٬۰۰۰
جمزو ۱۹۴۵ مقیاس ۱:۲۵۰٬۰۰۰
روستاهای فلسطینی تخلیه‌شده در پیرامون لد و رمله (به رنگ سبز)
جنگ ۱۹۴۸
جمزو در ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ در نخستین مرحله عملیات دنی به دست تیپ ۱۱ یفتاح از ارتش نوبنیاد اسرائیل تصرف شد.[۱۹]
به گفته بنی موریس:
هدف از نخست تخلیه جمعیت [جمزو و روستاهای پیرامون] بود. در ۱۰ ژوئیه، ستاد تیپ یفتاح به ستاد عملیات دنی اطلاع داد: نیروهای ما منطقه عنابه–جمزو–دانیال را پاک‌سازی می‌کنند و هرچه را که سوختنی است به آتش می‌کشند.
روز بعد (۱۱ ژوئیه) تیپ یفتاح به ستاد عملیات دنی گزارش داد که نیروهایش جمزو و دانیال را گرفته‌اند و «سرگرم پاک‌سازی روستاها و منفجرکردن خانه‌ها» هستند.[۲۱] همه ساکنان جمزو بر اثر یورش نظامی گریختند. در ۱۳ سپتامبر ۱۹۴۸ هر ۴۳۴ خانه روستا ویران شد.[۱۹]
شهرک گیمزو در سال ۱۹۵۰ بر زمین‌های روستا برپا شد.[۵] تاریخ‌نگار فلسطینی ولید خالدی در سال ۱۹۹۲ بازمانده‌های جمزو را چنین وصف کرد: «آنچه از خانه‌ها بر جاست سنگ‌هایی پراکنده بر پهنه ویرانه و چند دیوار فروریخته است. بوته‌ها و گیاهان خاردار همه‌جا را فراگرفته‌اند. درختان سدر، دُم‌روباهی، کاکتوس و چند درخت زیتون رهاشده نیز در زمین‌های روستا دیده می‌شوند.»[۵]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Palmer, 1881, p. 230
- ↑ Morris, 2004, p. xix, village #230.
- 1 2 3 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 67
- 1 2 Department of Statistics, 1945, p. 29
- 1 2 3 Khalidi, 1992, p. 387
- 1 2 «Gimzo … Glass». The Illustrated Bible Dictionary. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Rosenfeld، Ben-Zion (۲۰۰۹). Torah Centers and Rabbinic Activity in Palestine ۷۰-۴۰۰ C.E. BRILL. ص. ۶۰. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۱۷۸۳۸-۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 152. Quoted in Khalidi, 1992, p. 386
- ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine. Crocker & Brewster. ص. ۵۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Guérin، V. (۱۸۶۸). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. L'Imprimerie Nationale. ص. ۳۳۵–۳۳۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Socin, A. (۱۸۷۹). «Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۲: ۱۵۳.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hartmann, M. (۱۸۸۳). «Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۶: ۱۴۰.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۲۹۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron, 1923, Table VII, Sub-district of Ramleh, p. 22
- ↑ Mills, 1932, p. 20
- 1 2 3 Khalidi, 1992, p. 386
- ↑ «Village Statistics, April 1945, Table II». Government of Palestine. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Village Statistics, April 1945, Table III». Government of Palestine. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «Jizmu: District of al-Ramla». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۰۷-۱۲-۰۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۴۳۵. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Yiftah HQ\Intelligence to Dani HQ, 11 July 1948, IDFA 922\75\\1237. Quoted in Morris, 2004, p. 435
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Jimzu». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «جمزو». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «ג'ימזו». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- به جمزو خوش آمدید در تارنمای فلسطین در خاطره‌ها
- جمزو در تارنمای ذاکرات
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
- فلسطینیهای باستان